U(C)AV ontwikkelingen

[Parera]

Russian Shahed-136 Kamikaze Drones Now Armed With Air-To-Air Missiles
The appearance of a Shahed-136 carrying an air-to-air missile creates a new threat, and a deterrent, for aircrews trying to intercept them.

Russia has fielded a new version of the Shahed-136 kamikaze drone armed with a single R-60 air-to-air missile. In principle, the heat-seeking R-60 would give the one-way attacker a way to engage Ukrainian fixed-wing aircraft and helicopters, and creates a deterrent threat, but the effectiveness of this combination is unclear.

The Sternenko Community Foundation, a Ukrainian non-governmental organization with a stated mission to help supply the country's armed forces with uncrewed aerial systems, shared a video online today showing an air-to-air intercept of an R-60-armed Shahed-136. The Russian one-way attack drone is said to have been taken down by a Sting anti-drone interceptor, which was developed in Ukraine by the Wild Hornets Charitable Fund, partly with funding from the Sternenko Community Foundation. The footage shows the R-60 loaded on a launch rail installed right on top of the drone's nose.

https://www.twz.com/air/russian-shahed-136-kamikaze-drones-now-armed-with-air-to-air-missiles

[Benji87]

Met deze ontwikkeling zie ik een WSO ook wel weer terug komen, want dan kan de piloot zich op vliegen en andere gevaren concentreren of groter moederschip die drones mede besturen of van informatie voorzien wel verschijnen.

Dat was aanvankelijk ook wat ik dacht maar de trends lijken er tot nu toe op te wijzen dat de piloot ook de WSO blijft. Het hele vlieg verhaal en het hele SA gebeuren gaat steeds meer secundair worden voor een piloot. Men lijkt grotendeels te leunen op AI om deze rollen steeds meer in te gaan vullen.

[Umbert]

F-22-piloot bestuurt voor het eerst MQ-20-drone vanuit cockpit

Key takeaways

• Een F-22-piloot bestuurde met succes een MQ-20-drone tijdens een opmerkelijke demonstratie.
• De integratie toont het potentieel van bemande en onbemande samenwerking, geheel in lijn met de visie van de luchtmacht op toekomstige oorlogsvoering.
• De succesvolle test maakt de MQ-20 Avenger tot een levensvatbare kandidaat voor het Collaborative Combat Aircraft-programma.

Voor het eerst bestuurde een F-22-piloot met succes een MQ-20-drone vanuit de cockpit van het gevechtsvliegtuig. Die prestatie is het resultaat van een samenwerking tussen Lockheed Martin, de fabrikant van de F-22, L3Harris en General Atomics Aeronautical Systems (GA), de producent van de MQ-20.

Bemande en onbemande samenwerking
De demonstratie toonde het potentieel voor bemande en onbemande teamoperaties. Dat is een belangrijk onderdeel van de visie van de Amerikaanse luchtmacht op toekomstige oorlogsvoering. GA wees op de geavanceerde autonomiesoftware van de MQ-20 Avenger, die het toestel tot een ideaal platform maakt voor het testen en ontwikkelen van de technologie. Lockheed Martin maakte gebruik van open radioarchitecturen om de datalinks en softwaregedefinieerde radio's van L3Harris naadloos te integreren in zowel de drone als de F-22.

De piloot bestuurde de drone via een tabletinterface in de cockpit van de F-22, met behulp van nieuwe software die voldeed aan de referentiearchitectuur van de overheid. Hierdoor bleef de communicatie-infrastructuur eigendom van de Amerikaanse overheid en niet van de betrokken bedrijven.

CCA-programma

GA's deelname aan de demonstratie maakt deel uit van haar betrokkenheid bij het CCA-programma (Collaborative Combat Aircraft) van de Amerikaanse luchtmacht, samen met Anduril Industries.

Het CCA-programma richt zich op de ontwikkeling van bemande gevechtsvliegtuigen die opereren in samenwerking met onbemande luchtvaartuigen (drones), zoals de MQ-20 Avenger die tijdens de proef werd ingezet. GA presenteerde officieel zijn YFQ-42A-UAV voor de competitie, terwijl de MQ-20 werd gebruikt als een cruciaal testplatform voor integratie.

RTX en Shield AI zijn eveneens betrokken bij de ontwikkeling van autonomiepakketten voor de drones. De luchtmacht geeft aan dat zij openstaat voor samenwerking met meerdere aannemers, inclusief nieuwkomers, gedurende de volledige levenscyclus van het CCA-programma. De toekenning van conceptcontracten voor de tweede fase van het programma wordt in de komende maanden verwacht. Zowel Anduril als GA hebben inmiddels de eerste vluchten van hun respectieve prototypes succesvol voltooid als onderdeel van dit belangrijke programma. (uv)

Bron: https://businessam.be/f-22-piloot-bestuurt-voor-het-eerst-mq-20-drone-vanuit-cockpit/

Met deze ontwikkeling zie ik een WSO ook wel weer terug komen, want dan kan de piloot zich op vliegen en andere gevaren concentreren of groter moederschip die drones mede besturen of van informatie voorzien wel verschijnen.

[Benji87]

F-22-piloot bestuurt voor het eerst MQ-20-drone vanuit cockpit

Key takeaways

• Een F-22-piloot bestuurde met succes een MQ-20-drone tijdens een opmerkelijke demonstratie.
• De integratie toont het potentieel van bemande en onbemande samenwerking, geheel in lijn met de visie van de luchtmacht op toekomstige oorlogsvoering.
• De succesvolle test maakt de MQ-20 Avenger tot een levensvatbare kandidaat voor het Collaborative Combat Aircraft-programma.

