Nederlandse defensie industrie

[Stoonbrace]

Sorry, maar nog een verdere vertraging van ASWF is echt geen optie.

[Parera]

Geen schip, dan ook geen geld: scheepsbouwer Damen in het nauw door vertraging Duitse fregatten

Scheepsbouw De bouw van zes F126-fregatten die Damen aan Duitsland moet leveren, loopt ernstige vertraging op, blijkt uit een beelden van een interne vergadering en gesprekken met betrokkenen. Dat brengt de scheepsbouwer in acute financiële problemen.

De marktomstandigheden zijn uitstekend: oorlog aan de Europese grens, conflicten wereldwijd, landen die hun defensieuitgaven sterk opschroeven en vier grote klanten – de marines van Nederland, Duitsland, België en Colombia – die zo snel mogelijk hun nieuwe oorlogsschepen in gebruik willen nemen.

Toch kijkt directeur Roland Briene van Damen Naval uit Vlissingen, de grootste marinewerf van Nederland, terug op de moeilijkste twee maanden van zijn lange carrière. De reden: zijn werkgever ondervindt ,,ernstige operationele uitdagingen" bij de bouw van zes Duitse fregatten, vertelt hij zijn personeel eind mei in een maandelijkse bijpraatsessie, en dat leidt tot financiële problemen.

De 'uitdagingen' voor de marinetak van het grote Damen Shipyards komen van alle kanten, blijkt uit een video-opname van de interne 'town hall' in Vlissingen van 28 mei en uit gesprekken met diverse betrokkenen. De Duitse marine wil niet betalen omdat Damen cruciale deadlines niet haalt.

Het miljardenproject – dat als eerste af moet zijn – is ernstig vertraagd, er zijn hardnekkige softwareproblemen en complexe onderhandelingen met banken, vastgoedpartijen en overheden. En dan heeft het Nederlandse Openbaar Ministerie Damen ook nog voor de rechter gedaagd vanwege corruptieverdenkingen en mogelijke schendingen van de sancties tegen Rusland.

Als je alles bij elkaar optelt, lijkt het een perfecte storm. De laatste acht weken waren echt niet leuk
Roland Briene directeur Damen Naval eind mei over alle problemen

Het orderboek van Damen Naval mag na decennia kwakkelen goedgevuld zijn, de problemen zijn er niet minder om, vertelt Briene aan zo'n tweehonderd ingenieurs, technici en managers. Hij staat voor een projectiescherm in een zaal van het monumentale Damen-kantoor De Schelde in Vlissingen. Materialen zijn duur en schaars, personeel is moeilijk te vinden en bovendien heeft de Koninklijke Schelde – zoals de marinewerf heette voordat Damen die in 2000 overnam – al twintig jaar geen fregatten meer gebouwd. Juist op het moment dat de scheepsbouwer tempo moet maken, loopt de boel vast.

Hij begrijpt hun zorgen en alle vragen, zegt Briene tegen zijn toehoorders. Hij zet zijn bril op en weer af, haalt de namen van twee collega's door elkaar. ,,Als je alles bij elkaar optelt, lijkt het een perfecte storm. Ik heb ook zorgen – de laatste acht weken waren echt niet leuk".

Duitse fregatten
Een jaar geleden zag het er – voor de buitenstaander – rooskleurig uit. In juni van 2024 zit Briene tijdens een fotomoment breed lachend aan één tafel met Annette Lehnigk-Emden, de vrouw die voor de Duitse Bundeswehr nieuwe wapens en schepen moet aanschaffen. Lehnigk-Emden heeft net contracten ondertekend om bij Damen niet vier maar zes zogeheten F126-fregatten aan te schaffen, met een lengte van 166 meter de grootste oorlogsschepen die de Duitsers sinds de Tweede Wereldoorlog hebben besteld. Met de mega-order verstevigt Damen, met meer dan twaalfduizend werknemers en drie miljard omzet in 2023, zijn positie in de snel opbloeiende West-Europese defensie-industrie.

