Samenwerking China met Latijns Amerikaanse landen

[Ace1]

Nu Trump zijn pijlen op Panama heeft gericht, gaat plots een Chinees monumentje tegen de vlakte

Panama is in rep en roer over de sloop van een Chinees monumentje. Volgens de verantwoordelijke burgemeester was het monument slecht onderhouden, maar de lokale Chinese gemeenschap ziet de 'barbaarse' sloop als symbool van de geopolitieke strijd tussen China en de VS.

Het was een bescheiden monumentje. Een Chinese poort, twee stenen leeuwen en een obelisk op een winderig pleintje met uitzicht op het Panamakanaal. Hier eerden de Chinezen hun voorouders: de eerste Chinese contractarbeiders die in 1854 in het Midden-Amerikaanse land arriveerden.

De meeste Panamezen reden er jarenlang langs zonder het meer dan een zijdelingse blik te gunnen. Maar sinds het Chinese monument in de nacht van zaterdag op zondag door bulldozers en graafmachines met de grond gelijk werd gemaakt, kent iedere Panamees het. De bruuske actie prijkt bovenaan alle Panamese nieuwssites en is in een mum van tijd uitgegroeid tot een geopolitiek hoofdpijndossier.

Want niet alleen de omvangrijke Chinese gemeenschap in Panama is woest, ook China zelf wil opheldering. 'Een monument dat stond voor 171 jaar leven, bloed en toewijding van de Chinese gemeenschap, een symbool van Chinees-Panamese vriendschap, compleet vernietigd', schreef de Chinese ambassadeur Xu Xueyuan op X. 'En ik vraag: waarom?'

Deze 'ongehoorde' afbraak 'ondermijnt' de Panamees-Chinese betrekkingen, aldus Lin Jian, woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken.

Van de 4,5 miljoen Panamezen zijn naar schatting 300 duizend mensen van Chinese komaf. En zij zijn overtuigd van één hypothese: hun monument is geofferd om een goede beurt te maken bij Donald Trump. De Amerikaanse president dreigt al langer het strategisch gelegen Panamakanaal 'terug te nemen' en gaf zijn ambassadeur in Panama het terugdringen van Chinese invloed als prioriteit mee.

De Panamees-Chinese relatie heeft in recente jaren een vlucht genomen. In 2017 verbrak Panama de banden met Taiwan en tekende het in op het Chinese investeringsprogramma Belt and Road Initiative. Daar zette de conservatieve Panamese president José Raúl Mulino in februari, na Trumps terugkeer in Washington, een streep door.

Megadeal
De Amerikaanse president is echter niet tevreden tot de havens aan weerskanten van het Panamakanaal in westerse handen zijn. Nu zijn die nog van een Hongkongs bedrijf, Hutchison. Met een megadeal probeert Hutchison sinds maart zijn belangen in 43 havens wereldwijd, inclusief de havens in Panama, te verkopen aan een westers consortium met onder meer het Amerikaanse Blackrock.

Die uitverkoop kwam iedereen goed uit, behalve de Chinese overheid. Trump dacht de strijd om het Panamakanaal ermee te winnen, de Panamese regering wilde van Hutchison af zonder China te schofferen, en Hutchison zou zich na de verkoop kunnen concentreren op zijn meest lucratieve havens in Hongkong en het Chinese vasteland.

De Chinese regering, die de deal tegenhield met een beroep op anti-monopolieregels, was uiteindelijk bereid de twee havens aan het Panamakanaal aan Blackrock over te laten, in ruil voor een aandeel voor de Chinese staatsrederij Cosco in het veertigtal niet-Panamese havens dat met de megadeal ook in handen van het westerse consortium zou komen. Toen dat voorstel niet enthousiast werd ontvangen, verhardde de Chinese opstelling. Nu eist Beijing een meerderheidsbelang voor Cosco in het consortium, compleet met vetorecht, in plaats van de aanvankelijke 20 tot 30 procent voor Cosco.

Stevige investeringen
Daarmee gaat Washington niet akkoord, dus blijft Beijing de deal blokkeren. China heeft de afgelopen decennia stevig geïnvesteerd in ambitieuze projecten in Midden- en Zuid-Amerika, en nu Trump de regio wil ontdoen van Chinese invloed, ontpopt Beijing zich als een taaie tegenstander.

De Chinese gemeenschap in Panama vreest dat haar ogenschijnlijk onschuldige monumentje slachtoffer is geworden van deze geopolitieke strijd. 'Veel mensen denken dat de burgemeester heeft gehandeld naar Trumps wens om alles wat Chinees is rond het Panamakanaal te verwijderen', reageert de Chinees-Panamese historicus en activist Juan Tam via de telefoon.

Het monument, dat in 2004 bij het 150-jarig jubileum van de Chinees-Panamese gemeenschap werd onthuld, ligt net buiten de hoofdstad aan de zuidwestkant van het Panamakanaal. In mei doken bouwplannen op voor horeca en een glazen uitkijkpunt op de plek waar de beige obelisk destijds verhaalde over de aankomst van de eerste Chinezen in Panama. Meteen boden verschillende Chinese organisaties de gemeente van het plaatsje Arraiján, waar het monument ligt, al aan het monument op eigen kosten een opfrisbeurt te geven. Ze kregen nul op het rekest, aldus Tam.

Volgens burgemeester Stefany Peñalba van Arraiján bestonden de plannen om het uitkijkpunt te vernieuwen al veel langer en is de verontwaardiging over de sloop 'ophef om niks', stelde ze in een bericht op X.

