Spanningen in Bulgarije

[Ace1]

Anti-corruptie

Opvallend snel valt de Bulgaarse regering na protesten

Eerst hielden ze de staatsbegroting tegen, nu valt de regering: de protesten in Bulgarije zijn ongekend succesvol. Hoe kan dat?

Ontevreden Bulgaren kunnen dit weekend met de voetjes omhoog. Na het historisch grote protest woensdag, waarbij ruim honderdduizend mensen de straten van Sofia opgingen, nam de conservatieve premier Rosen Zhelyazkov donderdag zijn verlies. Het is het tweede succes in korte tijd; eind november trok de regering de begroting voor 2026 terug.

Zulk resultaat klinkt als een droom voor jongeren in de buurlanden Servië en Georgië. Zij gaan al ruim een jaar de straat op om te protesteren tegen hun regering. Ook in Bulgarije klinkt vreugde. Hoewel er lang onvrede heerst, heeft het land protesten op deze schaal in tijden niet gezien.

Jong en oud, links en rechts kwamen samen om verandering te eisen. "We zijn hier om te protesteren voor onze toekomst. We willen een Europees land zijn, geen land dat wordt geregeerd door corruptie en de maffia", zei student Ventsislava Vasileva tegen persbureau AFP.

Wéér een regering die valt
Een succes dus, al zijn de inwoners inmiddels wel gewend aan snel doorwisselend bestuur. Sinds 2021 zijn er al zeven verkiezingen geweest. De huidige regering overleefde vijf moties van wantrouwen, een paar minuten voor de zesde stemming kondigde Zhelyazkov zijn ontslag aan.

Onvrede over de politieke situatie bestond al langer, maar werd eind november vergroot door de voorgestelde begroting. Volgens tegenstanders zou die breed verspreide corruptie binnen de regering proberen te verbloemen.

Rond die corruptie staan twee sleutelfiguren centraal. Een is Bojko Borisov, leider van de regerende centrumrechtse, pro-Europese partij GERB. Borisov is vaak beschuldigd van corruptie, hoewel hij dit altijd heeft ontkend. De ander is oligarch Deljan Peevski, een voormalig mediamagnaat die nu de partij DPS – Nieuw Begin, leidt. Peevski is op de Britse en Amerikaanse sanctielijst te vinden, vanwege vermeende corruptie, omkoping en verduistering. Hij wordt er ook van beschuldigd het regeringsbeleid te beïnvloeden ten gunste van oligarchen.

Ook rond 2013-2014 en 2020-2021 waren er protesten tegen de invloed van Peevski en Borisov, al waren die destijds kleiner. Via sociale media neemt de aandacht hiervoor toe: Gen Z heeft van 'Peevski en zijn controle over alle overheidsprocessen, een meme [online grap, red.] gemaakt', zegt socioloog Anna Bodakova tegen Balkan Insight.

Strategische zet
De beschuldigingen van corruptie zijn niet voordelig voor regeringspartij GERB. Die heeft geen baat bij het duo Borisov-Peevski, zegt hoogleraar politiek Svetoslav Malinov bij tv-programma Hallo, Bulgarije. Volgens hem was het een tactisch besluit de regering te laten vallen.

Dat is ook wat oud-Europarlementariër Petar Vitanov (Bulgaarse Socialistische Partij) denkt. Volgens hem is de beslissing van de GERB-leider 'een poging om de partij te redden en de schade te beperken door afstand te nemen van Deljan Peevski', zo zegt hij in gesprek met Bulgaarse nieuwszender Nova.

Zhelyazkov zelf verwijst naar de protesten. "Onze wens is om te voldoen aan de verwachtingen van de samenleving. Macht komt voort uit de stem van het volk", zei hij toen hij zijn besluit aankondigde.

Geen belofte voor betere toekomst
Naar die stem is nu dus geluisterd. Maar dat is geen belofte dat de politieke situatie hierna beter wordt, zegt oud-minister van binnenlandse zaken Tsvetlin Yovchev tegen Nova. "We kunnen niet op de straat rekenen om met een oplossing te komen. Elke maatschappij wordt geleid door de politieke elite die regeert."

Volgens hem is de belangrijkste vraag nu of die politieke elite niet simpelweg vervangen wordt door een soortgelijke groep – iets dat het land afgelopen jaren met zijn nieuwe regeringen vaker meemaakte.

Het zal blijken in de stemhokjes, waarschijnlijk in het voorjaar van 2026. De pro-Russische president Rumen Radev zal de partijen vragen een nieuwe regering voor te stellen. Als dat niet lukt kiest hij een interim-regering, die tot die tijd zal besturen.

https://www.trouw.nl/buitenland/opvallend-snel-valt-de-bulgaarse-regering-na-protesten~bd8286ddf/