Voor het eerst bestuurde een F-22-piloot met succes een MQ-20-drone vanuit de cockpit van het gevechtsvliegtuig. Die prestatie is het resultaat van een samenwerking tussen Lockheed Martin, de fabrikant van de F-22, L3Harris en General Atomics Aeronautical Systems (GA), de producent van de MQ-20.

Bemande en onbemande samenwerking
De demonstratie toonde het potentieel voor bemande en onbemande teamoperaties. Dat is een belangrijk onderdeel van de visie van de Amerikaanse luchtmacht op toekomstige oorlogsvoering. GA wees op de geavanceerde autonomiesoftware van de MQ-20 Avenger, die het toestel tot een ideaal platform maakt voor het testen en ontwikkelen van de technologie. Lockheed Martin maakte gebruik van open radioarchitecturen om de datalinks en softwaregedefinieerde radio's van L3Harris naadloos te integreren in zowel de drone als de F-22.

De piloot bestuurde de drone via een tabletinterface in de cockpit van de F-22, met behulp van nieuwe software die voldeed aan de referentiearchitectuur van de overheid. Hierdoor bleef de communicatie-infrastructuur eigendom van de Amerikaanse overheid en niet van de betrokken bedrijven.

CCA-programma

GA's deelname aan de demonstratie maakt deel uit van haar betrokkenheid bij het CCA-programma (Collaborative Combat Aircraft) van de Amerikaanse luchtmacht, samen met Anduril Industries.

Het CCA-programma richt zich op de ontwikkeling van bemande gevechtsvliegtuigen die opereren in samenwerking met onbemande luchtvaartuigen (drones), zoals de MQ-20 Avenger die tijdens de proef werd ingezet. GA presenteerde officieel zijn YFQ-42A-UAV voor de competitie, terwijl de MQ-20 werd gebruikt als een cruciaal testplatform voor integratie.

RTX en Shield AI zijn eveneens betrokken bij de ontwikkeling van autonomiepakketten voor de drones. De luchtmacht geeft aan dat zij openstaat voor samenwerking met meerdere aannemers, inclusief nieuwkomers, gedurende de volledige levenscyclus van het CCA-programma. De toekenning van conceptcontracten voor de tweede fase van het programma wordt in de komende maanden verwacht. Zowel Anduril als GA hebben inmiddels de eerste vluchten van hun respectieve prototypes succesvol voltooid als onderdeel van dit belangrijke programma. (uv)

Bron: https://businessam.be/f-22-piloot-bestuurt-voor-het-eerst-mq-20-drone-vanuit-cockpit/

[Harald]

U.S. Air Force Prepares MQ-9 Reapers to Serve as ALTIUS Drone Motherships.

The Pentagon has awarded Anduril Industries a $50 million SBIR Phase III contract to supply ALTIUS drones and full integration support for the MQ-9 Reaper through 2028. The move signals a shift from experimentation to operational fielding as the Air Force prepares the Reaper fleet for distributed, attritable autonomous missions.

According to information published by the U.S. Department of Defense, on October 21, 2025, Anduril Industries of Costa Mesa, California, has received a Small Business Innovation Research (SBIR) Phase III indefinite-delivery/indefinite-quantity contract with a ceiling of 50 million dollars to provide Agile-Launched, Tactically Integrated Unmanned Systems (ALTIUS) and support services. The award covers procurement and support of the ALTIUS-600 family and related Group 2 UAS variants, including payloads, data links, launch tubes, training, technical documentation, and integration work to fully mate the system with multiple platforms, notably the MQ-9 Reaper, through October 22, 2028. The contract is a sole-source award managed by the Asymmetric Capabilities office at Wright-Patterson Air Force Base, with $1.785 million in FY25 other procurement funds obligated at award.

Under U.S. acquisition rules, a Phase III SBIR contract means the technology has matured sufficiently to move into production and fielding, and the government can sole-source to the original developer if the work is derived from earlier SBIR efforts. In practice, this turns Anduril's ALTIUS line into a program of record–like capability for Air Force Special Operations Command.

The ALTIUS-600 is a tube-launched, folding-wing Group 2 drone with best-in-class reach and endurance for its size. Anduril describes the system as a 20-plus-pound air vehicle with more than four hours of endurance and a range of around 440 kilometers, launched from aircraft, ground vehicles, or maritime platforms at a wide envelope of speeds and altitudes. A modular nose bay allows payloads of about 3.2 kilograms, from electro-optical and infrared sensor turrets and small synthetic aperture radars to electronic surveillance, communications relay, or warhead modules.



The ALTIUS-600M loitering-munition variant is the most kinetic expression of the design. Open sources describe it as carrying up to a 3-kilogram explosive payload in various seeker and warhead options, including anti-armor and thermobaric effects, while retaining the parent drone's multi-hour loiter and hundreds of kilometers of reach. That combination puts it in a different class from quadcopters or short-range loitering munitions: it behaves more like a miniature cruise missile that can search, verify, and then strike, rather than a one-way rocket.

The contract language is important because it builds a full ecosystem around this airframe. The Air Force is buying not just air vehicles but data links, launch tubes, integration support, and "new accessories," and locking all of it under configuration control. In practice, that means MQ-9 squadrons will have a menu of ALTIUS loadouts: pure ISR rounds with high-end EO/IR, electronic-warfare or decoy drones configured to soak up enemy air-defense fire or jam emitters, and 600M strike rounds to finish the kill chain once targets are confirmed.

