De Eurozone en haar problemen

[Ace1]

Opinie: Europa klampt zich vast aan het verleden terwijl de wereld vooruitgaat

De geopolitieke situatie is in decennia niet zo spannend geweest als nu. Dit is geen tijdperk van verandering, maar een verandering van tijdperk. Probleem is echter dat de aversie die velen voelen voor de Amerikaanse president Trump ons geopolitiek bijziend maakt.

'Elke dag krimpt het aandeel van het mondiale bbp dat in handen is van ontwikkelde economieën, beetje bij beetje. Elke dag groeien opkomende economieën – in omvang, in kracht, in invloed. Elke dag neemt de Zuid-Zuidhandel een grotere voorsprong op de Noord-Noordhandel. Onze structuren moeten deze veranderende wereld weerspiegelen'. Dit zei António Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties, op 15 januari in zijn jaarlijkse toespraak tot de Algemene Vergadering van de VN. De huidige wereldorde loopt op zijn laatste benen en de nieuwe, multipolaire dient zich aan.

Obsessieve aandacht voor Trump
Intussen krijgt ook Nederland te maken met de directe toorn van de president. De reacties zijn begrijpelijk, maar de bijna obsessieve aandacht voor Trump en zijn regering maakt ons geopolitiek bijziend. Nederland en Europa verspillen veel tijd en energie aan de splinter in het Amerikaanse oog, vergeten de balk in eigen oog en verzuimen om überhaupt in de spiegel te kijken.

Want hoe gaat het eigenlijk met de toepassing van het belangrijke Draghi-rapport (september 2024) over het Europese concurrentievermogen? Bijna anderhalf jaar verder is van alle 885 concrete aanbevelingen slechts 11 procent volledig geïmplementeerd. Hoe moeten we nu 'navigeren door de mist', zoals IMF-directeur Kristina Georgieva het treffend verwoordde in The Economist?

Mijn advies: niet blijven hangen in morele verontwaardiging, negativisme en cynisme, maar in actie komen en zelf een concrete bijdrage leveren aan het snel sterker en zelfstandiger maken van Nederland en Europa op het gebied van veiligheid, energie, industrie, digitalisering en grondstoffen. De rapporten van Draghi en Wennink uitvoeren, tempo maken.

Mijn werk is bedrijven adviseren hoe om te gaan met geopolitieke risico's. Het valt me op dat sommige bedrijven heel goed navigeren door deze geopolitiek turbulente tijd. Andere blijven hangen en lopen vast. Wat werkt? Het begint allemaal met vaste waarden, principes, en die koppelen aan een heldere visie en strategie. Daarbij is het belangrijk aantoonbaar een partner te zijn in de gewenste transities naar een sterker en zelfstandiger Europa. Ten slotte is scenario's maken essentieel, om verrassingen te voorkomen.

Nieuwe allianties
In de nieuwe wereldorde moeten we nieuwe allianties sluiten, vooral met mensen, organisaties, bedrijven en overheden in het Mondiale Zuiden. Daarbij is het essentieel samen te werken op basis van gelijkwaardigheid en de ander te vragen wat hij nodig heeft om verder te komen in plaats van de eigen agenda af te draaien. En misschien wel het allerbelangrijkste: doen wat je belooft als het gaat om waarden.

Hoe organiseren we Europa zodat het snel en slagvaardig kan handelen? De Europese Commissie moet prioriteit geven aan snelle economische versterking en daar het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en andere niet-EU landen actief bij betrekken. Ze moet allianties in het Mondiale Zuiden aangaan, bijvoorbeeld het Mercosur-akkoord is een grote stap. Bij Oekraïne en Groenland moet de EU, in lijn met het Europese Verdrag, juist een stapje terug doen. Laat daar de grote 'Europese drie' – het VK, Frankrijk en Duitsland – de regie nemen, en blijf als Nederland de constructieve partner zoals in de afgelopen jaren.

De relatie met de Amerikanen is niet definitief kapot. We delen een rijke geschiedenis en waarden. Kijk goed hoe de Canadese premier, Mark Carney, zich opstelt. Dat is heel leerzaam. Vorige week sloot hij in Beijing een strategische handelsovereenkomst met China. 'Wij nemen de wereld zoals die is, niet zoals we zouden willen dat die was', zei Carney. Hij spreekt openlijk over 'de nieuwe wereldorde' en probeert niet vast te klampen aan iets wat niet meer bestaat. Europa moet hier een voorbeeld aan nemen, het kan wel degelijk een belangrijke geopolitieke speler worden.

Over de auteur

Alex Krijger is geopolitiek adviseur en docent Geoeconomics aan de Universiteit Leiden.

Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-Europa-klampt-zich-vast-aan-het-verleden-terwijl-de-wereld-vooruitgaat~b362f79c/

[Ace1]

Nieuw 'Made in Europe'-plan moet industrie in Europa houden

De Europese Commissie wil de tanende industriële basis van Europa afremmen met een nieuw pakket maatregelen. Met de zogenoemde Industrial Accelerator Act (IAA) zet Brussel vol in op snellere vergunningen, meer vraag naar groene producten en strengere voorwaarden voor buitenlandse investeringen.

De Europese Commissie wil vermijden dat industrie uit Europa verdwijnt. Daarom wil ze werk maken van snellere vergunningen, gegarandeerde afzet voor groene producten en strengere regels voor buitenlandse investeerders. Dat blijkt uit de Industrial Accelerator Act, een wetsvoorstel dat de Clean Industrial Deal van een jaar geleden - het Europese plan om de industrie te vergroenen zonder ze uit Europa te verdringen - voor het eerst vertaalt in concrete ingrepen.

Een definitieve versie wordt eind januari verwacht, maar De Tijd kon de krijtlijnen al inkijken. Het centrale idee daarin is 'made in Europe'. Door hoge productiekosten en toenemende invoer van goedkopere producten dreigt Europa zijn rol als productiecentrum te verliezen en te verglijden tot een loutere assemblageplek. Om dat te vermijden wil Brussel onder meer explicieter ingrijpen bij grote buitenlandse investeringen.

Voor investeringen van meer dan 100 miljoen euro in opkomende strategische sectoren zouden buitenlandse investeerders maximaal 49 procent eigendom mogen hebben en verplicht worden samen te werken in joint ventures met Europese partners. Daarnaast eist de Commissie in zulke projecten een minimum van 50 procent Europese werknemers en een vaste investering van 1 procent van de omzet in onderzoek en ontwikkeling binnen de EU.

De essentie

De Europese Commissie heeft een pakket maatregelen klaar om de uittocht van industrie te stoppen.

Het plan focust op strengere voorwaarden voor buitenlandse investeringen, snellere vergunningen en meer vraag naar groene producten via publieke aanbestedingen.

Binnen de EU is er verdeeldheid over het risico op protectionisme en hogere kosten, waardoor de invoering van de maatregelen onzeker is.

Een tweede speerpunt is het versnellen van vergunningen voor industriële projecten, vooral in energie-intensieve sectoren zoals staal en chemie. Bedrijven zouden nog één vergunningaanvraag indienen en krijgen één gecoördineerde beslissing, in plaats van meerdere parallelle procedures bij verschillende overheden. Daarnaast kunnen lidstaten zogenoemde industrial acceleration areas aanduiden, waar vooraf een basisvergunning geldt en minder aparte toelatingen nodig zijn, handig in circulaire clusters zoals in de Antwerpse haven.

