#Militarisering
Israëlische peuters maken al op de crèche cadeautjes voor militairen, en uiteindelijk gaan ze ook zelf allemaal het leger in. ‘De militair is de beste en nobelste Israëliër.’
‘Bij welke boekenheld droom jij helemaal weg? Gidi Gezer? Yoav Ben Halav? Of toch de Golem en Danidin?’ Dat zouden zomaar de antwoorden van Israëlische kinderen kunnen zijn als het in hun land kinderboekenweek was met als thema ‘Superhelden’, zoals deze week in Nederland. Niks Pippi Langkous, Mees Kees of Geronimo Stilton. Een Israëlische superheld verdedigt Israël tegen de vijandige buurlanden en draagt een uniform.
‘In Israël is de militair hét rolmodel’, zegt antropologe Orna Sasson-Levy van de Bar-Ilan Universiteit in Ramat Gan. Ze is een van de sprekers op een driedaags symposium in Amsterdam over de militarisering van de Israëlische maatschappij. Sasson-Levy: ‘Iedereen in Israël leert van jongs af aan dat de militair de beste en nobelste Israëliër is. Dat krijg je met de paplepel ingegoten. Thuis, op school en in de maatschappij. Het leger zit ons in het bloed.’
Ben je nog maar een peuter? Dan maak je met Joods Nieuwjaar op de Israëlische crèche cadeautjes voor de militairen in de bezette gebieden. Later speel je oorlogje met je vriendjes op het schoolplein naar de verhalen van je vader of van militairen die in de klas over hun ervaringen komen vertellen. Als je nóg wat ouder bent, schrijf je op de jaarlijkse Herdenkingsdag In Memoria voor oud-leerlingen van jouw school die tijdens hun militaire dienst voor het vaderland zijn gevallen en ga je op schoolreisje naar een militaire basis. Als je achttien wordt moet je zélf bewijzen dat jij een top-Israëliër bent.
Bindmiddel
Israël is een van de meest gemilitariseerde maatschappijen ter wereld. Het leger is overal. Niet alleen op straat of bij de checkpoints in de vorm van bewapende jonge soldaten, maar ook waar het niet duidelijk zichtbaar is. Het militaire apparaat heeft een sterke invloed op de Israëlische politiek, het onderwijssysteem, de media en de Israëlische cultuur.
Het leger is de lijm van de natie, het bindmiddel voor nationale eenheid en de Israëlische identiteit. Israël kent dienstplicht en iedereen gaat in het leger, behalve ultra-orthodoxen en Arabische Israëliërs, die als gevolg daarvan zijn verstoken van het prestige dat een militaire functie met zich meebrengt. Een van de eerste vragen die een sollicitant bij een vraaggesprek kan verwachten is: ‘Wat heb je in het leger gedaan?’ Wie zijn dienstplicht niet heeft afgerond of om andere redenen geen militair is geweest, hoeft daarvan niet per se nadeel te ondervinden tijdens zijn professionele loopbaan. Maar bijvoorbeeld solliciteren naar een baan op de middelbare school is kansloos: docenten horen Israëlische tieners aan te moedigen militair te worden.
‘Hoe meer je hebt gedaan in het leger, hoe meer respect je krijgt’, zegt Erella Grassiani, een van de oprichters van Gate48, een platform voor kritische Israëliërs in Nederland. ‘Politici, CEO’s, schooldirecteuren: het zijn mannen die hoge functies hadden in het leger en zichtbaar waren voor het publiek. Zij kunnen elke baan krijgen die ze willen en ze runnen hun zaken als militairen.’
Gewetensbezwaren
Volgens Galit Gelbort van de Ben Gurion Universiteit is het moeilijk voor Israëliërs die niet in dienst zijn geweest om kritiek te uiten op de regering. ‘Die mensen komen dikwijls onder vuur te liggen. Afgelopen zomer werd karaktermoord gepleegd op activiste Daphne Leef, een van de organisatoren van de massaprotesten tegen woonruimtekorten en armoede in de Israëlische steden. ‘Hoe kan zíj de protesten nu ooit leiden’, zei iedereen. ‘Ze heeft niet in het leger gediend.’ Om in Israël kritiek te kunnen uiten, moet je hebben gediend.’
Israëliërs komen er zelden voor uit als zij om ideologische redenen niet in het leger willen dienen. Anders dan bijvoorbeeld in Nederland bestaat in Israël überhaupt geen wet met betrekking tot gewetensbezwaren voor dienstweigering. Gelbort: ‘Er zijn volgens de statistieken wel steeds meer Israëliërs die niet in dienst willen, maar ze proberen er op andere manieren onderuit te komen of vervangende, civiele taken uit te voeren. Ik ken mensen die nu bekennen: ‘Was ik maar zo dapper geweest om te zeggen dat ik om principiële redenen niet wilde dienen, omdat ik tegen de bezetting ben.’’
De Israëlische media besteden weinig aandacht aan principiële dienstweigering, ook omdat het leger er zo min mogelijk ruchtbaarheid aan geeft. Grassiani: ‘De Israëlische tieners die om principiële redenen dienst weigeren, komen uit bekende linkse families, die tieners weten dat hun ouders en omgeving achter hen staan. Maar dan nog: er staat gevangenisstraf op en het kan veel gevolgen hebben.’ Ze schudt haar hoofd: ‘Er zijn maar heel weinig kinderen die het aandurven.’ Orna Sasson-Levy zucht. ‘Ik hoop dat het leger minder invloed krijgt op onze maatschappij, maar dat kan alleeen als een échte vrede wordt gesloten met de Palestijnen. Helaas zie ik dat met deze regering niet gebeuren.’
Mannenmaatschappij
Sasson-Levy: ‘Op vrouwen wordt binnen en buiten het leger neergekeken. Sinds tien jaar kunnen vrouwen officier worden, maar de maatschappij draait nog steeds om mannen.
http://www.depers.nl/buitenland/602758/Mijn-papa-werkt-in-het-leger.html
24/05/2012 | 14:26 uur
Auteur