The MQ-9 Reaper is the mothership that turns these small drones into a theater-level weapon. General Atomics lists the MQ-9A with more than 27 hours of endurance, a service ceiling up to 50,000 feet, cruise speeds around 240 knots, and a payload capacity of about 3,850 pounds, including roughly 3,000 pounds of external stores across six wing pylons. Traditionally, that payload has been devoted to AGM-114 Hellfire, GBU-12 Paveway II, and GBU-38 JDAMs, backed by the MTS-B multispectral targeting system and Lynx SAR. The new approach keeps those weapons but adds wing-mounted launch pods that can fire multiple ALTIUS rounds without sacrificing all hardpoints to kinetic munitions.

AFSOC and General Atomics have already demonstrated the core of this concept under the Adaptive Airborne Enterprise. In late 2023, an MQ-9A launched an ALTIUS-600 from a wing pod while a single crew, using AFSOC's new control suite, simultaneously managed three MQ-9s in the formation. The Air and Space Forces report on the new contract is explicit that this buy is meant to operationalize those demonstrations.

Pairing MQ-9 with ALTIUS directly attacks the survivability problem that has emerged as Reapers confront modern air defenses in the Red Sea and elsewhere. Instead of pushing the MQ-9 deep into an integrated air defense system, crews can hold the mothership hundreds of kilometers outside a threat belt, then push a screen of ALTIUS drones forward to detect, classify, and, if configured as 600M rounds, attack radar sites, mobile launchers, or command posts. In the Indo-Pacific, that means probing Chinese maritime and coastal defenses without constantly risking a 20-million-dollar airframe. In Europe, swarms of ALTIUS could support suppression of enemy air defenses and counterbattery missions against Russian long-range artillery and air-defense nodes, working in concert with NATO ISR.

In the Middle East and Africa, where MQ-9s already patrol against ISIS remnants, Iranian-backed militias, and other non-state actors, ALTIUS-equipped Reapers could maintain a persistent orbit while dispatching small, low-signature drones to stare over compounds, escort convoys, or, when authorized, carry out surgical strikes with shorter decision timelines and less collateral risk than a 500-pound bomb.

There is also a joint thread that matters for land forces: the U.S. Army's Air Launched Effects architecture already uses ALTIUS as one of its preferred drones for launch from Gray Eagle, rotorcraft, and ground tubes, with multiple demonstrations showing swarming behavior and autonomous routing. The Air Force move, therefore, points toward a converging ecosystem in which the same family of launched effects can be pushed into the fight by Army helicopters, Air Force MQ-9s, and potentially Navy or Marine Corps aircraft, all sharing data across future Joint All-Domain Command and Control networks.

The contract lines up with the Pentagon's Replicator initiative, which aims to field large numbers of attritable autonomous systems to offset Chinese mass with swarms of small, smart, inexpensive platforms. ALTIUS from MQ-9 does exactly that in the air domain, turning one exquisite, manpower-intensive platform into the command node for a heterogeneous formation of expendable drones. It is an incremental but real step toward the "small, smart, cheap, and many" model U.S. leaders have emphasized as essential for deterring China and Russia.

The development path that produced this moment has been gradual: Area I spent years working with SOCOM and the services on air-launched effects before Anduril acquired the company and folded ALTIUS into its Lattice autonomy stack. Since then, the system has evolved from a clever niche ISR drone into a modular family that can support reconnaissance, electronic attack, and loitering strike missions from multiple motherships. The new SBIR Phase III IDIQ essentially pays Anduril to keep spiraling those payloads, accessories, and integrations while locking in supply for operational units.

The MQ-9 Reaper is no longer just a single, large unmanned shooter orbiting with a rack of Hellfires. With ALTIUS in its launch pods, each Reaper sortie becomes a small unmanned task force: sensors, decoys, jammers, and loitering munitions that can push deep into contested airspace while the expensive mothership stays at arm's length. How AFSOC and the broader Air Force choose to scale this model between now and 2028 will say a lot about how serious Washington really is about swarming autonomy in a possible future fight with China or Russia.

https://www.armyrecognition.com/news/aerospace-news/2025/u-s-air-force-prepares-mq-9-reapers-to-serve-as-altius-drone-motherships

ALTIUS-600M loitering-munition
https://www.anduril.com/hardware/altius/

[Harald]

Anduril Unveils Omen Hybrid-Electric Vertical Takeoff And Landing Drone

Anduril thinks Omen, now in co-development with a company in the UAE, will take on long endurance missions performed by much larger aircraft.

Anduril has unveiled Omen, a new tail-sitting vertical takeoff and landing drone with a hybrid-electric propulsion system. The design, which the company is now developing in cooperation with EDGE Group in the United Arab Emirates (UAE), is intended to be modular and adaptable to a wide array of military and non-military missions. Omen is being presented as a particularly disruptive effort, with outsized range and capabilities for its size and weight, positioning it to compete against larger uncrewed and crewed aircraft.

The official announcement from Anduril about Omen and the new partnership with EDGE comes ahead of the biennial Dubai airshow, which opens next week. In addition to co-development, EDGE will also assist with the production, as well as sales and sustainment, of Omen drones in the UAE. Anduril says it already has a firm order for up to 50 of the uncrewed aircraft from a UAE-based customer, which it has so far declined to name. Pictures of a full-scale model the company has released, as seen clearly below, do depict an example bearing the insignia of the UAE's Air Force. The plan is to produce batches of Omens at Anduril's forthcoming Arsenal-1 factory in Ohio, as well.



Omen has been in development since 2019, and there has been significant flight testing involving subscale demonstrators already. Anduril founder Palmer Luckey alluded to this in a post on X last month, which followed Shield AI's unveiling of its jet-powered, tail-sitting vertical takeoff and landing X-BAT drone, which you can learn much more about in detail in this previous TWZ feature interview.

https://www.twz.com/air/the-rise-of-x-bat

In terms of its core design, Omen is a twin-rotor aircraft that takes off from and lands in a tail-sitting position, where it stands about 10 feet tall. It features relatively long and slender main wings, mounted toward the rear of the fuselage, together with canard foreplanes on either side of the nose. It also has a twin-boom tail configuration extending from the rear of the nacelles on each wing.