Voor de bouw van in totaal zes fregatten in de 'Niedersachsen-klasse' gaan de Duitsers zo'n 7 miljard euro betalen aan Damen, hoofdaannemer van het project. Thales Nederland, dat samen met de scheepsbouwer de lijst van grootste Nederlandse defensiebedrijven aanvoert, levert de radar- en wapensystemen. Afgesproken is dat 80 procent van de bouw op Duitse werven plaatsvindt, in de Noord-Duitse plaatsen Hamburg, Kiel en Wolgast.

Briene noemt het bijbestellen van nummer vijf en zes ,,geweldig nieuws" en laat optekenen dat hij vereerd is dat de ,,Duitse klant" bij Damen is uitgekomen om zo snel mogelijk ,,de oppervlaktevloot uit te breiden en te moderniseren". Extra feestelijk is dat Duitsland ook bereid is de in 2020 overeengekomen koopsom voor de eerste vier schepen met 323 miljoen te verhogen, vanwege de opgelopen inflatie.

De Duitse minister van Defensie Boris Pistorius benadrukt dat de deal ,,essentieel" is voor geloofwaardige afschrikking, ,,zeker als het gaat om het beschermen van onze noordflank". In de Oostzee voert Rusland een hybride oorlog, met zogenoemde schaduwschepen die spioneren en zeekabels saboteren. De fregatten zijn hard nodig, de huidige vloot is verouderd.

Hardnekkige softwareproblemen
Maar vlak na de bestelling van de twee extra Duitse schepen blijkt dat Damen het ontwerp van de fregatten niet op orde heeft. Op de werf in Wolgast is weliswaar feestelijk de kiel gelegd, maar gebouwd wordt er niet, meldt de lokale krant Kieler Nachrichten. De werven in Kiel en Wolgast nemen noodgedwongen andere bouwopdrachten aan om hun personeel aan het werk te houden.

De oorzaak van de problemen ligt in Vlissingen, zeggen betrokkenen. Damen Naval is voor de bouw van de zes fregatten in zee gegaan met de Franse softwareleverancier Dassault, dat het ontwerpprogramma 3DExperience levert. Ruim achthonderd ict'ers en ingenieurs bij Damen werken inmiddels met het Franse programma, dat de meer dan tweehonderd computersystemen en databases die de scheepsbouwer gebruikt voor het ontwerp overbodig moet maken.

Damen heeft de software niet goed onder de knie, zeggen bronnen in Nederland en Duitsland. Het lukt het bedrijf niet om de juiste set bouwtekeningen voor de F126-fregatten op tijd af te hebben, waardoor de Duitse werven niet kunnen beginnen met de bouw van de schepen. De problemen zijn hardnekkig – diverse crisisteams en externe consultants hebben de problemen tot nu toe niet kunnen oplossen. In de Duitse pers wordt gespeculeerd over anderhalf tot wel drie jaar vertraging. Damen wil daar tegenover NRC niets over kwijt.

Gemiste 'mijlpalen'
Damen haalt de milestones niet en het is ,,volstrekt helder" dat dit leidt tot vervolgschade. Briene zegt het omfloerst in het zaaltje in Vlissingen, maar de aanwezigen weten precies wat hij bedoelt. Duitsland heeft voor de F126's een betalingsschema bedongen op basis van mijlpalen. Elke keer dat Damen een deel van het bouwproces afrondt, maken de Duitsers het corresponderende deel van de koopsom over. Mist Damen een deadline, dan betalen de Duitsers niet, terwijl de kosten doorlopen. Dat gaat telkens om vele miljoenen. Briene: ,,Dan volgen er op operationele problemen andere uitdagingen."

De Duitse minister van Defensie noemde de fregattendeal met Damen ,,essentieel" voor een geloofwaardige afschrikking

In één woord: liquiditeitsproblemen. Om de financiële positie te verbeteren en de risico's te beheersen, is Damen al twee jaar bezig het bedrijf te herstructureren. Zo is de marinetak met het hoofdkantoor in Vlissingen in 2023 afgesplitst van Damen in Gorinchem en in een eigen bv geplaatst. Ook heeft Damen een aantal gebouwen en schepen sinds eind vorig jaar aan ABN Amro in onderpand gegeven voor een nieuwe kredietfaciliteit van 1 miljard euro, blijkt uit gegevens van het Kadaster.

