Spanningen om Chagos-eilanden

[Ace1]

Even het artikel in de juiste topic plaatsen

Britten trekken plan voor overdracht Chagos-eilandengroep voorlopig in na bezwaren van Trump

De Britse regering heeft het wetsvoorstel voor het overdragen van de Chagos-eilanden aan Mauritius tijdelijk ingetrokken. Donald Trump noemde het plan afgelopen week een 'enorme stommiteit'. Op het grootste eiland van de archipel bevindt zich de Brits-Amerikaanse luchtmachtbasis Diego Garcia.

Maandag zou in het Hogerhuis voor het laatst worden gestemd over het plan om de eilanden in de Indische Oceaan over te dragen aan Mauritius. Hoewel er veel bezwaren leven in het Hogerhuis, kunnen de ongekozen Lords en Ladies een wet normaal gesproken niet tegenhouden, maar alleen aanpassen. De regering had gehoopt dat koning Charles komende week zijn handtekening onder de omstreden overdracht van het Britse overzeese gebied zou zetten.

De regering-Starmer was vastbesloten om een (niet-bindende) uitspraak te volgen van het Internationaal Gerechtshof, waarin is bepaald dat de eigendomsrechten van de eilanden toebehoren aan Mauritius. Vervolgens zouden de Britten Diego Garcia een eeuw lang gaan pachten van Mauritius, een deal die de Britse belastingbetaler zo'n 35 miljard pond zou gaan kosten. Er kwam felle kritiek op dit plan uit conservatieve hoek en ook vanuit de Chagossiaanse diaspora in het Verenigd Koninkrijk.

Het was uiteindelijk Donald Trump die een bom legde onder de Chagos-overeenkomst. Een half jaar geleden leek de Amerikaanse president geen bezwaren te hebben, maar tijdens de top in Davos koppelde hij de kwestie Chagos aan zijn aanspraken op Groenland. Hij beweerde dat het pact met Mauritius de veiligheid van de basis Diego Garcia in gevaar brengt, net zoals het Deense bezit van Groenland in zijn ogen een veiligheidsrisico is. Dat was een bittere tegenvaller voor de Labour-regering in Londen.

De overeenkomst met Mauritius, dat in 1968 onafhankelijk is geworden van het Verenigd Koninkrijk, lijkt ook haaks te staan op een verdrag dat de Britten zestig jaar geleden met de Amerikanen sloten. Daarin was het Britse eigendom van de eilanden vastgelegd. De luchtmachtbasis was indertijd aangelegd in verband met de Koude Oorlog en het Sovjet-gevaar, maar geldt inmiddels als een cruciaal bastion tegen Chinese expansie. Beijing toont grote interesse in de Indische Oceaan en heeft in Mauritius een bondgenoot.

'Oprisping'
Onduidelijk is wat er nu gaat gebeuren met het wetsvoorstel. Premier Keir Starmer heeft duidelijk gemaakt dat het zeker niet van tafel is. De Britten waren eind vorig jaar met de Amerikanen in gesprek over het actualiseren van het verdrag, maar nu het Witte Huis van gedachten lijkt te zijn veranderd, is het de vraag of die gesprekken nog ergens toe leiden. Londen hoopt dat Trumps uitspraken in Davos slechts een oprisping zijn geweest. De Amerikaanse president noemde het Verenigd Koninkrijk ook sarcastisch een 'zogenaamd briljante Navo-bondgenoot'.

De relatie tussen beide landen verzuurt snel. Dinsdag had Starmer irritatie gewekt in Washington door goedkeuring te geven voor een Chinese 'superambassade' in Londen. Vrijdag reageerde Starmer verontwaardigd op Trumps beweringen over de Navo-missie in Afghanistan. Hij zei dat andere Navo-landen 'wat soldaten' naar Afghanistan hadden gestuurd en dat die 'een beetje op afstand waren gebleven van het front'. Starmer noemde de opmerkingen 'beledigend en ronduit afschuwelijk'. In Afghanistan sneuvelden 457 Britse militairen.

https://www.volkskrant.nl/buitenland/britten-trekken-plan-voor-overdracht-chagos-eilandengroep-voorlopig-in-na-bezwaren-van-trump~bcbb27e9/

[Ace1]

Waarom maakt Donald Trump zich nu druk over de Chagos-eilanden?