Beyond it being hybrid-electric in nature, Anduril has disclosed few details so far about Omen's propulsion system.

.../...

https://www.twz.com/air/anduril-unveils-omen-hybrid-electric-tail-sitter-vtol-drone

[Harald]

Zweden & Saab: Ontwikkeling van een demonstratievliegtuig voor straaljagers

https://share.google/wZE7O8oAzCY6f2dKz

Begin dit jaar meldde Militär Aktuell dat Zweden, niet verrassend Saab , ook bezig was met de ontwikkeling van een straaljager van de zesde generatie . Slechts enkele dagen geleden kondigde de Zweedse defensie-inkooporganisatie FMV (Försmaterialverk) een nieuw contract met Saab aan ter waarde van € 243 miljoen .


Saab zal nauw samenwerken met FMV, de Zweedse strijdkrachten , het Agentschap voor Defensieonderzoek en Innovatie (FOI), GKN Aerospace en andere industriële partners – een partnerschap dat is gemodelleerd naar de ontwikkeling van het Gripen-programma. Het doel is om nieuwe technologieën te ontwikkelen en te testen voor een toekomstig gevechtsvliegtuigsysteem binnen het kader van het nationale KFS-programma ("Concept voor toekomstige gevechtsvliegtuigen").

Het project omvat een breed technologisch spectrum: van stealth-technologieën en autonome systemen tot digitale architecturen en AI-gestuurde besturingssystemen. Een eerste vliegende demonstrator is gepland voor 2027, met een fundamentele beslissing over de richting van het project naar verwachting in 2030 of 2031. Mocht deze beslissing de tot nu toe geleverde inspanningen bevestigen, dan zou de implementatie van het volledige operationele systeem vanaf ongeveer 2040 realistisch zijn.

Zweden, dat zich in 2023 terugtrok uit het huidige GCAP/Tempest-programma ( > GCAP-project ligt "op schema" ), heeft sindsdien een brede aanwezigheid opgebouwd. Zelfs in de door de staat gefinancierde "Concept Study Phase 1" werkten ongeveer 270 specialisten aan ongeveer 150 actieve onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten. Deze fase, aanvankelijk begroot tot 2030, richt zich op lage detecteerbaarheid, een hoge mate van autonomie en sterke mogelijkheden voor elektronische oorlogsvoering.

De opgedane inzichten zullen nu worden vertaald naar concrete technologische ontwikkelingen en de ontwikkeling van demonstratoren, waarvan de details nog niet zijn vastgelegd, in een "Fase 2". FMV-directeur Carl-Fredrik Edström legde uit: "Gezien de lange ontwikkelingscycli op het gebied van gevechtsvliegtuigen is het cruciaal dat we nu kennis opbouwen, technologieën testen en ons voorbereiden op toekomstige beslissingen. We zijn hiermee begonnen – en we zullen hiermee doorgaan."

Lars Tossman, hoofd van de Aeronautics-divisie van Saab, benadrukte eveneens: "Deze order is de volgende stap in ons gezamenlijke pad om innovatieve oplossingen te bieden die voldoen aan de toekomstige operationele vereisten van de Zweedse strijdkrachten en andere klanten."

De overwegingen voor het "Zweedse FCAS" omvatten zowel bemande als onbemande platforms, inclusief technologieontwikkeling en demonstratiemodellen. Het doel is altijd een "systeem-van-systemen"-benadering, waarbij gedeelde componenten worden gebruikt om kosten en logistieke lasten te verlagen.

Mogelijke componenten van het systeem zijn onder meer een bemande, supersonische stealth-straaljager, een onbemand, subsonisch stealth-platform van minder dan 5 ton, een onbemand, supersonisch stealth-platform van meer dan 5 ton en een kosteneffectieve, subsonische stealth-drone van minder dan 1 ton. Deze systemen zouden altijd in combinatie met de conventionele Gripen-E-vloot kunnen worden ingezet.

Eventueel zelfs geheel onbemand?
In de Zweedse overwegingen lijkt de factor "onbemand" een grotere rol te spelen dan in andere Europese programma's. Saab heeft al ruime ervaring met stealth-dronetechnologie, bijvoorbeeld via projecten zoals SHARC (eerste vlucht 2000) en FILUR (eerste vlucht 2005), die zich richtten op lage registratie en kostenefficiëntie.

Huidige inspanningen omvatten ook zogenaamde "Loyal Wingman"-concepten en verliestolerante drones, bedoeld voor bijzonder risicovolle missies. De Zweedse, of beter gezegd Saabs, aanpak – Marcus Wandt, testpiloot, astronaut en Chief Innovation Officer van de Gripen E, is onlangs benoemd tot hoofd van de nieuwe divisie "Group Strategy and Technology" – maakt het mogelijk om de Gripen E te koppelen aan stealth-drones om de flexibiliteit en overlevingskansen van missies te vergroten.

Op de lange termijn zou deze aanpak er zelfs toe kunnen leiden dat de behoefte aan een nieuwe bemande straaljager volledig verdwijnt en in plaats daarvan een geïntegreerd drone-ecosysteem ontstaat. Het doel blijft om de Zweedse expertise in de bouw van gevechtsvliegtuigen te behouden en tegelijkertijd efficiënt en kosteneffectief te voldoen aan toekomstige operationele eisen.

