Defensieforum.nl

[Viking31B]

Veel Afghanen biometrisch in beeld bij VS
de Volkskrant 18-07-2011 WASHINGTONIn Afghanistan en Irak worden bij arrestaties vingerafdrukken, foto's en irisscans
vastgelegd. Maar ook als iemand solliciteert bij de overheid. The New York Times WASHINGTON Biometrische gegevens
over anderhalf miljoen Afghanen zijn opgeslagen in databanken die door Amerikaanse, Afghaanse en NAVO-troepen worden beheerd.
Toen de Taliban deze lente een tunnel groeven onder de grootste gevangenis in het zuiden van Afghanistan kwamen de autoriteiten onmiddellijk in actie.
Bij hun pogingen om de 475 onsnapte gevangenen weer op te pakken hadden ze één voordeel: net een maand eerder hadden Afghaanse
ambtenaren, met Amerikaanse apparaten, irisscans, vingerafdrukken en gelaatsafmetingen vastgelegd van alle strijders en criminelen in de reusachtige
Sarposa-gevangenis in Kandahar. Binnen enkel dagen na de uitbraak werden 35 ontsnapte gevangenen bij controleposten of grensovergangen gearresteerd.
Nadat hun identiteit was vastgesteld aan de hand van biometrische gegevens werden ze teruggestuurd naar de gevangenis. Eén gevangene werd
gepakt toen hij zich bij een rekruteringskantoor meldde, kennelijk met het doel te infiltreren in de Afghaanse veiligheidstroepen.
Bijna ongemerkt zijn Amerikaanse militairen en de Afghaanse autoriteiten bezig geweest met een ambitieus project om de biometrische gegevens van een enorm
aantal Afghanen vast te leggen, vooral die van mannen die de leeftijd hebben om te vechten. Bij elkaar zijn van anderhalf miljoen Afghanen gegevens
opgeslagen in databanken. Dit komt neer op 1 op de 20 Afghanen, maar gerekend naar mannen tussen de 15 en 65 jaar gaat het om 1
op de 6. De gegevens worden beheerd door Amerikaanse, Afghaanse en NAVO-troepen. In Irak is nog een groter deel van de bevolking geregistreerd.
Om de informatie te verkrijgen nemen soldaten en politieagenten vingerafdrukken af en maken ze digitale foto's en irisscans.
In Irak en Afghanistan gebeurt dat bij alle arrestanten en gevangenen. Maar ook bij mensen die solliciteren naar een baan bij de overheid,
vooral wanneer het gaat om het leger, de politie of werk bij Amerikaanse installaties. Een Afghaan of Irakees moet permanent
in zijn dorp blijven en nooit een beroep doen op overheidsdiensten wil hij voorkomen dat hij een biometrische controle tegenkomt.
Het verschil met de traditionele vingerafdrukken is dat de overheid binnen enkele ogenblikken miljoenen digitale dossiers kan doorzoeken, zelfs op ver
afgelegen controleposten, dankzij draagbare apparaten waarover de veiligheidstroepen beschikken. Misbruik voor wraakneming Geboorteakten en rijbewijzen zijn
schaars in Afghanistan, om nog maar te zwijgen van burgerservicenummers. Daarentegen is er wel een bloeide handel in vervalste identiteitspapieren.
Toch zijn sommige Afghanen bezorgd dat de groeiende berg biometrische gegevens in de toekomst kan worden gebruikt als wapen om wraak te nemen
op bepaalde etnische of politieke groeperingen. Ook Afghaanse functionarissen die achter het programma staan, willen het liever in eigen hand houden
dan het overlaten aan de Amerikanen. 'Uiteraard moet er heel verantwoordelijk worden omgesprongen met het afnemen, opslaan en delen van privé-gegevens',
zegt brigade-generaal Mark Martins, de commandant van de Rule of Law Field Force, een Amerikaanse eenheid die de Afghaanse autoriteiten adviseert
op het gebied van het handhaven van rechtsbeginselen. Maar hij beklemtoont dat biometrische gegevens 'fraude en corruptie kunnen helpen bestrijden
en de veiligheidssituatie flink kunnen verbeteren'. In computers opgeslagen irisscans die als middel worden gebruikt om een bevolking
te controleren, waren tot nu toe aan sciencefictionfilms voorbehouden. Inlichtingendiensten en militaire elite eenheden, zoals special forces, waren
de afgelopen jaren de enigen die de biometrische identificatietechnologie gebruikten. Maar een nieuwe generatie draagbare
biometrische apparaten heeft zijn weg gevonden in de krijgsmacht. 'Je kunt een valse identiteitskaart tonen', zegt sergeant-majoor Robert Haemmerle
van Combined Joint Interagency Task Force 435, 'of je baard afscheren. Maar je biometrische gegevens kun je niet wijzigen.' Deze eenheid voert in Afghanistan
onder meer biometrische operaties uit. Deze taak zal worden overgedragen aan de Afghaanse autoriteiten. Het Pentagon geeft miljarden dollars
uit aan biometrie. Het gebruik van biometrische controle op het slagveld vond voor het eerst plaats in 2004, in de Iraakse stad Falluja. Dit verzetsbolwerk
werd afgegrendeld door mariniers. Alleen wie zich onderwierp aan een biometrische controle mocht naar binnen of eruit. Toen generaal David Petraeus in 2007
het commando in Irak overnam, liet hij het gebruik van biometrische scans flink uitbreiden. Petraeus is enthousiast over de techniek. Niet alleen kunnen
er rebellen mee worden opgespoord die zich schuilhouden onder de bevolking, ook kunnen terreurcellen worden ontmanteld die de gevaarlijke
bermbommen in elkaar zetten en plaatsen. Bermbommen veroorzaken de meeste doden onder de Amerikaanse soldaten in Irak en Afghanistan. Vingerafdrukken
en andere gegevens op resten van ontplofte bommen kunnen worden vergeleken met de biometrische gegevens van ex-gevangenen en rebellen. 'Gezien onze
ervaring in Irak, besloot ik het gebruik ook in Afghanistan te bevorderen', zegt Petraeus, die binnenkort terugtreedt als hoogste Amerikaanse
commandant in Afghanistan om CIA-directeur te worden. 'De Afghaanse autoriteiten hebben het systeem omarmd en de waarde ervan ingezien.'