Spanningen in Colombia

[Ace1]

In Colombia bloeit de Joodse gemeenschap, die een opvallende link heeft met Nederland

In Colombia gaan veel mensen op zoek naar hun Joodse wortels. Zij komen samen in 'emergentes': synagogen met nieuwe Joden.

In een rustig buurtje in Bello, een voorstad van Medellín, staat een onopvallende synagoge. Het bedehuis heeft geen bord aan de gevel. Volgens Meir Sanchez, de gabai (koster), heeft de anonieme voorgevel niets met antisemitisme te maken. "Dat is hier niet. Onze leden wonen hier in de buurt en komen vaak lopend en herkenbaar joods gekleed. Niets aan de hand, hoor!"

Sanchez (40) is blij met belangstelling van buiten. "Rabbi Rodriguez is wat laat, hij komt zo. Koffie?"

In een ruimte met wel vijf wastafels licht de koster toe: "Bij binnenkomst wassen we altijd eerst onze handen." Aan de muur citeert een gouden plaquette een Holocaustoverlevende, die later in Colombia belandde: 'Ik was erbij, het is echt gebeurd, vergeet het nooit!'

Van charismatische dominee tot orthodoxe rabbijn
In de zaal zit een man voorovergebogen te studeren. Aan de wand een klok met de lokale tijd en die van Jeruzalem. Flexibele schotten scheiden mannen en vrouwen.

Sanchez, spijtig: "Helaas is rabbi Elad Villegas, de oprichter van onze gemeente, vandaag uitlandig." Juan Carlos Villegas, zoals hij vroeger heette, was in Bello ooit de charismatische dominee van een grote evangelische gemeente, maar werd bij een bezoek aan Israël gegrepen door het jodendom.

De Bijbel doormidden gescheurd
Hij zou na terugkeer voor het oog van zijn gemeente de Bijbel doormidden hebben gescheurd, zo gaat het verhaal. Hij gooide het Nieuwe Testament weg, hield het Oude Testament omhoog en riep: "Ik ga hiermee verder, wie volgt mij?"

Villegas doorliep daarna het orthodoxe bekeringsproces, liet zich besnijden en nam een Hebreeuwse voornaam aan. Zo ook zijn honderden volgelingen. Sinds 1995 ontstonden zo'n dertig gemeenten van 'nieuwe joden', vertelt de rabbijn.

Van de ruim vijftig miljoen Colombianen in het overwegend christelijke land zijn er 4500 tot 5500 Joods. Dat bleek rond de eeuwwisseling uit een censusonderzoek van de joodse koepelorganisatie CCJC, de Confederación de Comunidades Judías de Colombia.

Voor veel nieuwe joden vielen puzzelstukjes op hun plek: grootouders die geen varkensvlees aten, tradities zoals het aansteken van een kaars op vrijdagavond of zelfs een wat andere tongval.

Een deel van hen stamt in de verte af van Sefardische Joden, de Joden die in 1492 door de rooms-katholieke kerk met haar wrede kerkelijke rechtbank, de inquisitie, uit Spanje en later ook uit Portugal werden verbannen en op de vlucht sloegen.

Via Amsterdam naar Curaçao, en van daar naar Colombia
Anderen stammen af van Joden die er toen voor kozen zich katholiek te laten dopen om hun leven, hun bezit en hun gemeenschap te behouden. Die werden marranen of conversos – bekeerlingen – genoemd. Deze marranen maakten ook deel uit van de conquistadores, de Spaanse veroveraars die in het kielzog van Columbus naar Colombia trokken, of van kolonisten die daar de eeuwen erna aankwamen.

Een paar duizend marranen vluchtten later alsnog voor de inquisitie naar Amsterdam, dat onder protestants bestuur viel. Daar kregen ze, tijdens de Tachtigjarige Oorlog tegen Spanje, godsdienstvrijheid. Ze konden weer Joods zijn.

Via Amsterdam trok een deel in de tweede helft van de zeventiende eeuw als pionier met de West-Indische Compagnie naar Suriname en Curaçao, waar zij onder dezelfde Nederlandse vlag godsdienstvrijheid en burgerrechten vonden. Tot 1800 had Curaçao zelfs de grootste joodse gemeenschap op het westelijk halfrond.

De joodse gebruiken die bleven
Vanwege slechte economische omstandigheden en heersende epidemieën trokken veel Joodse jonge mannen midden negentiende eeuw van Curaçao naar Colombia om er hun geluk te beproeven. Zij verwekten kinderen bij lokale katholieke meisjes. Hun niet-Joodse nazaten werden katholiek opgevoed, maar namen wel joodse gebruiken over. Ook werd binnen deze groep getrouwd.