Ten derde wil Europa ook de vraag naar groene industriële producten meer sturen. Vandaag zijn klanten vaak niet bereid meer te betalen voor materialen met een lagere CO₂-uitstoot, waardoor investeringen in vergroening moeilijk rendabel worden: onder meer daarom trokken industriereuzen als staalproducent ArcelorMittal en chemiebedrijf BASF de voorbije jaren hun plannen rond elektrificering of koolstofopslag in twijfel. Vorige week nog blies het Deense Vioneo zijn plannen voor een groene plasticfabriek in de Antwerpse haven af: het bleek goedkoper te kunnen in China.

49 procent belang

Voor investeringen van meer dan 100 miljoen euro in opkomende strategische sectoren zouden buitenlandse investeerders maximaal 49 procent eigendom mogen hebben.
Daarom wil de Commissie de overheid actiever inzetten als klant. Via publieke aanbestedingen en subsidies komen er minimumvereisten voor Europese herkomst van onderdelen en lage koolstofuitstoot bij strategische producten zoals staal, cement, batterijen, elektrische voertuigen en andere cleantech. Voor staal en beton in de bouw en het transport worden die eisen bewust gekoppeld aan publieke projecten, niet aan de hele markt. De invoering wordt richting 2030 gepland, zodat bedrijven weten waar ze aan toe zijn en investeringen kunnen opschalen.

Het plan leidt echter intern tot discussie. Sommige EU-ambtenaren waarschuwen voor het risico op overdreven protectionisme en stijgende kosten. In december werd dit voorstel al eens uitgesteld na felle tegenstand over de 'Made in Europe'-regels. Vooral Noord- en Oost-Europese lidstaten vrezen dat zulke voorkeuren de concurrentiekracht fnuiken, prijzen opdrijven en investeringen net uit Europa wegduwen.

https://www.tijd.be/politiek-economie/Europa/economie/nieuw-made-in-europe-plan-moet-industrie-in-Europa-houden/10644613.html

[Lynxian]

Beuken met die hap, de klappen pakken we wel.

[Huzaar1]

Als we nu appeasement politiek gaan voeren gaan we eraan. Dit gaat ergens naartoe, prima. Laat het maar gebeuren.

[Benji87]

Meerderheid Europees Parlement wil handelsbazooka tegen VS

Een ruime meerderheid van het Europees Parlement is voor het activeren van het antidwanginstrument, ook bekend als de 'handelsbazooka', tegen de VS. Daarmee kan de EU alle import van goederen, diensten en investeringen uit de VS blokkeren. Dit zware handelsinstrument is nog nooit gebruikt.

Het is een van de opties als reactie op de Amerikaanse dreiging om Groenland in te nemen. S&D-leider Iratxe García pleitte dinsdag in het parlement voor de maatregel. Ook Renew-partijleider Valérie Hayer en de Patriotten voor Europa willen dat. De EVP had zich daar afgelopen weekend al voor uitgesproken.

De EU-regeringsleiders bespreken donderdag op een ingelaste top welke maatregelen de EU tegen Trump moet nemen.

Bron: nu.nl

[Ace1]

Europa reageert op heffingen Trump: van 'helemaal verkeerd' tot 'onacceptabel'

De importheffingen die president Trump heeft opgelegd aan landen die deelnemen aan een Deense militaire missie in Groenland ondermijnen de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat zegt voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie.

Trump schrijft op Truth Social dat hij een heffing van 10 procent instelt op alle goederen uit acht Europese landen, waaronder Nederland. Volgens Von der Leyen dreigt daarmee "een gevaarlijke neerwaartse spiraal". Ze benadrukt dat de Deense oefening, die volgens haar vooraf was afgestemd met de VS, juist bedoeld is om de veiligheid in het Arctische gebied te versterken.

Als Trump Groenland voor juni niet heeft kunnen kopen, verhoogt hij de heffingen naar 25 procent.

Van Weel
Ook demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken zegt dat de missie, die wordt gezien als voorbereiding op een mogelijke NAVO-oefening, juist gericht is op het bijdragen aan de veiligheid in die regio. Hij zegt kennisgenomen te hebben van Trumps aankondiging, maar veroordeelt de opgelegde heffingen in zijn X-bericht niet. Hij verwijst daarin naar de verklaring van Von der Leyen.

Deze week maakte demissionair Defensieminister Brekelmans bekend dat Nederland twee militairen naar Groenland stuurt voor de Deense missie. Eerder maakten ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Zweden, Noorwegen en Duitsland bekend dat zij militairen sturen naar Groenland.

Ook België stuurt een militair, maar dat land werd niet genoemd in het bericht van de Amerikaanse president over de opgelegde heffingen.

'Heffingen zijn onacceptabel'
Vanuit andere Europese landen is steviger gereageerd op de aankondiging van Trump. Zo schreef de Zweedse premier Kristersson dat "we ons niet laten chanteren, en dat alleen Denemarken en Groenland besluiten nemen over zaken die deze landen aangaan". Volgens hem zijn de opgelegde heffingen "een kwestie die veel meer landen aangaat dan alleen de naties die nu door Trump genoemd worden".

Ook de Franse president Macron reageert verontwaardigd. Hij noemt de heffingen van 10 procent onacceptabel. Hij staat volledig achter de Franse deelname aan de missie, en zegt ook dat het hem gaat om de veiligheid van het Noordpoolgebied. In zijn bericht op X schrijft hij dat Frankrijk de soevereiniteit van landen heel belangrijk vindt en dat "geen enkele intimidatie of bedreiging ons zal beïnvloeden".

"Helemaal verkeerd", noemt de Britse premier Starmer het opleggen van de importheffingen door Trump. Ook hij benadrukt dat de missie gericht is op de veiligheid van het Noordpoolgebied. Hij vindt dat de veiligheid ervan zaak is "voor de hele NAVO". Het bondgenootschap moet zich volgens hem gezamenlijk inzetten om de dreiging van Rusland in het gebied aan te pakken. Hij zegt dat hij zijn ongenoegen nog zal bespreken met de Amerikaanse regering.

'Scheuring NAVO voorkomen'
Nieuwe Amerikaanse heffingen kunnen gevolgen hebben voor het handelsverdrag dat de EU met de VS heeft gesloten, waarschuwt Manfred Weber. Hij is leider van de Europese Volkspartij, de grootste fractie in het Europees Parlement, dat het handelsverdrag nog moet goedkeuren.

"De EVP is voorstander van het handelsakkoord tussen de EU en de VS, maar gezien de dreigementen van Donald Trump met betrekking tot Groenland is goedkeuring in dit stadium niet mogelijk", schrijft Weber op sociale media.

Ook in Nederland is er gereageerd. Commandant der Strijdkrachten Eichelsheim zegt dat moet worden voorkomen dat er scheuring ontstaat in de NAVO door spanningen tussen de VS en Europa. "Dat speelt Poetin in de kaart" en andere landen zouden kunnen denken dat de NAVO zwakker wordt, zei Eichelsheim in Nieuwsuur. "Dat is het slechtste scenario dat je kunt bedenken."

Morgen komen vertegenwoordigers van alle lidstaten van de Europese Unie samen om met elkaar te praten over de Amerikaanse heffingen.

https://nos.nl/collectie/14011/artikel/2598625-Europa-reageert-op-heffingen-trump-van-helemaal-verkeerd-tot-onacceptabel

[Ace1]

Portugese rechts-populist al weken aan kop in peilingen presidentsverkiezingen: 'Portugezen eerst'

Portugal houdt zondag presidentsverkiezingen. Er doen opmerkelijk veel kandidaten mee. Koploper André Ventura gebruikte in zijn campagne borden die op grond van discriminatie werden verboden.