Alleen of met een partner?
Als de conceptfase, inclusief het demonstratormodel, succesvol wordt uitgevoerd, staat Zweden rond 2030 voor een cruciaal kruispunt: moet het land zelfstandig een geheel nieuw straaljagersysteem ontwikkelen, internationaal samenwerken of de afgewerkte systemen uit het buitenland kopen?

Met de Gripen E als technologische basis en testplatform voor kunstmatige intelligentie en digitale avionicasystemen heeft Zweden een solide uitgangspositie. Het vakportaal "Flygtorget" berichtte begin dit jaar over Saab-testvluchten met een AI-gestuurde Gripen E. Deze ontwikkelingen illustreren dat de straaljager van de toekomst niet langer slechts één toestel is, maar een digitaal netwerksysteem.

De introductie van de Gripen E door Zweden en de gelijktijdige investering in de volgende generatie straaljagers getuigen van een strategische visie op de lange termijn en het vertrouwen in de voortzetting van het vertrouwen op de eigen technologische expertise.

Een "laatste redmiddel" voor de Duitsers?
Verschillende conceptpresentaties suggereren dat het Zweedse "Framtida Stridsflygsystem" (KFS) waarschijnlijk een enkelliggersysteem zal zijn – geoptimaliseerd voor regionale bedrijfsomstandigheden in Noord-Europa. Deze specialisatie zou echter tot bepaalde beperkingen kunnen leiden indien er een nauwere samenwerking met Duitsland tot stand komt, mocht het Frans-Duits-Spaanse FCAS-project in zijn huidige vorm mislukken

Het bestaande FCAS-concept is aanzienlijk groter en maakt gebruik van twee jets, wat structureel niet compatibel zou zijn. Desondanks bereidt Berlijn volgens mediaberichten een "Plan B" voor, dat ook samenwerking met alternatieve Europese partners, waaronder Zweden, overweegt.

Zweden zou in deze context een aantrekkelijke partner zijn: technologisch geavanceerd, inmiddels NAVO- lid, en met een lange traditie van onafhankelijke luchtvaartprojecten. Samenwerking binnen het kader van de KFS zou voor Duitsland strategisch aantrekkelijk kunnen zijn – in tegenstelling tot de frequente spanningen met Dassault – vooral als grotere technologische onafhankelijkheid het doel is. Een officiële bevestiging hiervan is er momenteel echter nog niet.

Pistorius: Besluit verwacht in 2025
De Duitse minister van Defensie Boris Pistorius verklaarde begin november in Berlijn dat hij onlangs met bondskanselier Friedrich Merz had overlegd over de voortgang van het FCAS-project: "We houden vast aan het plan om eind dit jaar een besluit te nemen. Wat de uitkomst ook is, er zal eind dit jaar een besluit zijn."

Een crisisoverleg van de drie FCAS-partners, oorspronkelijk gepland voor oktober in Berlijn, heeft nog niet plaatsgevonden. Desgevraagd zei Pistorius dat hij "niet kon zeggen of en wanneer het zal plaatsvinden". Zijn Franse ambtgenoot bevestigde echter in een telefoongesprek dat ze van plan is vast te houden aan het gezamenlijke project.

Een strategische toenadering tot Zweden zou een politiek signaal aan Berlijn kunnen sturen: Duitsland wil niet permanent afhankelijk worden van de Franse dominantie in de FCAS, en wil er ook niet door onder druk worden gezet.

Of Zweden bereid is om een ��nieuw, grootschalig samenwerkingsproject aan te gaan met een aanzienlijk grotere, politiek lastigere en niet altijd voorspelbare partner, is echter nog maar de vraag.

[Harald]

Nieuw partnerschap met GE zorgt voor voortstuwing van gevechtsvliegtuigklasse als basis voor de autonome VTOL X-Bat-drone van Shield AI

Op 5 november 2025 ondertekenden GE Aerospace en Shield AI een MoU om de autonome VTOL-jager X-BAT uit te rusten met GE's F110-GE-129-motor en stuwkrachtvectorende straalpijp. De samenwerking is gericht op het leveren van stuwkracht van gevechtsvliegtuigkwaliteit met verticale wendbaarheid, waardoor de inzet en logistiek voor F110-compagnons worden gestroomlijnd.

Op 5 november 2025 kondigden GE Aerospace en Shield AI aan dat de autonome VTOL-jager X-BAT zal worden uitgerust met GE's F110-GE-129 turbofan, waarmee een onbemande vleugelman wordt gecombineerd met de aandrijving die wordt gebruikt in Amerikaanse en geallieerde gevechtsvliegtuigen aan de frontlinie. De combinatie combineert stuwkracht van de gevechtsvliegtuigklasse met stuwkrachtvectoring voor verticale operaties, wat duidt op een inzet met een geloofwaardige massa voor gevechten in het veld zonder afhankelijkheid van de landingsbaan. De overeenkomst werd bekendgemaakt als een Memorandum of Understanding, waarbij GE de integratie en tests van de voortstuwingsaandrijving zal ondersteunen, zoals gerapporteerd door Shield AI en GE Aerospace .

In het kader van de samenwerking maakt X-BAT gebruik van de F110-GE-129, uitgerust met GE's Axisymmetric Vectoring Exhaust Nozzle (AVEN), die vectoriële stuwkracht mogelijk maakt voor verticale lift en verbeterde wendbaarheid tijdens voorwaartse vlucht. GE zal voortstuwings- en testondersteuning leveren om het programma te versnellen van concept naar capaciteit, een opmerkelijke stap gezien de volwassenheid van de F110-lijn en de lange productiegeschiedenis ervan.