De Amerikaanse president Donald Trump botst met de Britten over het afstaan van de eilandengroep Chagos aan Mauritius. Op sociale media schampert hij over de 'totale zwakte' van het Verenigd Koninkrijk, en voert hij het aan als reden om Groenland in te nemen.

Wat zijn de Chagos-eilanden en waarom zijn ze belangrijk?

De Chagos-eilanden zijn een archipel in de Indische Oceaan die onderdeel uitmaken van de Britse overzeese gebieden. Londen verkreeg de archipel in 1965 voor 3 miljoen pond van Mauritius, als onderdeel van het onafhankelijkheidsverdrag met deze voormalige kolonie.

Op het grootste eiland Diego Garcia bevindt zich sinds de jaren zeventig de gelijknamige Brits-Amerikaanse luchtmachtbasis. In de jaren daaraan voorafgaand hadden de Britten op Amerikaans verzoek de eilanden ontvolkt; de Chagossians vertrokken naar Mauritius, de Seychellen en naar Groot-Brittannië.

Waarom gaan de Britten de eilanden nu alsnog overdragen?

Daarmee volgen ze een niet-bindende uitspraak van het Internationaal Gerechtshof. Mauritius, dat op 2.000 kilometer van de eilanden het dichtstbijzijnde land is, stelt dat de deal van 1965 onwettig was en kreeg daarin gelijk van de rechters in Den Haag. De Britse premier Keir Starmer besloot deze uitspraak te volgen, en kwam tot een overeenkomst met Mauritius waarin staat dat de Britten het eiland met de luchtmachtbasis 99 jaar lang zullen pachten, een deal die Londen 35 miljard euro kost.

Opvallend detail is dat het juridische team van Mauritius werd aangevoerd door Philippe Sands, een goede vriend van Starmer en onderdeel van diens campagneteam.

Wat heeft de Amerikaanse president nu gezegd?

Op Truth Social noemde Trump de Britse beslissing een reden waarom Amerika de controle over Groenland zou moeten overnemen, terwijl hij eerder nog toestemming had gegeven voor de overdracht. 'Schokkend genoeg is onze 'briljante' Navo-bondgenoot – het Verenigd Koninkrijk – van plan het eiland Diego Garcia, waar een belangrijke Amerikaanse militaire basis is gevestigd, aan Mauritius af te staan', zo luidde het, 'het lijdt geen twijfel dat China en Rusland deze daad van totale zwakte hebben opgemerkt'. Trump noemde het weggeven van de Chagos-eilanden 'een daad van grote domheid'. De Britse 'zwakte' geeft volgens Trump aan waarom Groenland moet worden verworven.

Wat zijn de grootste bezwaren tegen de deal?

Er leven zorgen over de spionage bij de basis en de groeiende invloed van China in deze regio. Beijing had de Chagos-deal van Starmer omschreven als een 'enorme prestatie'. Mauritius zal, zo stelde de Chinese ambassadeur ter plekke, deel gaan uitmaken van het zogeheten Belt and Road Initiative (BRI), een economisch-strategisch samenwerkingsverband dat wordt gezien als een moderne zijderoute. Er ontstond ook ophef over de vicepresident van het ICJ in deze zaak, Xue Hanqin. Deze Chinese rechter, een oud-topdiplomaat, had in 2022 de zijde van Rusland gekozen in een juridisch geschil over Oekraïne.

Wat is de status van de overeenkomst?

Voor Starmer is de reactie van Trump een tegenvaller, temeer omdat de Amerikaanse president eerder zijn fiat had gegeven. Trumps ommekeer valt samen met het Chagos-debat in het Hogerhuis. Leden van het Hogerhuis hebben tal van bezwaren geuit. Zo is de regering verweten geen stem te hebben gegeven aan de Chagossische diaspora.

Tegenstanders van Chagossiaanse komaf zijn tegen de deal, omdat met de overhandiging aan Mauritius de kans verdwijnt dat ze ooit terug kunnen keren naar het land van herkomst. Tevens klonken in het Hogerhuis zorgen over de hoge kosten voor de Britse belastingbetaler en over de onzekere toekomst van de luchtmachtbasis.

https://www.volkskrant.nl/buitenland/waarom-maakt-donald-trump-zich-nu-druk-over-de-chagos-eilanden~bb9844f17/