A Casa da Cidade is een vrolijke kerk. Zo'n plek waar tijdens de zondagdienst elektrische gitaar wordt gespeeld en gezongen. Het kerkgebouw staat midden op een industrieterrein, naast een camperverhuurder. Zodra pastoor Paulo Nunes na de dienst op de koffie staat te wachten, komen leden van de kerk één voor één langs om hem een knuffel te geven en lachend een praatje te maken. Het woord van de Heer is hier in de wijk Olivais in Lissabon duidelijk iets om blij van te worden.

Als je deze vrolijke gezichten ziet, is het moeilijk te geloven dat een paar straten verderop met oudjaarsnacht mannen met pistolen en machinegeweren in de lucht stonden te schieten. De video ervan ging viraal. Gezien de richting van de schoten moeten de kogels pakweg hier in de straat zijn neergekomen. Het is een van de gebeurtenissen die de stem van de Portugezen zullen beïnvloeden tijdens de presidentsverkiezingen op 18 januari.

Aangevallen en bedreigd
"We leven in verschillende werelden", zegt de 54-jarige voorganger tijdens zijn koffie na de dienst. De wijk waar werd geschoten is slechts een paar blokken van de kerk vandaan, maar volgens de pastoor een afgesloten eiland. Het is een socialewoningproject voor Roma-families. De kerk deed er jarenlang sociaal werk. "De wereld van de Roma in Lissabon is zeer complex. Uiteindelijk moesten we stoppen met ons werk in de wijk, omdat onze mensen werden aangevallen en bedreigd."

De Romagemeenschap in Portugal wordt geschat op 50.000 mensen – de regering splitst inwoners niet uit op etniciteit. De getallen alleen al tonen de sociale problematiek: volgens EU-agentschap FRA heeft slechts 21 procent van de Roma betaald werk en leeft praktisch de gehele gemeenschap onder de armoedegrens, ondanks tientallen jaren van overheidsprogramma's en welwillende organisaties. 70 procent ondervindt discriminatie bij het zoeken naar werk, praktisch niemand wil naast een Romafamilie wonen.

Voor presidentskandidaat André Ventura van de Portugese rechts-populistische partij Chega ('Genoeg') is het heel eenvoudig. Vorige maand kwam hij in het nieuws vanwege grote borden die hij overal in Lissabon liet plaatsen: 'Zigeuners moeten zich aan de wet houden'. De rechter verordende de politicus de borden te verwijderen. Andere borden van dezelfde serie zijn wel blijven staan. Zo staat vlak bij A Casa da Cidade een groot bord langs een rotonde: 'Immigranten kunnen niet van een uitkering leven'.

Het sociale weefsel van Lissabon valt uit elkaar
Met of zonder borden, de radicaal-rechtse Ventura gaat volgens de peilingen al weken aan kop: pakweg een vijfde tot een kwart van de Portugezen denkt op hem te zullen stemmen. Het verbaast pastoor Nunes niets. De afgelopen jaren zag hij het sociale weefsel van Lissabon steeds verder uit elkaar vallen. Je hebt het deel van de stad waar je voor 10 euro per glas natuurwijn drinkt en je hebt plekken als Olivais, waar een koffie staand aan de bar 80 cent kost.

Beter gezegd: vanaf de sociale woningprojecten van Olivais loop je in een kwartiertje richting de Taag, waar in het Parque das Nações de woningprijzen pakweg 6000 euro per vierkante meter of meer zijn. Hier woont André Ventura in een appartement waarvan hij beweerde dat het de helft zo klein was en zich elders in de stad bevond.

Een buitenstaander met invloed
De president van Portugal heeft beperkte bevoegdheden. De dagelijkse zaken zijn in handen van parlement en premier – momenteel de centrumrechtse Luis Montenegro. Daarboven staat de president, die een rol speelt in buitenlands beleid, veto's tegen wetgeving kan uitspreken, het parlement kan ontbinden en vervroegde verkiezingen kan uitschrijven. Voor een populistisch politicus als Ventura is die rol interessant: buitenstaander blijven en toch invloed uitoefenen.

Deze verkiezingen doen opmerkelijk veel kandidaten mee. Vermoedelijk haalt Ventura zondag niet genoeg stemmen voor een absolute meerderheid. In een tweede ronde op 8 februari zou hij het dan bijvoorbeeld moeten opnemen tegen de centrumlinkse kandidaat José Antonió Seguro, die zichzelf profileert als een 'president voor nieuwe tijden' die 'niet hoeft te schreeuwen of schelden'. In een tweede ronde zou Ventura het vermoedelijk tegen hem afleggen, omdat Seguro dan ook centrumrechtse stemmen binnenhaalt.

Maar Ventura is niet de enige kleurrijke vogel in de zwerm kandidaten. Een andere kanshebber voor de tweede ronde is de partijloze Henrique Gouveia e Melo. Bij zijn campagne reed hij op een Harley Davidson, sprak hij van een politieke kaste die het land regeert en wilde hij vooral geen populist genoemd worden. Zich beklagend over problemen in de ouderenzorg stelde hij dat hij liever in een zeilbootje op zee wordt achtergelaten zodra hij hulpbehoevend wordt. De Portugezen herinneren zich de gepensioneerde marineofficier nog van de coronapandemie, toen hij op militaristische wijze de vaccinatiecampagne stroomlijnde – een heldere no-nonsense aanpak waarmee hij destijds veel waardering oogstte.

Belangrijkste kruispunt van de afgelopen vijftig jaar
Dat een radicaal-rechtse politicus wekenlang koploper is in de campagne en dat het tot een tweede ronde tussen twee populisten kan komen, is opmerkelijk. Volgens Tiago Fernandes, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van Lissabon, is het Portugese politieke systeem sterk veranderd. In de Spaanse krant El País zei hij: "We staan op misschien wel het belangrijkste kruispunt van de afgelopen vijftig jaar."

De onvrede in Lissabon is voelbaar. Wíe je het ook vraagt, iedereen zal gelijk beginnen over de problematische huisvesting en de kosten voor het algehele levensonderhoud. Huren doen niet onder voor die in steden als Parijs of Amsterdam, terwijl het minimumloon onder de 1000 euro ligt.

Langs de treinlijn die vanaf Olivais verder de stad uit beweegt richting Sintra, kom je langs voorstad Amadora, waar de huren stukken lager liggen dan in het centrum. Op toeristenfora wordt voor de plaats gewaarschuwd; vorig jaar werden hier twee politieagenten doodgeschoten. Zodra je bij het station naar buiten stapt, zie je praktisch alleen mensen met een zwart-Afrikaanse achtergrond, veelal uit de voormalige koloniën van Portugal: Angola, Mozambique en Guinee-Bissau.

'Beste economie van de wereld'
Een campagnebord van de Communistische Partij pronkt voor het station: kandidaat António Filipe wil een stem 'Voor April, Voor Portugal', verwijzend naar de linkse waarden van de Anjerrevolutie van april 1974, toen de conservatief-nationalistische dictatuur van de Estado Novo omver werd geworpen. In de jaren daarna waren de communisten erg zichtbaar in Portugal, nu staat Filipe op slechts 2 procent van de stemmen.

Niet ver van het station is de enige hippe wijnbar in de omgeving, gerund door João Escoval. Geboren in Amadora, ziet hij de wijk als zijn thuis. Zijn wijnbar is een eilandje van luxe, niet vergelijkbaar met de kebabzaken en eenvoudige barretjes rondom. Escoval – kale kop en stevige baard – schiet in de lach als het gaat over een stuk uit The Economist, waarin werd beweerd dat de Portugese economie de afgelopen jaar het beste presteerde van de hele wereld. "Het leven is niet alleen spreadsheets en berekeningen", zegt hij. "Van die economische groei merk je als gewone Portugees maar weinig."