Intussen is rabbijn Ezra Rodriguez (46) gearriveerd. De man straalt vrolijkheid en vriendelijkheid uit. "Op mijn vijfde gingen mijn ouders van de katholieke kerk over naar een pinkstergemeente. We zaten er echt diep in, ik ging zelfs op mijn zestiende theologie studeren."

Zoeken naar de waarheid in internetcafés
Gaandeweg werden hem de ogen geopend: "Ik zat in internetcafés te zoeken naar de waarheid. Christenen lieten mij niet zien wat in de Bijbel staat. Bij het woord 'jodendom' bleef ik haken. Ik zag Jezus toen niet meer als God of de Messias."

Hij vertelt het alsof het de eerste keer is: "Bij het bidden bedekte mijn grootmoeder haar hoofd en 'uit eerbied voor God' had mijn grootvader altijd een hoofddeksel. Ze wasten hun handen voor elke maaltijd, wat toen niet gewoon was. Grootvader heette Luís Maria, maar hield niet van dat 'Maria'. Hij zei dan: 'Zo heet ik om niet op te vallen'. Ze zagen Jezus als een goede man uit bijbelverhalen."

"In de christelijke lijdenstijd maakte grootmoeder het huis schoon", vertelt hij. Ook gebruikten ze woordjes uit het Ladino, zo leerde ik later, dat is de taal van de Joden uit Spanje en Portugal."

Gestage instroom
Rodriguez leefde al drie jaar volledig joods, voor hij zestien jaar geleden uitkwam, oftewel officieel naar het jodendom overging, bij een orthodoxe rabbijn uit Miami. Vervolgens ontfermde Rodriguez zich in de synagoge over een gestage instroom van niet-joden. "Momenteel zijn er maar liefst twintig belangstellenden."

Ook andere Colombianen zonder Joodse roots kwamen via internet in een zoektocht naar religieuze levensvragen bij het jodendom terecht, soms ook uit weerzin tegen het monopolie van de katholieke kerk in hun land.

Behalve rabbijn is Rodriguez ook sjocheet, gecertificeerd ritueel slachter van kippen. Lachend: "Alleen kippen, hoor!" Als hij zo zijn wekelijkse activiteiten rond onderwijs en gebed opsomt, is meteen duidelijk dat de leden van de Comunidad Judía de Antioquia – zoals deze gemeente officieel heet – zich er niet met een jantje-van-leiden afmaken.

Rodriguez onderhoudt verder ook de contacten met de pakweg dertig andere emergentes, nieuwe gemeenten in steden als Barranquilla, Bogotá, Cali en Santa Marta. De meesten zijn orthodox, slechts enkele zijn van lichtere signatuur en kennen gelijke rechten voor mannen en vrouwen.

"Onze leden betalen een bijdrage naar draagkracht. Gelukkig krijgen we steun van weldoeners in de Verenigde Staten, in Panama en in Israël."

Vertrek naar Israël en de Verenigde Staten
Heeft een blijkbaar wat armlastige gemeente van driehonderd leden wel toekomst? Rodriguez veert op: "Tuurlijk! We zijn een jonge gemeente met wel vijftig kinderen en een grote groep oudere jeugd. Er is groei door nieuwkomers en er komen regelmatig toeristen naar onze diensten."

"Maar", zegt Rodriguez, "we verliezen ook jonge mannen die in Israël aan een Talmoedschool gaan studeren." Van de originele groep christenen die zijn collega Villegas destijds meenam is overigens bijna niemand meer over. "In de tijd van rivaliserende drugskartels vertrokken er veel Colombiaanse Joden naar de VS en naar landen in Midden- en Zuid-Amerika." En: "Sommige leden gingen ook weer terug naar het christendom."

De komst van de thorarollen werd op het vliegveld gevierd
Inmiddels kent Bello een koosjere bakkerij en een Hebreeuwse basisschool. Het koosjere vlees komt uit de hoofdstad Bogotá. "Behalve dan mijn geslachte koosjere kippen."

Rodriguez popelt om voor zijn volgende afspraak nog even de Aron ha-Kodesh, de Heilige Arke met de thorarollen, te tonen. Ze zien er echt Sefardisch uit: verpakt in versierde houten omhulsels. Hij wijst: "Die thorarol daar is honderdtwintig jaar oud en kostte ons een fortuin. We hebben hem in het vliegtuig uit Miami als handbagage meegenomen. Vijf bussen vol gemeenteleden kwamen toen naar het vliegveld om de komst groots te vieren."

https://www.trouw.nl/religie-filosofie/in-colombia-bloeit-de-joodse-gemeenschap-die-een-opvallende-link-heeft-met-nederland~b32c6ed1/

[Ace1]

80 doden in 3 dagen na guerrilla-aanval in Colombia

BOGOTA - Een bloedige aanval van de linkse ELN-guerrillagroep op rivaliserende strijders en burgers in het noordoosten van Colombia heeft in drie dagen tijd geleid tot meer dan tachtig doden. Dat zei de gouverneur van het betreffende departement, Norte de Santander, zondag.

