Defensieforum.nl

[Elzenga]

'Terreurverdachten te snel opgepakt'
Door Bart Olmer
SCHIPHOL -  De kritiek zwelt aan dat geheime diensten té haastig reageren op verdenkingen tegen mogelijke terroristen. De kritiek komt nadat gisteren wéér en op Schiphol gearresteerde terreurverdachte is vrijgelaten zónder aanklacht. De Brit van Somalische afkomst, die zondag werd gearresteerd in een vliegtuig naar Entebbe in Oeganda, heeft gisteren als vrij man Nederland verlaten.

Britse autoriteiten hadden de Koninklijke Marechaussee getipt dat de Somaliër wilde deelnemen aan de gewapende strijd in Somalië, aan de zijde van de gevreesde jihadistische organisatie al-Shabaab. Maar verder onderzoek, zoals het doorzoeken van zijn bagage, huisdoorzoekingen en het horen van getuigen, in zowel Nederland als in Engeland, leverde geen aanvullend bewijs op voor zijn vermeende terroristische doelen.

„Volgens informatie van de Britse autoriteiten zou de man serieuze plannen hebben gehad om deel te nemen aan de terroristische strijd in Somalië en zou hij bereid zijn geweest daarbij te sterven. Deze informatie was afkomstig uit de directe omgeving van de aangehouden man”, stelt het Landelijk Parket. Volgens een woordvoerder was het noodzakelijk gehaast te handelen, omdat het vliegtuig op het punt stond te vertrekken.

Met de vrijlating is de tweede terreurzaak in korte tijd als een ballon leeggelopen. Justitie liet eerder twee Jemenitische reizigers vrij, nadat ze op Schiphol werden gepakt op basis van Amerikaanse informatie dat het duo mogelijk een proef deed met nepexplosieven. De foto’s van deze mannen en al hun familiedetails werden wereldwijd breeduit gemeten. Later bleek het terreuralarm gebaseerd op grove fouten van de Amerikanen.

Prof. Bob de Graaff, van 2007 tot 2009 hoogleraar terrorisme en contraterrorisme aan de Universiteit Leiden en al twintig jaar bezig met studies naar geheime diensten, uitte al eerder kritiek op het haastige optreden van inlichtingendiensten bij terreurverdachten: „Mede door de grote tijdsdruk waaronder overheden menen te staan als gevolg van terrorisme, zeker als sprake is van mogelijk gebruik van massavernietigingswapens, is besluitvorming steeds meer vervangen door instinctief en improviserend handelen. Gevolg: mogelijke consequenties van handelen worden steeds minder doordacht; er is sprake van een ongebreidelde dadendrang, zonder veel gedegen inlichtingenwerk en zonder veel intelligentie.”

De Graaff: „Bij de dreiging van terroristische aanslagen kan het moment tussen verkregen inlichtingen en de beoogde aanslag zeer kort zijn. Dat vergt een bepaalde aanpak. Niet voor niets is het aantal ambtsberichten van de AIVD zo sterk toegenomen. Onvermijdelijk is dan dat er soms beslissingen moeten worden genomen die er vanuit de leunstoel anders uit zouden hebben gezien. Nog veel revolutionairder is de terugdringing van de factor tijd in de sfeer van de militaire inlichtingen. In luttele secondes flitsen inlichtingen van het slagveld naar het militaire hoofdkwartier en vandaar weer terug naar commandanten en piloten. Meer dan ooit moet inlichtingenwerk zo actueel mogelijk zijn.”

Volgens De Graaff gaat dit ten koste van de traditionele vorm van inlichtingenvergaring, waarbij veel meer tijd is voor bewijsvergaring, bewerking, evaluatie en analyse. „In de praktijk ontstaan er werkwijzen waarin processen ineengevoegd zijn of zelfs helemaal worden overgeslagen.”

Woordvoerder Evert Boerstra van het landelijk parket erkent dat gehaast moest worden opgetreden: ,,Het klopt dat de overheid in dit soort situaties heel snel moet handelen. In dit concrete geval kwam de informatie bij de Nederlandse autoriteiten binnen toen de persoon in kwestie al in het vliegtuig naar Entebbe zat, een vliegtuig dat gereed was om te vertrekken. Op dat moment heb je geen keus en moet je ingrijpen. `Better safe than sorry.' Pas nadat je hebt ingegrepen kan het onderzoek worden gestart. Als uit dat onderzoek blijkt dat er geen belastend materiaal tegen de persoon is, wordt hij vanzelfsprekend in vrijheid gesteld."

Boerstra ontkent dat de twee 'terreurzaken'zijn geflopt. ,,Dat is helemaal niet waar, de informatie die wij hebben gekregen van de Britse autoriteiten is de afgelopen dagen gechecked, en er is uit dat onderzoek geen belastend materiaal naar voren gekomen. Maar dat betekent dus niet dat de terreurzaak is geflopt. In het geval van die Jemenieten was geen sprake van grove fouten. Een eerste test wees op explosief materiaal, uit de definitieve test bleek echter dat daar toch GEEN sprake van was. En verder was er nog de bagage die op een andere vlucht zat dan de personen. Dus hoezo grove fouten?''

Vorig jaar meldde de AIVD in diverse ambtsberichten dat Nederlanders en Amerikanen betrokken waren bij jihadistische groeperingen in Somalië, zoals al-Shabaab. Begin vorig jaar waarschuwde de AIVD in een ambtsbericht dat vijf Amerikaanse jongeren een gevaar waren voor de nationale veiligheid. Zij wilden, na afronding van een jihadistisch trainingskamp in Somalië, via Nederland terugreizen naar de VS. In juli 2009 werden vier Nederlandse mannen aangehouden in Kenia, die werden verdacht op weg te zijn naar Somalië om deel te nemen aan de jihad. Begin november werd een Somalische man aangehouden in het asielzoekerscentrum Dronten, die werd verdacht van steun aan Somalische jihadisten.

http://www.telegraaf.nl/binnenland/7728287/___Terreurverdachten_te_snel_opgepakt___.html?p=16,2