Dat er politieke verschuivingen gaande zijn in Portugal, verbaast Escoval dan ook niet. Volgens hem moet er iets veranderen in de voorsteden, waar de armoede regeert. Maar de politieke campagne en de zichtbaarheid van Ventura volgt Escoval met argusogen. "Ik vind het maar niets wat er in Portugal gebeurt. Het wordt steeds rechtser overal. Ik ben te links om dat leuk te vinden."

'Het is hier geen Bangladesh'
In de straten rondom het centrale plein Martim Moniz, berucht vanwege tentjes met daklozen en rondhangende mannen die je toefluisteren dat ze drugs verkopen, hangen opmerkelijk veel campagneborden van Ventura – die blijkbaar niet verwijderd hoefden te worden. Er staan kreten op als 'Portugezen eerst' en 'Het is hier geen Bangladesh'.

Onder een van die borden staat Sukrinder Maní in de ingang van een souvenirwinkel. De Indiër verhuisde zes jaar geleden naar Portugal en verbaast zich over de campagne. "Die man wil dat wij in Azië blijven, maar wij zijn hier om te werken", zegt de besnorde Punjabi. "Kijk, ik draag bij. Ik begrijp niet waarom hij dat zegt. Zo zijn de Portugezen niet, dat zijn goede mensen. Ik heb geen problemen met ze."

Praktisch aan het einde van de treinlijn vanaf Olivais ligt het voorstadje Algueirão-Mem Martins. Hier groeide Ventura op. Zijn vader was verkoper, zijn moeder werkte als secretaresse. Het is een slaperig forenzenplaatsje waar het station vooral druk is in de vroege ochtend. Veel inwoners zijn hier terechtgekomen vanwege de lagere huren, terwijl ze werken in Lissabon. In het centrum vind je eenvoudige barretjes en winkels. Een begrafenisondernemer adverteert met uitvaarten voor slechts 880 euro. Bij de ingang van het station staan Jehovagetuigen met folders: 'Bezorgd over de snel stijgende prijzen? Lees hier meer.'

De 49-jarige Murce Andrei, geboren in Angola, vertelt dat ze eerder dichter bij Lissabon aan dezelfde spoorlijn woonde, in Reboleira. Zes jaar geleden werd haar huur te hoog voor haar minimumloon, waarna ze verhuisde naar Algueirão. Hoofdschuddend zegt ze dat ook hier de kosten snel oplopen. Of ze de verkiezingen volgt? "Ik weet wie de kandidaten zijn. Ja, ik weet dat Ventura hier is opgegroeid." Ze haalt haar schouders op. "Wat mij betreft is het iemand als alle anderen, ik doe niet aan politiek. Ik volg de Heer."

https://www.trouw.nl/buitenland/portugese-rechts-populist-al-weken-aan-kop-in-peilingen-presidentsverkiezingen-portugezen-eerst~bc46fbd5/

[Ace1]

Handelen kan ook zonder de VS, wil de Europese Unie uitstralen

De triomfantelijke ondertekening van een handelsverdrag in Paraguay heeft vooral politieke betekenis. Want het moment waarop auto's voor 35 procent minder in Brazilië verkocht kunnen worden, is er nog niet.

De glimlach van Ursula von der Leyen is soms van plastic, maar deze keer zal hij echt zijn. Een triomfglimlach, deze zaterdag in de Paraguayaanse hoofdstad Asunción, als Von der Leyen eindelijk het Mercosur-verdrag ondertekent. Nu jij weer, Donald, zal die glimlach zeggen, met je importheffingen.

Het heeft eindeloos geduurd: de één zegt dertig, de ander vijfentwintig jaar. In ieder geval was het plan om te komen tot vrijhandel tussen de Europese Unie en de grote landen in Latijns-Amerika lange tijd niet meer dan een nogal vage droom.

Tot nu, als Ursula von der Leyen namens de Europese Commissie en Antonio Costa namens de regeringsleiders van de EU-landen samen in Asunción staan. De EU-lidstaten zijn in meerderheid akkoord. Met een beetje mazzel verdwijnt binnenkort de Braziliaanse importheffing van 35 procent op Europese auto's – een zegen voor Volkswagen en Opel. En dat is nog maar één sector.

Mercosur is de naam voor een blok van voorlopig vier landen: Brazilië, Paraguay, Uruguay en Argentinië. Op termijn zal Bolivia ook gaan meedoen. Het verdrag dat het blok van die landen met de EU sloot, regelt dat beide economische machten zonder gedoe met elkaar kunnen handelen. Dat 450 miljoen Europeanen goedkoper toegang hebben tot spullen uit Zuid-Amerikaanse landen en 270 miljoen Brazilianen, Paraguayanen, inwoners van Uruguay en Argentinië tot Europese dingen. Zij dus onze auto's en medicijnen, wij hun biefstuk en olie.

Handelen kan ook zonder Amerika
Dat scheelt miljoenen burgers geld. Het kan de redding zijn van de Duitse auto-industrie. Maar dat is allemaal niet de reden dat er na decennia opeens schot in de zaak kwam. Dat kwam vooral uit politiek belang: het toont dat handelen ook zonder Amerika kan.

Inhoudelijk stelt het allemaal niet eens zoveel voor. Het handelsvolume tussen beide blokken is beperkt. Wat de EU betreft gaat het om 2 procent. Maar ja, dat is dan wel 2 procent van best wel veel geld.

"Het kan het Europese bedrijfsleven een besparing van vier miljard opleveren", zegt de Europese werkgeversorganisatie Business Europe. Die werkgevers zien alleen maar voordelen. Maar dat geldt niet voor boeren: die zijn bang, boos en bezorgd. Zij vrezen dat de Europese landbouw volstrekt onder de voet gelopen zal worden door de enorme hoeveelheden Zuid-Amerikaans vlees, gefokt en gevoed met in de EU verboden middelen.

Niet dat niemand naar de boeren luisterde. De Europese Commissie bedacht de afgelopen maanden de ene na de andere maatregel die moest helpen de boerensteun alsnog te krijgen. Er komen extra controles, er komt een limiet aan de hoeveelheid vlees die goedkoop de Europese markt op mag. Maar het heeft nog niet geholpen.

Deals met Indonesië, Mexico, India...
De toekomst voor boeren is nu eenmaal erg onzeker. Mercosur is niet het enige: de EU is links en rechts bezig met handelsakkoorden. Met Indonesië, met Mexico. Later deze maand, mogelijk op 26 januari, komt er een deal met India. Die met Australië en Maleisië zijn in de laatste fase. Alles bij elkaar zou het behoorlijk wat effect kunnen hebben.

De boeren hopen dat het Europees Parlement, dat nog moet instemmen, aan het Mercosur-akkoord nog nieuwe waarborgen kan toevoegen. Sowieso is de parlementaire steun voor het verdrag nog wel een dingetje, zoals dat heet. Ook in de Mercosur-landen moeten de parlementen nog akkoord gaan. En ieder extraatje dat een parlement erbij wil, of juist eruit, moet iedere deelnemer goed vinden.

Sommigen vinden dat er haast bij is. "De finish is in zicht en we moeten eroverheen", zegt de Duitse Europarlementariër Bernd Lange, voorzitter van de commissie Handel. "De wereld ziet er volstrekt anders uit. Het enige verstandige wat wij kunnen doen tegen de VS en China is voor het Mercosur-akkoord te stemmen."

Maar Lange moet rekening houden met mensen als Europarlementariër Jessika van Leeuwen van de BBB: "Onze boeren staan al onder druk van Europese regelgeving. Als zij ook nog moeten concurreren met hun collega's uit Zuid-Amerika, is dat funest voor de toekomst van de Europese landbouw."