De rest van het Nederlandse vastgoed, inclusief de werven in Gorinchem en Vlissingen, zijn onlangs via zogeheten sale-en-lease-backconstructies verkocht aan de in Zwitserland gevestigde investeringsmaatschappij Reggeborgh, van de familie van de overleden bouwmagnaat Dik Wessels. NRC achterhaalde drie deals tussen Damen en Reggeborgh, de laatste van maart van dit jaar, voor in totaal 130 miljoen euro. Door gebouwen en werven te verkopen en die terug te huren maakt Damen direct geld vrij, maar daar staat tegenover dat het bedrijf voortaan jaarlijks huur of erfpacht moet betalen.

In zijn speech aan het personeel geeft Briene andere uitleg aan het geschuif met vastgoed. In de pers was te lezen dat Damen dit deed vanwege financiële problemen, zegt hij. ,,Dat is niet waar. We deden dit om onze financiële positie te verbeteren. Dat was nodig voor de herfinanciering die we vorig jaar afsloten."

Achterhoofd
De vraag is of de ict-problemen beperkt blijven tot de vertraagde Duitse order. In 2023 bestelden de Belgische en Nederlandse marine samen vier 'ASW-fregatten' bij Damen, die vanaf 2029 onder meer ingezet moeten worden voor het opsporen en bestrijden van vijandige onderzeeboten. Ook deze fregatten worden ontworpen met het softwarepakket van Dassault. Een Damen-woordvoerder wil niets kwijt over mogelijke vertragingen. Briene, tegen zijn personeel tijdens de town hall-bijeenkomst: ,,De Nederlanders én de Duitsers hebben allebei hun schepen nodig, houd dat in je achterhoofd bij alles wat je doet."

Het chagrijn in Duitsland over de vertraging is groot, te meer daar Duitse werven in 2020 de order misliepen voor de bouw van de F126-fregatten voor de Bundeswehr tijdens de Europese aanbesteding. German Naval Yards in Kiel, dat samen met de scheepsbouwtak van het Duitse ThyssenKrupp meedong, verloor van Damen en dreigde met juridische stappen omdat de gunning niet correct zou zijn verlopen. Nu moet Duitsland mogelijk jaren langer wachten op de nieuwe fregatten, in strijd met NAVO-ambities. ,,Het laat maar weer eens zien dat de Nederlanders het niet beter kunnen dan wij", mopperde Ingo Gädechens, tot voor kort CDU-Bondsdagslid en defensie-expert in de Duitse pers.

Damen zal ook nog vervolgd worden wegens omkoping, valsheid in geschrifte en witwassen, maakte het OM in mei bekend

En dan zijn er nog de problemen met het Nederlandse Openbaar Ministerie, dat in mei liet weten dat het Damen en een aantal (oud-)directieleden gaat vervolgen. Het OM verdenkt Damen Shipyards in Gorinchem en Damen Naval in Vlissingen van omkoping, valsheid in geschrifte en witwassen bij de verkoop van schepen in Afrika, Azië en Zuid-Amerika, en het overtreden van de sanctiewet na het uitbreken van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Een eventuele veroordeling kan grote financiële gevolgen hebben. De kans bestaat dat Damen dan vier jaar wordt uitgesloten van Europese aanbestedingen.

Een woordvoerder van Damen Naval wil niets kwijt over de Duitse fregatten, ,,uit contractueel oogpunt en veiligheids- en rubriceringsoverwegingen" – oftewel de geheimhoudingsplicht. Ook op vragen over de omvang van de financiële nood, de softwareproblemen, de Nederlandse fregatten en de verkoop van het vastgoed aan een investeringsmaatschappij geeft hij geen antwoord. Een woordvoerder van de Duitse militaire inkooporganisatie BAAINBw laat aan NRC weten dat Damen ,,vertraging bij het opleveren van het eerste schip heeft gemeld" en dat de Nederlanders ,,samen met hun onderaannemers momenteel werken aan een herziene en betrouwbare planning van het hele project".

'Consultants die ons helpen'
Briene houdt in de bijpraatsessie met het personeel de moed er in. Hij krijgt op zeer korte termijn een ,,grote groep" mensen van de Duitse klant over de vloer, die ,,consultants die ons gaan helpen" meeneemt. Hij zegt ,,iets van vooruitgang" te zien in de verschillende hoofdpijndossiers en toont begrip voor de ,,impact" die de sluimerende crisis heeft op het personeel. Blijf praten, is zijn devies. ,,Maak er niet je eigen verhaal van, maar kom naar mij of mijn collega's als je vragen hebt."