Krap bij kas
Daar was president Mulino, geschrokken door de Chinese onmin, het niet mee eens. De burgemeester zou kunnen worden vervolgd voor deze 'barbaarse daad', waarschuwde hij. Zijn regering overweegt zelfs het monument te herbouwen op een andere plek, maar historicus Tam heeft er een hard hoofd in: 'De overheid zit krap bij kas.'

Ambassadeur Xu reageerde verheugd. 'De regering belooft een onmiddellijke restauratie', schreef ze op sociale media. 'Mijn diepe dank voor dit grootse gebaar!' En de Amerikanen, om wie het volgens veel Chinese Panamezen te doen was? Die hullen zich in stilzwijgen.

https://www.volkskrant.nl/buitenland/nu-trump-zijn-pijlen-op-panama-heeft-gericht-gaat-plots-een-chinees-monumentje-tegen-de-vlakte~bc62b57e/

[Ace1]

Nauwe banden China en Latijns-Amerika zijn Trump een doorn in het oog

Vanuit de bijna volledig geautomatiseerde megahaven van het Peruaanse Chancay varen schepen met containers in drie weken van Peru naar China. Vanuit Peru gaan schepen met grondstoffen als ijzer, koper, mineralen, soja en fruit naar China. Omgekeerd komen bijvoorbeeld auto's, computers en allerlei technologie naar Zuid-Amerika.

Havendirecteur Mario de las Casas kijkt vanaf de bovenste etage van het bedrijfspand tevreden uit over de haven die dit jaar operationeel werd, maar nog niet helemaal is afgebouwd. "Uiteindelijk komen hier meer dan tien kades en verschillende terminals. Deze haven heeft de capaciteit voor de grootste schepen ter wereld. Voor ons is het een directe poort naar Azië", zegt hij.

De haven is voor 60 procent in handen van het Chinese staatsbedrijf COSCO (China Ocean Shipping Company) en voor de overige 40 procent van het Peruaanse mijnbedrijf Volcan. Er is meer dan drie miljard dollar geïnvesteerd en bij de haven is een enorm industriepark gebouwd. Het is de eerste haven in de regio waar schepen met een diepgang van twintig meter kunnen aanmeren. En er zijn speciale sojaterminals in de haven.

De las Casas is blij met de komst van de megahaven en verheugt zich op de andere ambitieuze plannen van China voor deze regio. Want die liggen al klaar. China wil investeren in een spoorwegennet waardoor ook Brazilië via een spoorlijn directe aansluiting krijgt op de haven van Chancay. "We kunnen dan als regio echt groeien, want dan zijn er veel betere verbindingen. Het is altijd mijn droom geweest dat er een spoornet komt in Zuid-Amerika, omdat we zo nog beter zaken kunnen doen met Azië", zegt directeur De las Casas.

Amerikaanse 'achtertuin'
De Amerikaanse president Trump is dit een doorn in het oog. In de onlangs verschenen buitenlandvisie van zijn regering wordt duidelijk welke plannen Trump heeft met Latijns-Amerika. Hij ziet deze regio als de Amerikaanse 'achtertuin', waarmee hij teruggrijpt op de 'Monroe-doctrine' uit 1823. Daarbij stelde de toenmalige Amerikaanse president James Monroe dat het gehele westelijk halfrond valt binnen de Amerikaanse invloedssfeer.

De sterke Chinese invloed en aanwezigheid in Latijns-Amerika past niet in dat plan en de VS wil de Chinese macht er dan ook indammen. Dat werd het afgelopen jaar al zichtbaar door het uitoefenen van economische druk via sancties en handelstarieven.

Ook de verhoogde militaire aanwezigheid in de regio wordt door experts gezien als een methode om de Amerikaanse greep op de regio te versterken. "De Amerikaanse aanpak is een potentiële dreiging voor deze regio", zegt onderzoeker Leolino Dourado van het Centrum voor China en Azië-Pacific Studies. "We hebben het gezien bij het Panamakanaal: daar heeft Trump problemen mee omdat het volgens hem onder Chinese controle staat. Hij dreigde het daarom in te nemen."

Volgens Dourado was die invloed van China binnen het Panamakanaal niet bewezen maar werd de Amerikaanse druk op de Panamese regering zo groot dat Panama besloot uit het Chinese Nieuwe Zijderouteplan te stappen. ,,In 2026 kan deze Amerikaanse druk in de regio groter worden. Ook voor Peru, waar dan verkiezingen zijn'', aldus onderzoeker Dourado.

Dat de VS zich onder Trump weer volop stort op Latijns-Amerika komt voor veel landen onverwacht. "Jarenlang bemoeide Amerika zich nauwelijks meer met deze regio, terwijl China hier volop investeerde, vooral in de infrastructuur. Er zijn inmiddels wel twintig landen hier met goede handelsbetrekkingen met China", zegt Dourado.

'Chinese kolonie'
In Peru is de aanwezigheid van China goed zichtbaar. Veel winkels verkopen Chinese producten en er wonen veel Chinezen.

Op een overdekte markt in de Chinese wijk koopt de Peruaanse Berta Merino met haar zus bij een Chinese verkoper mierzoete wafels. Voor haar is de band met China belangrijker dan die met de VS. "De meeste investeringen zijn hier van China en het kan ons welvaart geven. Maar we zijn wel een soort kolonie aan het worden van China", zegt ze.

Havendirecteur Mario de Las Casas maakt zich geen zorgen over mogelijke spanningen met Amerika vanwege de Chinese haven. "Ik zou het liefst zien dat Trump ook hier investeert in een spoorwegennet."

https://nos.nl/artikel/2596276-nauwe-banden-china-en-latijns-amerika-zijn-trump-een-doorn-in-het-oog