Stemming bij Europees parlement
Wanneer het Europees Parlement over Mercosur stemt is nog niet bekend. Op de agenda van de zitting van volgende week ontbreekt het. Het enige dat daar wél op staat, is een voorstel om de totstandkoming van het verdrag eerst voor te leggen aan het Europese Hof in Luxemburg.

Voordat de rechters in Luxemburg aan zo'n zaak toekomen, kan er zomaar een jaar voorbij zijn. Gebeurt dat, dan zal de triomflach van het hoofd van Von der Leyen zijn verdwenen. Dan is het juist weer Trump die glundert.

https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/handelen-kan-ook-zonder-de-vs-wil-de-europese-unie-uitstralen~b5b3f424d/

[Ace1]

Meloni, Le Pen, Netanyahu: radicaal-rechts steunt Orbán in aanloop naar spannende verkiezingen

In een opvallende video spreken radicaal-rechtse leiders in Europa hun steun uit voor de Hongaarse premier Viktor Orbán. Hem wachten in april misschien wel de spannendste verkiezingen uit zijn loopbaan: uitdager Péter Magyar heeft goede papieren om hem te verslaan.

'Europa heeft Orbán nodig', vindt AfD-leider Alice Weidel.
'Dankzij ons hebben patriotten meer succes in Europa dan ooit', meent Marine Le Pen, voorzitter van Rassemblement National.
'Als je vrede wil, stem Fidesz', stelt Lega-leider Matteo Salvini.

Op 12 april gaat Hongarije naar de stembus, zo werd deze week bekendgemaakt. In een vlotjes geëdite video van ruim twee minuten, begeleid met pianomuziek, brengt tout radicaal-rechts Europa een stemadvies uit. En Orbán is hun man.

De Hongaarse premier heeft een indrukwekkend clubje opgetrommeld voor de campagnevideo. Ook de voormalig PiS-premier van Polen, Mateusz Morawiecki, de Tsjechische premier Andrej Babis, de leider van de radicaal-rechtse Oostenrijkse FPÖ Herbert Kickl, Santiago Abascal (leider van het Spaanse Vox), de Servische president Aleksandar Vucic en de Italiaanse premier Giorgia Meloni komen aan het woord.

'Samen staan we voor een Europa dat nationale soevereiniteit en de trots op onze culturele en religieuze roots verdedigt', zegt Meloni in het Engels. Dat zij Orbán zo openlijk steunt, is opmerkelijk: in de EU staan de twee regelmatig recht tegenover elkaar als het aankomt op steun voor Oekraïne.

De Hongaarse premier krijgt zelfs steun van buiten Europa, in de naam van de Argentijnse president Javier Milei en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. 'Hij heeft de moed, de wijsheid en de hardnekkigheid om zijn land te beschermen', aldus Netanyahu. Trump en Wilders, politieke hartsvrienden van Orbán, ontbreken opmerkelijk genoeg.

Machtswissel
Orbán, de stokebrand van Europa, zal de aangeroepen steun hard nodig hebben. De langstzittende regeringsleider van de EU zet al zestien jaar Hongarije naar zijn hand en holt de rechtsstaat steeds verder uit. Maar in april komt daar mogelijk een einde aan.

De rechtse partij Tisza van Péter Magyar heeft flink de wind mee. De partij peilt al zeker een jaar hoger dan Orbáns Fidesz. In een weging van Hongaarse peilingen van Politico komt Magyar nu op 49 procent, Orbán volgt met 37 procent van de stemmen.

Orbán heeft de afgelopen jaren steeds radicalere en conservatievere maatregelen genomen, ook om de aandacht af te leiden van de slecht draaiende Hongaarse economie en zijn tanende populariteit. Daarbij tornt Orbán voortdurend aan democratische waarden als het demonstratierecht en de persvrijheid.

Klaar met het regime
Dat een deel van de Hongaren klaar is met Orbáns autoritaire regime, bleek ook afgelopen zomer bij de Boedapest Pride. Orbáns regering verbood de Pride, tot ongenoegen van veel van zijn landgenoten. Het resultaat was dat de queermanifestatie uitgroeide tot een anti-Orbánprotest én de bestbezochte editie ooit, met tot wel 200 duizend bezoekers.

Zijn concurrent Magyar voelt aan waar Orbán zwak is, aangezien hij jarenlang zelf lid was van Fidesz en namens de Hongaarse regering als diplomaat in Brussel werkte. Zijn campagne over binnenlandse problemen als de economie slaat aan. Bovendien weet Magyar, een rechtse populist en iets gematigdere variant van Orbán, ook conservatieve stemmers van de premier te verleiden.

https://www.volkskrant.nl/buitenland/meloni-le-pen-netanyahu-radicaal-rechts-steunt-orban-in-aanloop-naar-spannende-verkiezingen~b97fcdd7/

[Ace1]

Waarom het Mercosur-handelsverdrag het medicijn tegen het trumpisme is

Het economische effect van het Mercosur-handelsverdrag zit achter de komma. Geopolitiek is het akkoord tussen de EU en de Mercosurlanden (Argentinië, Brazilië, Paraguay, Uruguay) een groot gebaar.

Zaterdag is het eindelijk zover: na ruim 25 jaar onderhandelen wordt het handelsverdrag tussen de EU en de vier Latijns-Amerikaanse Mercosurlanden (Argentinië, Brazilië, Paraguay, Uruguay) ondertekend. Hoewel toeval, qua timing is geopolitiek een beter moment nauwelijks denkbaar. In een wereld waar Donald Trump (VS), Vladimir Poetin (Rusland) en Xi Jinping (China) het recht van de sterkste propageren – en uitoefenen – laat het Mercosurverdrag zien dat het anders kan: samenwerken op basis van afspraken, respect en recht.

Een kwart eeuw onderhandelen, en tot het allerlaatste moment. Pas eind vorige week werden de laatste twijfelende EU-landen (vooral Italië) over de streep getrokken met nog wat extraatjes voor de boeren. Het mag dus geen verbazing wekken dat de ondertekeningsceremonie in Asunción, de hoofdstad van Paraguay, zal worden besprenkeld met grote woorden als 'doorbraak', 'historisch' en 'een mijlpaal'. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en EU-president António Costa vliegen er speciaal voor naar Paraguay.

Minstens zo hoorbaar zullen de critici zijn. Allereerst de boeren, die zich al die jaren met hand en tand hebben verzet tegen het handelsverdrag uit vrees voor oneerlijke concurrentie. Hun protesten (ook in Brussel) ontaardden geregeld in veldslagen met de politie. Dan Frankrijk, Polen, Ierland, Oostenrijk en Hongarije, zij stemden tegen het handelsverdrag vanwege het boerenbelang. En tot slot zullen linkse politieke partijen en ngo's nogmaals hun onvrede uiten over de mogelijke aantasting van het milieu, de standaarden voor voedselveiligheid en de rechten van werknemers.

Maar op de keper beschouwd stelt het handelsverdrag volgens de beschikbare effectrapportages, economisch in elk geval weinig voor. Het afschaffen en verlagen over en weer van de importheffingen leidt in 2040 – als alle overgangstermijnen zijn afgelopen – tot een toename van het bruto binnenlands product van de EU met 0,05 procent. Voor Nederland bedraagt de winst 0,02 procent, voor de vier Mercosurlanden 0,25 procent.

Onheilsprofetieën
De voorstanders van het handelsverdrag – waaronder het demissionaire kabinet-Schoof – wijzen erop dat de effectrapportages (van de Europese Commissie, van de Wageningen Universiteit en van de Universiteit van Amsterdam) 'statisch' zijn: ze houden geen rekening met de handelsdynamiek die ontstaat nadat het verdrag in werking is getreden. Maar zelfs als die dynamiek de economische resultaten met een factor 10 zou vergroten – tot een 0,5 procent meer nationaal inkomen voor de EU in 2040 – rechtvaardigt dat nog niet woorden als 'historisch' en 'mijlpaal'.