Na al het zuur wil de Damen Naval-directeur aan het eind van zijn speech ook nog iets positiefs delen. Hij gaat met fietsende collega's meedoen aan de Alpe d'HuZes, om bij te dragen aan de strijd tegen kanker. Vandaar dat hij op de maandelijkse borrel het bier en de bitterballen zal laten staan. ,,Zullen we leuk afsluiten?", vraagt hij ten slotte. De Scheldewerf bestaat 150 jaar, er komt in juni een feest met dance-acts ,,uit mijn jeugd" – 2 Brothers on the 4th Floor en een Abba-coverband. ,,Hebben jullie je wel aangemeld?"

https://www.nrc.nl/nieuws/2025/06/10/geen-schip-dan-ook-geen-geld-scheepsbouwer-damen-in-het-nauw-door-vertraging-duitse-fregatten-a4896404

[Parera]

IHC is tegenwoordig ook een soort van semi overheids bedrijf hoeveel miljoenen heeft de staat er al in gestoken vragen nu ook persooneel voor marine bouw betreft ontwerp en diverse andere functies wel met de Nederlandse nationaliteit want dat eist de marine staat in de online advertenties!

Dit zal deels te maken hebben met de orders die Royal IHC krijgt van Naval Group voor de Orka klasse. Maar ik vind het niet vreemd dat IHC een poging doet om defensie orders binnen te slepen. Dit kan alleen maar eventueel ook in samenwerking met Damen zoals dat voorheen gebeurde bij de ex-Hr.Ms. Amsterdam. Dit schip werd ook gebouwd door de Koninklijke Schelde Groep (nu Damen naval), maar delen zijn toen uitbesteed aan Merwerde (nu IHC).

Ik zie ook zeker mogelijkheden om op die manier wederom samen te gaan werken.

[silvester herc]

IHC is tegenwoordig ook een soort van semi overheids bedrijf hoeveel miljoenen heeft de staat er al in gestoken vragen nu ook persooneel voor marine bouw betreft ontwerp en diverse andere functies wel met de Nederlandse nationaliteit want dat eist de marine staat in de online advertenties!

[Parera]

Of Damen wordt uitgesloten is maar de vraag. Naval Group is veroordeeld (en daar ging het om meerdere moorden, agenten iets te veel betalen is kinderspel) maar veranderde van naam en krijgt alleen maar meer opdrachten.

Zie hier rechtszaken tegen defensiebedrijven:  https://corruption-tracker.org/cases

Een staatswerf is op zich prima, maar dat lijkt me niet nodig. Bovendien hoor ik over DMI alleen maar heel zorgelijke verhalen.

Het idee is natuurlijk dat een staatswerf veel sterker staat dan een commercieel bedrijf. Het mag natuurlijk ook niet zo zijn dat een staatswerf haar export producten voor te weinig verkoopt omdat het toch wel betaald word door de staat. Nee je moet juist als staatswerf schepen bouwen voor je nationale klant(en) en de export orders moeten zorgen dat de nationale klant haar investering terug verdient en/of goedkopere R&D kosten heeft.

Eigenlijk heeft de NL marine een semi-staatswerf alleen bouwt het zelf niets. Al onze schepen worden ontworpen en ontwikkeld door mensen van COMMIT in samenwerking met de industrie. Als het ontwerp rond is dan pas gaat het naar Damen Naval waar het ontwerp een prijskaartje krijgt, eventueel ook aanpassingen indien nodig aan het ontwerp.

Op die manier kun je natuurlijk ook een ''staatswerf'' opzetten waarbij Damen enkel alleen de ontwerpen bouwt dit eigendom zijn van de staatswerf.

Ik ben sowieso voor het uitbreiden van onze haven faciliteiten voor de marine en/of haar partners. De haven van Den Helder zit na de verbouwing op haar top van capaciteit. Willen we verder uitbreiden dan is een 2e (en misschien 3e) locatie wenselijk. Voor de hand liggen dan de haven van Rotterdam en Vlissingen, historisch gezien 2 steden met veel connectie met de marine en ook strategisch gezien de beste locaties naast Den Helder.