De X-BAT, die op 21 oktober in Washington D.C. werd onthuld, wordt door Shield AI gepositioneerd als een AI-gestuurd, landingsbaanonafhankelijk gevechtsvliegtuig dat zelfstandig of als drone-wingman kan opereren onder de Hivemind-autonomie van het bedrijf. De berichtgeving van Army Recognition benadrukte de focus van het ontwerp op verspreide operaties, overlevingsvermogen en flexibiliteit bij meerdere missies, terwijl bredere berichtgeving het vliegtuig duidelijk binnen het wingman-paradigma van Collaborative Combat Aircraft (CCA) plaatste.

De keuze voor de F110 brengt goed gedocumenteerde prestatie- en logistieke voordelen met zich mee. GE noemt meer dan 11 miljoen vlieguren en vier decennia aan continue productie en verbetering voor de F110-familie. De -129-variant levert een stuwkrachtklasse van ongeveer 29.000 lbf en is al gekwalificeerd voor de F-16C/D , F-15 -varianten en de Japanse F-2, een geïnstalleerde basis die onderhoud, gemeenschappelijke onderdelen en wereldwijde ondersteuning vereenvoudigt. De AVEN-nozzle die voor X-BAT is gekozen, voegt 3D-stuwkrachtvectoring toe, een mogelijkheid die is bewezen in F-16-testbanken en nu is aangepast om VTOL en tight-envelope-besturing in een autonoom luchtvaartuig mogelijk te maken.

De F110-lijn breidt zich ook uit naar ontwikkelingsprogramma's voor de vijfde generatie: de KAAN -prototypes van Türkiye vliegen met twee F110-GE-129's in afwachting van een eigen motor, wat de relevantie van het type in het topsegment van de gevechtsluchtvaart onderstreept en de industriële en geopolitieke reikwijdte van GE's toeleveringsketen versterkt. Deze breedte, van oudere F-15/F-16-vloten tot geavanceerde prototypes, illustreert waarom de implementatie van de F110 voor X-BAT de risico's kan beperken en tegelijkertijd de prestatiemarges op gevechtsvliegtuigniveau kan behouden.

Strategisch gezien combineert de stap een bewezen, exporteerbare voortstuwingskern met een AI-gestuurd, landingsbaanonafhankelijk vliegtuigframe, waardoor geallieerde troepen een schaalbare "gevechtsmassa" naast bemande gevechtsvliegtuigen kunnen inzetten zonder nieuwe motorecosystemen te hoeven opzetten. Gemeenschappelijke voortstuwing met F-15's en F-16's kan training, reserveonderdelen en depotwerk stroomlijnen voor de inventarissen van partners, terwijl stuwkrachtvectoring VTOL de bases in betwiste theaters verruimt, een operationeel voordeel voor Indo-Pacifische eilandengroepen, Oost-Europese voorste linies of elke omgeving waar landingsbanen kwetsbaar zijn. Op geopolitiek niveau zal een Amerikaanse motor in een AI-gestuurde wingman onvermijdelijk kruisen met debatten over exportcontrole, maar het biedt bondgenoten die al F110-vloten gebruiken ook een snelle manier om onbemande teamgenoten te implementeren volgens het CCA-handboek.

De beslissing van Shield AI om X-BAT aan de F110 te koppelen, geeft aan dat er een onbemande vleugelman moet worden ingezet met de stuwkracht, wendbaarheid en draagkracht van een gevechtsvliegtuig aan het front, maar dan zonder de afhankelijkheid van een landingsbaan. Als de integratie volgens plan verloopt, zou deze koppeling de manier waarop luchtmachten verspreide, overleefbare gevechtskracht op grote schaal genereren, kunnen versnellen, waardoor volwassen voortstuwing een krachtvermenigvuldiger wordt voor autonome luchtgevechten.

https://www.armyrecognition.com/news/aerospace-news/2025/new-ge-partnership-brings-fighter-class-propulsion-to-shield-ais-autonomous-vtol-x-bat-drone

https://shield.ai/x-bat/

X-BAT: Earth Is Our Runway

[Harald]

Airframes will be available for international procurement starting in 2027, with European missionized versions deliverable in 2029. GA-ASI is building industry partnerships throughout Europe with the aim of providing sovereign capabilities for all its platforms.

Uit Nederland ?

[Parera]

New GA-ASI Gambit 6 UCAV Adds Air-To-Ground Operations for International CCA
SAN DIEGO – 04 November 2025 – The latest iteration of the innovative Gambit Series of unmanned combat air vehicles (UCAV) from General Atomics Aeronautical Systems, Inc. (GA-ASI) is Gambit 6, a collaborative combat aircraft (CCA) that adds air-to-ground operations to its already proven air-to-air capability. The multi-role platform is optimized for roles such as electronic warfare, suppression of enemy air defenses (SEAD), and deep precision strike, making it a versatile option for evolving defense needs.



Air forces throughout the world are looking to air-to-ground-capable CCAs to enhance operational capabilities and address emerging threats in a denied environment. Gambit 6 is being developed to meet the corresponding need for adaptability, scalability, and mission-specific performance.

"These are real threats, and they require real solutions," said GA-ASI President David R. Alexander. "The modular architecture and signature-reducing internal weapons bay of Gambit 6 allow for easy integration of advanced autonomy, sensors, and weapons systems, ensuring the aircraft can adapt to a wide range of operational scenarios."

Airframes will be available for international procurement starting in 2027, with European missionized versions deliverable in 2029. GA-ASI is building industry partnerships throughout Europe with the aim of providing sovereign capabilities for all its platforms.

GA-ASI's Gambit Series envisions multiple CCA variants rapidly reconfigured from a common core, enabling substantial commonality for rapid and affordable production at scale.