Ook de onheilsprofetieën voor de boeren en het milieu vinden geen basis in de voorspelde effecten van het handelsverdrag. Volgens de studie van de economische faculteit van de Universiteit van Amsterdam (UvA) daalt het inkomen van de Nederlandse boer in 2040 met 0,46 procent, maar dit verlies wordt weer gecompenseerd door prijsverlagingen als gevolg van Mercosur. Wageningen Universiteit schat het inkomensverlies op enkele honderden euro's per jaar.

Waarborgen
Dat de economische effecten gering zijn, is niet verbazingwekkend. De handel tussen de EU en de Mercosurlanden is niet zo groot, dus de groei door het wegvallen van wederzijdse importheffingen is ook beperkt. Temeer daar die heffingen over een lange periode (10-15 jaar) worden afgebouwd, ze niet allemaal verdwijnen en er harde waarborgen zijn (lees: beperkingen van de vrijhandel) om de positie van de producenten (in Europa vooral de boeren) te beschermen.

De huidige export van de EU naar de Mercosurlanden heeft een waarde van 82 miljard euro per jaar, een tiende van de export naar de Verenigde Staten. Mercosur is voor de EU de tiende handelspartner, ver achter Zwitserland en Noorwegen. De export zal naar verwachting met 39 procent toenemen (in 2040) door het handelsverdrag, maar de Mercosurlanden blijven een kleine handelspartner voor de EU. Van de totale Nederlandse export gaat momenteel 3 procent naar de vier Latijns-Amerikaanse landen.

Andersom is de EU voor de Mercosurlanden de tweede handelspartner (na China). Hun export naar de EU is goed voor 70 miljard euro per jaar. Die zal met 17 procent toenemen (in 2040) door het handelsverdrag.

Rundvlees
De meeste aandacht kreeg – door de felle protesten van de boeren – de verlaging van de Europese importheffing op hoogkwalitatief rundvlees uit de Mercosurlanden. Dat tarief gaat in vijf jaar van rond de 40 procent nu naar 7,5 procent, maar voor maximaal 99 duizend ton per jaar. Daarboven geldt het oude regime. Het nieuwe tariefverlaagde quotum van 99 duizend ton is goed voor 1,5 procent van de totale rundvleesproductie in de EU en 0,6 procent van die productie in de Mercosurlanden. De productie van rundvlees in de EU daalt door het verdrag naar raming met 0,3 procent in 2040.

Voor de invoer van kippenvlees gelden soortgelijke getallen: het heffingvrije quotum dat de Mercosurlanden krijgen bedraagt 180 duizend ton, goed voor 1,3 procent van de Europese pluimveevleesproductie. Ook voor de import van andere voor de EU 'gevoelige' landbouwproducten als suiker, kaas en melkpoeder heeft de EU strikte quota afgedwongen.

Daarbovenop zijn vergaande waarborgen vastgelegd om de boeren te beschermen, mochten er zich niettemin toch onverwachte prijsschommelingen of verschuivingen in de import voordoen. Al bij een prijsdaling of volumestijging van 5 procent kunnen de handelsvoordelen worden opgeschort. Er wordt halfjaarlijks gemonitord, regeldruk en administratieve lasten speelden dit keer even geen rol. Daarnaast zijn er miljarden euro's uit het EU-budget beschikbaar om de boeren waar nodig financieel te compenseren. Overigens zal de totale export van Europese landbouwproducten naar de Mercosurlanden volgens de Europese Commissie met ruim 50 procent toenemen, vooral die van zuivel, varkensvlees en wijn.

Er wordt verder niet gemorreld aan de Europese eisen voor voedselveiligheid, en aan die voor de gezondheid van plant en dier. Alle landbouwproducten die de EU importeert moeten aan de EU-wetgeving voldoen.

Geopolitiek blok
Zijn de directe economische effecten van het handelsverdrag niet onmiddellijk een reden om het te tekenen, dat ligt anders bij de politieke aspecten. De vier Mercosurlanden (ruim 270 miljoen inwoners) en de EU (450 miljoen) vormen samen een markt van ruim 700 miljoen consumenten, oftewel twee keer de VS. Dat is potentieel een politiek en economisch machtig blok.

Daarnaast levert het handelsverdrag toegang tot schaarse grondstoffen en bevat het – meer dan welke andere handelsdeal ook – afspraken over klimaatbescherming, respect voor arbeids- en mensenrechten, het terugdringen van pesticidengebruik en het tegengaan van ontbossing. Het is niet genoeg voor veel ngo's, maar het gaat verder dan ooit. Zo is schending door een van de partijen van het klimaatakkoord van Parijs een reden om het handelsverdrag op te schorten.

De belangrijkste – en misschien wel enige – reden om het EU-Mercosurhandelsverdrag 'historisch' te noemen is het geopolitieke belang. Dat de EU juist in de achtertuin van Trump – de man van de tariefmuren – de handelsbelemmeringen weghaalt, is een politiek statement aan de hele wereld. De EU kiest voor onderhandelen met partners op basis van gelijkwaardigheid, niet voor de slikken-of-stikkendecreten van de Amerikaanse president. De EU kiest voor het behoud van de vrijhandel op basis van de bestaande wereldhandelsregels, niet voor dwang en chantage.

Bovendien maakt de EU hiermee waar wat het al een aantal jaar belooft: dat ze economisch meer op eigen benen wil staan. Minder afhankelijk van de grote en steeds grilliger handelspartners, de VS en China, meer handelsakkoorden met betrouwbaarder partners. De Tweede Kamer, die aanvankelijk tegen Mercosur was, ging in december dan ook om. Volgens het demissionaire kabinet is het verdrag 'economisch en politiek gezien een logische, om niet te zeggen noodzakelijke stap'.

en opgesplitst verdrag
Als alles meezit profiteren burgers en bedrijven vanaf dit voorjaar van de handelsvoordelen die het EU-Mercosurverdrag biedt. Geen dag te vroeg na ruim 25 jaar onderhandelen. Maar dan moeten wel de laatste – niet onbelangrijke – procedurele stappen worden gezet. Het verdrag, het totale akkoord met daarin zowel de economische als de politieke afspraken, vergt de instemming van de lidstaten, de Mercosurlanden en het Europees Parlement, alsook ook de goedkeuring van alle nationale parlementen. Die nationale ratificatie is een even tijdrovende als risicovolle procedure. Het handelsverdrag met Canada (Ceta), voorlopig ingevoerd in 2017, wacht nog steeds op de goedkeuring van tien lidstaten, waaronder Frankrijk, Italië, Polen en België.

Om te voorkomen dat de handelsvoordelen van Mercosur in een procedurele ijskast belanden, zijn die afgesplitst van het hoofdverdrag en gebundeld in een zelfstandige interim-overeenkomst, ruwweg zoals met Ceta ook is gebeurd. Dit interim-handelsakkoord vereist een eenvoudiger goedkeuring: van de lidstaten (die is er), de Mercosurlanden (komt zaterdag) en het Europees Parlement. Het parlement kan, als de Europese Commissie en de lidstaten dat willen, omzeild worden.

Het parlement geeft zijn oordeel naar verwachting in februari. De voortekenen duiden op een 'ja': in december schaarden de meeste partijen zich achter het ontwerpverdrag. Maar er bestaat een kans dat Europarlementariërs het verdrag eerst aan het Europees Hof van Justitie voorleggen. Daarvoor is een verzoek van zijn 72 van de 720 parlementariërs nodig, en dat lijkt geen probleem. Eind vorig jaar bleken ruim 140 parlementariërs van mening dat het Mercosur in strijd is met het Europees Verdrag.