ELN viel donderdag burgers en dissidenten van de FARC-guerrillagroep aan die zijn blijven doorvechten nadat ze in 2017 ontwapend waren, aldus gouverneur William Villamizar. Ongeveer 5000 mensen zijn ontheemd geraakt door het geweld. Villamizar beschreef de resulterende humanitaire situatie als "alarmerend". De doden vielen onder zowel strijders van beide kanten als onder burgers.

Het leger zei dat meer dan 5000 soldaten naar de regio zijn gestuurd om "de veiligheid te versterken".

De FARC ontwapende onder een vredesakkoord uit 2017 dat werd bereikt na meer dan een halve eeuw burgeroorlog. Ondanks het pact breken er nog regelmatig gevechten uit waarbij linkse guerrillastrijders, onder wie ex-FARC-strijders en ELN-leden, rechtse paramilitairen en drugskartels betrokken zijn. Veelal gaat het om conflicten over hulpbronnen en smokkelroutes. Zo vochten ELN-strijders de afgelopen dagen met leden van de Gulf Clan, het grootste drugskartel in Colombia.

https://www.telegraaf.nl/nieuws/2043676475/80-doden-in-3-dagen-na-guerrilla-aanval-in-colombia

[Ace1]

Cocaïneproductie stijgt in Colombia naar recordhoogte

In Colombia is de teelt van cocabladeren naar recordhoogte gestegen. Het gebied waar cocabladeren worden geteeld, is vorig jaar tien procent groter geworden. Cocabladeren zijn het belangrijkste ingrediënt voor cocaïne.

De VN houdt sinds 2001 bij hoe groot de teelt van cocabladeren in Colombia is. Uit het meest recente rapport van het Bureau voor Drugs en Criminaliteit (UNODC) blijkt dat de cocaïneproductie niet eerder zo hoog was. In een jaar tijd groeide de productie van 1,7 miljoen kilo (2022) naar 2,6 miljoen kilo (2023), een toename van 53 procent.

De Colombiaanse autoriteiten proberen al jaren de drugshandel tegen te gaan, maar het land blijft een van de grootste cocaïneproducenten in de wereld. De afgelopen tien jaar steeg de productie van cocaïne gestaag. De meeste cocaïne is bestemd voor Europa en de Verenigde Staten.

De gebieden in Colombia met de grootste toename van de cocaïneproductie in 2023 waren Cauca en Narino. In beide regio's zijn voormalige leden van het in 2017 ontbonden FARC-guerrillaleger actief in de drugshandel.

https://nos.nl/artikel/2541323-cocaineproductie-stijgt-in-colombia-naar-recordhoogte

[Ace1]

Tienduizenden wapens en miljoenen kogels van Colombiaans leger verdwenen

Bij inspecties van meerdere Colombiaanse legerbases in februari en april bleek dat er ruim vier miljoen kogels, granaten en raketten ontbraken. Volgens president Gustavo Petro is interne corruptie de grote oorzaak.
De zaak kwam aan het licht na inspecties van de legerbases Tolemaida en La Guajira, meldt BBC News.

Bij Tolemaida ontbraken ruim 800.000 kogels en bijna 10.000 granaten. De situatie bij La Guajira was nog ernstiger: daar bleken 4,2 miljoen kogels en meer dan 9.300 granaten spoorloos te zijn. Ook zouden bij die legerbasis bijna 40 raketten en 550 raketgranaten ontbreken.

Petro stelt dat de wapens zijn verkocht aan wapenhandelaren. Het leger zou al langer betrokken zijn bij commerciële wapenhandel. Daarbij "wordt gebruikgemaakt van wapens van de Colombiaanse staat", zei de president dinsdag op een persconferentie.

Volgens Petro zijn de wapens waarschijnlijk verkocht aan rebellengroepen in Colombia. Maar het kan ook dat ze naar Haïti zijn gesmokkeld of op de internationale zwarte markt zijn verhandeld.

https://www.nu.nl/buitenland/6311160/tienduizenden-wapens-en-miljoenen-kogels-van-colombiaans-leger-verdwenen.html