The Gambit Series is a modular family of unmanned aircraft designed to meet diverse mission requirements, including intelligence, surveillance, and reconnaissance; multi-domain combat; advanced training; and stealth reconnaissance. It's built around a common core platform that accounts for a significant proportion of the aircraft's hardware, including the landing gear, baseline avionics, and chassis. This shared foundation reduces costs, increases interoperability, and accelerates the development of mission-specific variants like Gambit 6.

By leveraging specialized configurations and advanced autonomy, Gambit aircraft offer tailored capabilities that enhance operational efficiency, reduce costs, and improve survivability in contested environments. One Gambit derivative is the U.S. Air Force's YFQ-42A, developed as part of that service's effort to field an AI-enabled uncrewed wingman. Based off the original Gambit 2 concept, the YFQ-42A is designed to complement human-crewed fighters like the F-35 and Next-Generation Air Dominance (NGAD) systems, expanding sensing, weapons capacity, and survivability in contested airspace.

The original concept for Gambit was announced three years ago and was based on four models. Gambit 1 is a nimble sensing platform optimized for long endurance; Gambit 2 adds the provision for air-to-air weapons; Gambit 3 looks much like Gambit 2 but is optimized for a complex adversary air role; Gambit 4 is a combat reconnaissance-focused model with no tail and swept wings. Then in 2024, GA-ASI announced Gambit 5 for ship-based CCA operations.

About GA-ASI

General Atomics Aeronautical Systems, Inc., is the world's foremost builder of Unmanned Aircraft Systems (UAS). Logging more than 9 million flight hours, the Predator® line of UAS has flown for over 30 years and includes MQ-9A Reaper®, MQ-1C Gray Eagle®, MQ-20 Avenger®, and MQ-9B SkyGuardian®/SeaGuardian®. The company is dedicated to providing long-endurance, multi-mission solutions that deliver persistent situational awareness and rapid strike.

For more information, visit www.ga-asi.com     

[Harald]

CAMCOPTER S-300 full scale model on display at ADEX 2025.

CAMCOPTER S-300 Breaks Cover in South Korea

Schiebel's latest product, the CAMCOPTER S-300, was showcased for the first time (in the form of a full scale model) during ADEX 2025 in Seoul, South Korea.

The CAMCOPTER S-300, a larger version of the CAMCOPTER S-100, was first teased by Schiebel at Euronaval 2022. The rotary wing unmanned aerial vehicle (UAV) is 4.8 meters long, 1.9 meter high and 0.9 meter wide. It can fly at a maximum speed of 120 knots (cruising speed 55 knots). Size apart, the true difference compared to the S-100 system is the payload capacity. Indeed the S-300 is able to carry up to 340 Kg (fuel including) and its maximum take-off weight can reach 660 Kg. This is basically three times more compared the S-100 can carry. With a 50 Kg payload, the S-300 can fly up to 24 hours (4 hours with 250 Kg).

The launch customer of the S-300 will be South Korea: Schiebel signed in 2024 a contract with Hanwha Systems for the supply of the S-300 for Intelligence, Surveillance, Target Acquisition and Reconnaissance (ISTAR) missions for the Republic of Korea (ROK) Navy and Marine Corps.

A poster display by Hanwha Systems at ADEX 2025 read: "The [S-300] Shipborne Unmanned Aerial System will be deployed to the Navy and Marine Corps in 2028, performing missions to detect early signs of hostility or provocations by enemy or neighboring states using both EO/IR cameras and SAR".

The ROK Navy has been a Schiebel customer for over 10 years, regularly carrying out maritime ISR operations with its Camcopter S-100 fleet. The changing geo-political situation and North Korean threat call for an expansion of their unmanned aerial systems (UAS) fleet, adding larger and heavier UAS with greater capability.

In addition, the S-300 UAS has been selected for the SEACURE (Seabed and anti-submarine warfare capability through unmanned feature for Europe) European defense project.

Naval News understands the S-300 will soon begin a test flight campaign in Southern France.

https://www.navalnews.com/naval-news/2025/10/camcopter-s-300-breaks-cover-in-south-korea/

[Harald]

Ik vind dit wel een erg mooi, interessant concept voor het gebruik bij onze KM en dan specifiek ter ondersteuning van de mariniers. Ook gezien dat er bewapening onder gehangen kan worden.

Maar ook voor ASW taken in combinatie met helicopters vanaf bijvoorbeeld de fregatten   

[Harald]

Sikorsky's Nomad is a scalable drone family, spanning Group 3 to Group 4/5 variants built on a shared design. Twin propellers enable tail-down vertical lift and transition to wing-borne cruise, with most models using hybrid-electric propulsion and larger ones relying on conventional drivetrains

AUSA 2025: Sikorsky's Nomad VTOL Drone Blends Rotor-Blown Wing with ISR and Strike Payloads.

At AUSA 2025 in Washington D.C., Sikorsky introduced its Nomad family of vertical-takeoff drones designed for intelligence, surveillance, reconnaissance and strike missions in contested zones. The modular, runway-independent system targets U.S. military demands for dispersed, long-range operations across air, land and sea.

During AUSA 2025 in Washington D.C., Lockheed Martin's Sikorsky unveiled the Nomad family of vertical-takeoff, runway-independent drones, formally announced by the company on October 6, 2025. The concept leverages a twin-proprotor "rotor-blown wing" configuration to combine helicopter-like access with fixed-wing reach, promising long endurance and small-footprint operations on land or at sea. The reveal follows a year of progressively more ambitious trials and arrives as U.S. forces push distributed operations concepts where logistics, ISR and strike need to launch from almost anywhere. By aligning autonomy, hybrid-electric propulsion and a scalable airframe architecture, the Nomad proposition speaks directly to Indo-Pacific distance, contested logistics and rapid maritime dispersion requirements. Company officials frame it as a force multiplier that complements crewed platforms such as the Black Hawk while expanding options for units at the tactical edge.