Als het parlement naar Hof stapt – mogelijk volgende week al – kan het geen goedkeuring geven. In dat geval staan de Europese Commissie en de lidstaten voor een lastige keuze: opschorting van het handelsverdrag tot het Hof zijn oordeel geeft (duurt al snel 1 tot 2 jaar) of de handelsvoordelen invoeren zonder zegen van het parlement. Opschorting schaadt de internationale geloofwaardigheid van de EU als serieuze handelspartner, doordrukken zadelt de Commissie en de lidstaten op met een boos parlement dat wetten kan blokkeren.

https://www.volkskrant.nl/politiek/waarom-het-mercosur-handelsverdrag-het-medicijn-tegen-het-trumpisme-is~be5b09a2/

[Ace1]

Jonge Poolse vrouwen pleiten op TikTok voor het verlaten van de EU – maar ze zijn gemaakt met AI

Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: in Polen ziet correspondent Arnout le Clercq hoe nepfilmpjes van jonge vrouwen die pleiten voor een 'Polexit' tot commotie leiden.

'Ja, ik wil een Polexit', zegt de jonge vrouw op TikTok. Ze heeft lang bruin haar, is keurig opgemaakt, heeft een symmetrisch gezicht en draagt een wit T-shirt met de Poolse adelaar erop. 'Het is genoeg geweest met het besturen vanuit Brussel', vervolgt ze. 'Dit is ons recht, ons geld en onze beslissing.'

Ze is een van de jonge vrouwen op het kanaal Prawilne Polki: 'Echte Poolse vrouwen.' En net als de anderen bestaat ze niet.

Rond de jaarwisseling verschenen filmpjes op TikTok waarin werd opgeroepen tot een 'Polexit'. Res Futura, een ngo die desinformatie onderzoekt, concludeerde dat ze zijn gemaakt met AI. De welbespraakte vrouwen die beantwoorden aan het Poolse schoonheidsideaal zijn deepfakes, neppersonen die een scriptje afratelen.

'Als ik over Polexit praat, hoor ik bangmakerij, rampspoed, het einde van de wereld. Het is altijd hetzelfde patroon', zegt een van de AI-klonen. 'Er is geen discussie over wie er werkelijk voor ons beslist en waarom. Misschien is het hoog tijd dat we daar eens rustig over praten?'

In Warschau was het intussen hoog tijd om aan de bel te trekken. Op TikTok was 'een sterke toename te zien door AI gegenereerde video's die desinformatie verspreiden over het lidmaatschap van Polen van de Europese Unie', aldus Dariusz Standerski, viceminister voor Digitale Zaken.

Hij stuurde een brief naar de Europese Commissie met het verzoek om een procedure te starten tegen TikTok onder de Digital Services Act (DSA), die onder meer sociale media reguleert. Saillant genoeg sprak de rechtse president Karol Nawrocki vorige week zijn veto uit over een wetswijziging waarmee Polen de DSA implementeert. Volgens hem komt dit neer op 'censuur'.

'Patriottisch'
Na verschillende meldingen van gebruikers haalde TikTok het kanaal uit de lucht. Onderzoek van Konkret24, de factcheck-redactie van televisiezender TVN, wees uit dat het account al langer bestond, maar pas afgelopen december een 'patriottisch' signatuur kreeg. Het gaat om slechts zeven filmpjes, maar ze bereikten honderdduizenden gebruikers.

Wie goed kijkt, ziet inderdaad de kenmerken van AI: vreemde gezichtsuitdrukkingen en raar taalgebruik. Het is echter de vraag of iedereen dit opvalt, gezien het flitstempo waarmee TikTok korte filmpjes op gebruikers afvuurt.

Volgens de regering gaat het om een georganiseerde campagne. Standerski zei tegen Politico dat het de bedoeling is om 'narratieven te testen' voorafgaand aan de parlementsverkiezingen volgend jaar; regeringswoordvoerder Adam Szłapka noemde het beestje bij de naam en stelde dat het om 'Russische desinformatie' zou gaan (hoewel daar nog geen sluitend bewijs voor is).

Steun voor de EU is in Polen, dat in 2004 lid werd, van oudsher hoog. Toch waart het spook van de Polexit door het land, of in elk geval door de Poolse media. Nieuwssite Wirtualna Polska publiceerde in december een peiling waarin maar liefst een kwart van de ondervraagden hun steun uitspraken voor het verlaten van de EU.

Deze ontwikkeling valt samen met de groei van uiterst rechts in de peilingen. Rechts-nationalistische oppositiepartij PiS is nog altijd het grootst op de rechterflank. Maar partijen die veel eurosceptischer zijn, winnen aan invloed, zoals Konfederacja en de nieuwe partij van extreemrechtse stokebrand Grzegorz Braun. Hij pleit voor Polexit en is berucht om zijn antisemitische en racistische retoriek. Zijn partij kwam recent als derde uit de bus bij een peiling.

Volgens het onderzoek van Wirtualna Polska zijn vooral oudere mannen het meest eurosceptisch. De grootste steun geniet de EU nog altijd onder jongere vrouwen. Volgens stichting Res Futura is dit juist de doelgroep van de deepfakes: 15 tot 25 jaar.

Aleksandra Wójtowicz, analist bij het Pools Instituut voor Internationale Zaken, zei tegen nieuwssite Euronews dat er een trend is onder uiterst rechts om de pijlen op jonge vrouwen te richten. 'En wie kan jonge vrouwen beter aanspreken dan andere jonge vrouwen', aldus Wójtowicz. Of ze nu echt zijn of niet.

https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/jonge-poolse-vrouwen-pleiten-op-tiktok-voor-het-verlaten-van-de-eu-maar-ze-zijn-gemaakt-met-ai~bf5c72d1/

[Huzaar1]

Zo toonde China zich gisteren tevreden nu de EU overweegt om minimumprijzen in te voeren voor Chinese elektrische auto's in plaats van invoerheffingen. Dat prijssysteem houdt rekening met de overheidssubsidies die Chinese autobouwers krijgen. Resultaat: Europese fabrikanten blijven beschermd terwijl Chinese autobouwers de winst behouden op wagens die in de EU verkocht worden.

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/12/van-mercosur-tot-mumbai-hoe-de-eu-afstand-neemt-van-de-vs-en-zo/

Wat enorm slim van ons. Mooi opgelost, chapeau

[Ace1]

Europese Unie duwt gaspedaal in voor handelsakkoorden met India en Australië: "Loskomen van de VS"

Terwijl Europese landbouwers blijven protesteren tegen het handelsakkoord dat vorige week gesloten werd met de Zuid-Amerikaanse Mercosur-landen, duwt de Europese Unie het gaspedaal in om ook met India (en Australië) tot gelijkaardige deals te komen. Het is alle hens aan dek om zo snel mogelijk los te komen van de Verenigde Staten.

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz liet er gisteren geen twijfel over bestaan: "Laten we het vrijhandelsakkoord tussen India en de EU zo snel mogelijk sluiten", zei hij op de eerste dag van zijn bezoek aan het land.

Binnen de EU is Duitsland de belangrijkste partner van India: beide landen wisselen voor 50 miljard euro goederen en diensten uit. Logisch dus dat Merz wil doorpakken. En het handelsverdrag moest eigenlijk vorig jaar al afgeklopt worden - in een razendsnel veranderende wereld is het belangrijker dan ooit om snel af te kloppen en de deal te tekenen.