Zie het een beetje zoals de luchtmacht werkt met MOB en FOB's waarbij Den Helder in dit geval de MOB is en beide andere havens FOB's.

[silvester herc]

[Ace1]

Ik ben ook groot voorstander van een ''Netherlands Naval Shipbuilding''.
Laat de overheid grootaandeelhouder zijn samen met een x aantal bedrijven die nu al betrokken zijn bij de maritiem maak industrie.

We zien het in Frankrijk & Italië daar zijn de werven in overheidshanden. Ook in Duitsland gaat de stem nu op om TKMS over te laten nemen door de overheid om zo de marinebouw veilig te stellen. Laten we niet achterblijven.

Om te beginnen moeten we gebruik maken van de werf Damen Shiprepair Vlissingen (Vlissingen Oost), maar links (vanaf boven) van die werf ligt een stuk grond van 32 tot 45 hectare waar we een prachtige nieuwe marine werf uit de grond kunnen stampen. Het was ooit in de jaren '60 de bedoeling om dit stuk grond bij de Schelde te betrekken maar dit is nooit uitgevoerd. Laat de overheid investeren in de maritieme maak sector (op alle vlakken!) en bouw hier de maritieme hub voor de Nederlandse marine bouw.

We hebben het in Nederland al jaren over het creëren van voldoende banen en dat alle productie verdwenen is. Laten we dat op dit gebied oplossen en een nieuwe staatswerf oprichten! Betrek hierbij de grote spelers van de huidige industrie zoals Damen Naval, Thales Nederland & TNO ect.

Ook de marine werf in Den Helder moet natuurlijk blijven bestaan, maar deze nieuwe staatswerf kan wel ondersteunen bij het onderhoud. Door alles in overdekte droogdokken te bouwen/onderhouden zorgen we ook voor een stukje geheimhouding.

Integreer direct een kleine marine kazerne (hotel functie / BeVo & RoRo capaciteit) in de werf, hiermee garandeer je ook bewaking en krijgt de marine een 2e zeehaven (support hub).

Of Damen wordt uitgesloten is maar de vraag. Naval Group is veroordeeld (en daar ging het om meerdere moorden, agenten iets te veel betalen is kinderspel) maar veranderde van naam en krijgt alleen maar meer opdrachten.

Zie hier rechtszaken tegen defensiebedrijven:  https://corruption-tracker.org/cases

Een staatswerf is op zich prima, maar dat lijkt me niet nodig. Bovendien hoor ik over DMI alleen maar heel zorgelijke verhalen.

[Parera]

Als ze veroordeeld worden dan zijn ze voor 3 jaar uitgesloten, is EU wetgeving. Alles in de Europese Unie ligt dan 3 jaar stil voor Damen, waarschijnlijk de doodsteek voor Damen Naval.

Ik ben ook groot voorstander van een ''Netherlands Naval Shipbuilding''.
Laat de overheid grootaandeelhouder zijn samen met een x aantal bedrijven die nu al betrokken zijn bij de maritiem maak industrie.

We zien het in Frankrijk & Italië daar zijn de werven in overheidshanden. Ook in Duitsland gaat de stem nu op om TKMS over te laten nemen door de overheid om zo de marinebouw veilig te stellen. Laten we niet achterblijven.

Om te beginnen moeten we gebruik maken van de werf Damen Shiprepair Vlissingen (Vlissingen Oost), maar links (vanaf boven) van die werf ligt een stuk grond van 32 tot 45 hectare waar we een prachtige nieuwe marine werf uit de grond kunnen stampen. Het was ooit in de jaren '60 de bedoeling om dit stuk grond bij de Schelde te betrekken maar dit is nooit uitgevoerd. Laat de overheid investeren in de maritieme maak sector (op alle vlakken!) en bouw hier de maritieme hub voor de Nederlandse marine bouw.

We hebben het in Nederland al jaren over het creëren van voldoende banen en dat alle productie verdwenen is. Laten we dat op dit gebied oplossen en een nieuwe staatswerf oprichten! Betrek hierbij de grote spelers van de huidige industrie zoals Damen Naval, Thales Nederland & TNO ect.