Sikorsky's Nomad is conceived as a family rather than a single airframe, with variants scaled from Group 3 up toward Group 4/5, all built around the same core design logic. Two large propellers provide vertical lift, allowing the aircraft to sit and lift off with its tail down, similar to a helicopter. It then transitions to wing-borne cruise for increased efficiency and range. Most configurations adopt fuel-efficient hybrid-electric propulsion, while larger airframes use conventional drivetrains. Displayed at AUSA 2025, the Nomad features a twin-boom configuration with large forward-mounted propellers on each fuselage pod. The airframe included external hardpoints beneath each pod, fitted with pairs of small precision-guided munitions mounted on pylon racks to preserve aerodynamic balance. A red-colored targeting or sensor pod was positioned under the central fuselage, consistent with an EO/IR or laser designator role. Autonomous flight control is provided by Sikorsky's MATRIX technology, an open-architecture autonomy suite already flown across multiple aircraft types and matured with DARPA partners. In practical terms, that means a Nomad can launch from a small clearing or ship deck, fly hands-off waypoint or sensor-driven missions, and recover to tight spaces without specialized launch or arresting gear, reducing support footprint and speeding tempo.

The development path over the past year has been deliberately incremental. In early 2025, Sikorsky disclosed the Nomad 50 demonstrator, an approximately 10.3-ft-span prototype, that completed dozens of autonomous takeoffs and landings and multiple clean transitions between helicopter and airplane modes, validating control authority through the transition regime. The company is now assembling the Nomad 100, an 18-ft-span Group 3 aircraft slated for first flight in the coming months, while laying groundwork for larger Group 4 designs. These milestones build on earlier rotor-blown-wing trials initiated in 2024 to prove efficiency and scalability, and on MATRIX autonomy demonstrations with government partners across logistics, aerial firefighting and advanced air mobility tasks.

What makes Nomad distinct in a crowded Group 3/4 space is the combination of true runway independence, high transition efficiency and deep autonomy baked into a scalable airframe family. Compared with tail-sitter designs like Shield AI's MQ-35 V-BAT, which trades endurance and payload around a single ducted-fan layout optimized for very small decks, Nomad's twin-proprotor, wing-borne cruise aims for higher cruise efficiency and modular growth across sizes. Against lift-plus-cruise systems such as AeroVironment's JUMP 20, which uses quad-rotors for VTOL and offers 13+ hours endurance, Nomad's rotor-blown wing reduces the deadweight of auxiliary lift systems in cruise and simplifies the aerodynamics of transition, potentially improving range per pound of fuel while maintaining small-site access. MATRIX autonomy also differentiates Nomad, enabling higher levels of task autonomy, obstacle avoidance and multi-vehicle teaming refined through years of DARPA-backed work on optionally-piloted helicopters. The net effect is a platform family geared not just to launch and recover anywhere, but to do so repeatedly, efficiently and with fewer operators per sortie.

Strategically, the Nomad concept aligns with the U.S. military's shift to a dispersed, resilient posture, think Air Force Agile Combat Employment, Marine stand-in forces, and Army littoral operations, where small detachments must move sensors, munitions and supplies between austere points while staying below an adversary's targeting threshold. Runway-independent drones that can lift vertically, cruise long distances on the wing and land on confined decks widen the set of viable launch points across island chains, road segments, and ship classes, complicating an opponent's ISR and strike calculus. Sikorsky itself pitches Nomad as a complement to crewed helicopters in the Indo-Pacific, with autonomous drones screening ahead for reconnaissance, acting as communications relays, conducting light precision attack, and shuttling high-value spares or blood across contested airspace where risk to crews would be unacceptable. The same traits carry geostrategic weight for allies with vast coastlines or archipelagos, from maritime Europe to the western Pacific, where persistent ISR and rapid, quiet logistics are in demand.

Operational use cases likely to dominate early fielding include multi-sensor reconnaissance with EO/IR and electronic support payloads, contested logistics of critical items between forward nodes, armed overwatch with light precision effects in permissive to moderately contested airspace, and naval use from small flight decks or mission bays where footprint is at a premium. In typical armed overwatch configurations the Nomad's munitions are carried externally under each fuselage pod in matched pairs on pylon racks, keeping center of gravity and transition aerodynamics balanced while a central targeting pod provides EO/IR and laser designation. MATRIX's open-system foundation suggests rapid integration of third-party applications and payloads, enabling service-specific mission kits without redesigning the air vehicle. That same autonomy layer, already exercised in Marine Corps experimentation and DARPA's ALIAS lineage, is poised to reduce crew burden, allow single-operator control of multiple drones, and mesh Nomad into combined crewed-uncrewed teams with Black Hawks or other rotary assets.

https://www.armyrecognition.com/news/aerospace-news/2025/ausa-2025-sikorskys-nomad-vtol-drone-blends-rotor-blown-wing-with-isr-and-strike-payloads

[Benji87]

Dit ontwerp is toch wel een verrassende ontwikkeling ik korte tijd ontworpen!

Shit, je bent me net voor 

Wel een intressant concept. Ze hebben gewoon de gehele cockpit vervangen en een autonoom toestel gemaakt. Het is allen dat ze qua bereik en snelheid nog steeds niet kunnen opboksen tegen een tilt-rotor. En dat zijn belangrijke voorwaarden voor het Amerikaanse leger. Bovendien kan Bell hetzelfde trucje natuurlijk ook toepassen op de MV-75.

[silvester herc]

Dit ontwerp is toch wel een verrassende ontwikkeling ik korte tijd ontworpen!