Ook de marine werf in Den Helder moet natuurlijk blijven bestaan, maar deze nieuwe staatswerf kan wel ondersteunen bij het onderhoud. Door alles in overdekte droogdokken te bouwen/onderhouden zorgen we ook voor een stukje geheimhouding.

Integreer direct een kleine marine kazerne (hotel functie / BeVo & RoRo capaciteit) in de werf, hiermee garandeer je ook bewaking en krijgt de marine een 2e zeehaven (support hub).

[Umbert]

Als ze veroordeeld worden dan zijn ze voor 3 jaar uitgesloten, is EU wetgeving. Alles in de Europese Unie ligt dan 3 jaar stil voor Damen, waarschijnlijk de doodsteek voor Damen Naval.

EU ook zo'n overheidsinstelling dat uitblinkt in open en transparant gedrag.

[Kornet43]

Ach allemaal achterhoede gevechten die als belangrijke slag worden gebracht, ja is niet goed maar zijn de concurrenten dan zoveel beter? Lockheed (Starfighter) als voorbeeld. Evenals de politiek zelf die bewezen de boel ook hebben opgelicht cq slecht hebben voorgelicht, toeslagen affaire, worden die dan ook opeens uitgesloten van verder plannen maken? Dacht het niet. Als je Damen nu gaat uitsluiten hoeveel extra gaat dat dan de staat kosten?, en hoeveel kennis verwijnt er dan waar we later spijt van hebben als we het nodig zijn.

Als ze veroordeeld worden dan zijn ze voor 3 jaar uitgesloten, is EU wetgeving. Alles in de Europese Unie ligt dan 3 jaar stil voor Damen, waarschijnlijk de doodsteek voor Damen Naval.

[Umbert]

https://www.pzc.nl/vlissingen/zolang-damen-niet-is-veroordeeld-mag-het-schepen-blijven-bouwen-voor-de-marine~a3f9eb94/?referrer=android-app%3A%2F%2Fcom.google.android.googlequicksearchbox%2F

Zolang Damen niet is veroordeeld, mag het schepen blijven bouwen voor de marine

Dat Damen Shipyards wordt vervolgd voor omkoping, witwassen en valsheid in geschrifte, heeft geen invloed op huidige of toekomstige marine-orders.

Ach allemaal achterhoede gevechten die als belangrijke slag worden gebracht, ja is niet goed maar zijn de concurrenten dan zoveel beter? Lockheed (Starfighter) als voorbeeld. Evenals de politiek zelf die bewezen de boel ook hebben opgelicht cq slecht hebben voorgelicht, toeslagen affaire, worden die dan ook opeens uitgesloten van verder plannen maken? Dacht het niet. Als je Damen nu gaat uitsluiten hoeveel extra gaat dat dan de staat kosten?, en hoeveel kennis verwijnt er dan waar we later spijt van hebben als we het nodig zijn.

[Parera]

Civiele ontwikkeling maar zeer interessant voor defensie

https://www.allseas.com/en/what-we-do/nuclear

[Harald]

https://www.pzc.nl/vlissingen/zolang-damen-niet-is-veroordeeld-mag-het-schepen-blijven-bouwen-voor-de-marine~a3f9eb94/?referrer=android-app%3A%2F%2Fcom.google.android.googlequicksearchbox%2F

Zolang Damen niet is veroordeeld, mag het schepen blijven bouwen voor de marine

Dat Damen Shipyards wordt vervolgd voor omkoping, witwassen en valsheid in geschrifte, heeft geen invloed op huidige of toekomstige marine-orders.

[Kevon]

Dat klopt ook voor 200%!!!!

Zoals ik al gezegd heb in diverse andere draadjes hier. De Nederlandse staat doet te weinig voor haar industrie in haar geheel en voor haar Defensie industrie in het bijzonder.Daar waar Min vDef en de Stas er best hard aan trekken hoor.

[Master Mack]

Zoals ik al gezegd heb in diverse andere draadjes hier. De Nederlandse staat doet te weinig voor haar industrie in haar geheel en voor haar Defensie industrie in het bijzonder.Daar waar Min vDef en de Stas er best hard aan trekken hoor.