Export en zeldzame grondstoffen
Dat zou op 27 januari kunnen gebeuren, want dan gaan Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Raadsvoorzitter Antonio Costa zelf naar India. "Om een akkoord te tekenen. Als het er is natuurlijk", zei Merz nog wat voorzichtig. Maar, en dat zei de bondskanselier ook nog na zijn ontmoeting met de Indiase premier Narendra Modi: "In elk geval zal er een belangrijke nieuwe stap in die richting gezet worden."

India, met zijn bijna anderhalf miljard inwoners, biedt als land met de meeste inwoners ter wereld grote mogelijkheden voor de Europese economie die vooral op export gericht is. Bovendien is India met z'n zeldzame grondstoffen en elektronische chips ook een broodnodig alternatief voor China, waarmee de EU op gespannen voet staat.

Eigen handelsnetwerk
Vorige vrijdag gaven Europese en Indiase onderhandelaars aan dat ze inderdaad vooruitgang hadden geboekt. Net die dag volgde ook – na maar liefst 25 jaar onderhandelen – groen licht voor de deal met de Mercosur-landen in Zuid-Amerika (Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay). Dat groene licht kwam er niet eensgezind. Hoewel unanimiteit niet vereist was, onderstreept de tegenstand van onder meer Frankrijk, Polen en Ierland hoe strategisch belangrijk het akkoord is voor Europa.

Heel snel ook een deal met India sluiten zou voor de EU een belangrijke, nieuwe stap zijn in de opbouw van een eigen handelsnetwerk, los van de onvoorspelbare VS en minder afhankelijk van China.

Dat India nog altijd een van de grootste afnemers van Russische olie en aardgas is én een groot deel van z'n militair materiaal nog altijd uit Rusland haalt, lijkt niet meer op te wegen tegen het feit dat het land nog altijd "de regels" wil volgen. Het voelt zich niet aangetrokken tot de "pak wat je wil"-strategie van de VS.

Het zijn die landen, die wel willen samenwerken aan economische veiligheid, waarop de EU zich wil en moet richten. India dus, maar ook Australië bijvoorbeeld. Voor de EU zelf is het ook van levensbelang om toegang te behouden tot grondstoffen. Alles zelf doen en maken in de Unie zal niet lukken. De EU zal altijd op het wereldtoneel moeten stappen.

Tactiek van de diplomatie
En daar zal ze uiteraard ook de VS en China blijven tegenkomen. Fors uit de hoek komen, lukt niet omdat veel leiders dat eenvoudigweg niet durven. Maar de vaak bekritiseerde strategie van diplomatie en onderhandelen levert soms ook resultaat op.

Zo toonde China zich gisteren tevreden nu de EU overweegt om minimumprijzen in te voeren voor Chinese elektrische auto's in plaats van invoerheffingen. Dat prijssysteem houdt rekening met de overheidssubsidies die Chinese autobouwers krijgen. Resultaat: Europese fabrikanten blijven beschermd terwijl Chinese autobouwers de winst behouden op wagens die in de EU verkocht worden.

Maar inzetten op economische samenwerking met meer gelijkgestemden op dat wereldtoneel moet prioriteit worden. Dat komt ook de veiligheid van de Europese Unie ten goede, bleek ook uit het bezoek van Merz aan India.

Daar ging het opnieuw over het vooruitzicht dat Duitsland 6 onderzeeërs kan gaan bouwen voor India, goed voor een contract van 8 miljard dollar (6,85 miljard euro). En symbolisch onbetaalbaar, want India kan zich tonen tegenover China in het gebied rond de Indische en Stille Oceaan.

De grootste wapendeal ooit (die voor alle duidelijkheid nog niet rond is) geeft ook aan dat India richting de EU opschuift en niet naar een alliantie met China en Rusland neigt.

Breder plaatje
De komende weken wordt hard onderhandeld om de deal met India af te ronden, die met de Mercosur-landen wordt komende zaterdag ondertekend. Intussen houdt het protest tegen het akkoord wel aan, ook in België. Landbouwers voerden gisteren actie in Oostende, in de hoop dat het Europees parlement de deal alsnog van tafel veegt.

Volgende week staat het alvast niet op de agenda van de eerste plenaire vergadering van 2026. Dat zou pas in maart of april het geval zijn. Misschien stemmen de parlementsleden wel over de opstart van een procedure bij het Europees Hof van Justitie, om na te gaan of het akkoord in lijn is met de Europese verdragen. Dat zou tot maanden vertraging kunnen leiden.

Volgens een woordvoerder zal de Commissie de komende maanden parlementsleden proberen te overtuigen van het economisch, politiek, diplomatiek en geostrategisch belang van het Mercosur-akkoord. "Nu ligt onze enige focus op het ondertekenen ervan. Von der Leyen zal dat zaterdag doen in Paraguay."

Hoe de VS zullen reageren, valt moeilijk te voorspellen.

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/12/van-mercosur-tot-mumbai-hoe-de-eu-afstand-neemt-van-de-vs-en-zo/

[Ace1]

Einde aan het tijdperk-Orbán? Hongaren in april naar de stembus

Als er één lidstaat voor de EU de afgelopen zestien jaar een doorn in het oog is geweest, dan is dat Hongarije. Sinds Viktor Orbán met zijn partij Fidesz aan de macht kwam, lag Hongarije met het vetorecht steeds dwars als het ging om belangrijke thema's, zoals Oekraïne. Verder werd de rechtsstaat gesloopt en bracht Orbán het leeuwendeel van het Hongaarse medialandschap onder bij vertrouwelingen.

Maar op 12 april kan het tijdperk-Orbán ten einde komen. Dan gaan Hongaren weer naar de stembus, zo werd gisteren bekendgemaakt. Volgens betrouwbare peilingen gaat de nieuwe partij van de oppositieleider Peter Magyar aan kop.

Orbán was bij alle verkiezingen sinds 2010 onoverwinnelijk, mede dankzij de greep op de media en aanpassingen in het kiesstelsel. Hongarije is al jaren geen volwaardige democratie meer, concludeerde het Europees Parlement. Eerdere pogingen van de versnipperde oppositie om zich te verenigen tegen de almacht van de premier mislukten jammerlijk. Tot nu.

Doofpotaffaire
Magyar, die zelf uit de Orbán-contreien komt, was eerder diplomaat in Brussel en trad twee jaar geleden op de voorgrond met onthullingen over een doofpotaffaire rond misbruik in een opvangtehuis voor kinderen. Hij richtte een nieuwe partij op: het centrumrechtse 'Tisza' (Respect en Vrijheid). Binnen de kortste keren kreeg hij met een populistische anti-Orbán-boodschap duizenden mensen op de been in de aanloop naar de Europese verkiezingen.

Daarbij gaat Magyar (44) in op de onvrede in Hongarije over de economische situatie, zoals de hoge inflatie en structurele werkeloosheid, en over bijvoorbeeld de falende gezondheidszorg. Zijn conclusie: het leven onder premier Orbán is er niet beter op geworden en het land functioneert niet.

Zonder gebruik te maken van de traditionele zenders en kranten, krijgt Magyar zijn effectieve anti-Orbán-geluid via sociale media toch bij de kiezers. Magyar hamert onder meer op de zelfverrijking van de premier en diens vrienden. Daarnaast lukt het hem met een strak campagneschema zowel in de stad als op het platteland om Orbán-getrouwe regio's te bereiken.

Ook zegt Magyar van Hongarije weer een betrouwbare EU- en NAVO-bondgenoot te maken. EU-miljarden die Brussel achterhoudt vanwege de ondermijning van de rechtsstaat, belooft hij te krijgen.

Orbán vernieuwt zijn team
Voor Orbán is duidelijk dat hij in de problemen zit. Bij het partijcongres afgelopen weekend, waar hij opnieuw zonder tegenstand als premierskandidaat werd verkozen, werd bekend dat een belangrijk deel van zijn kandidaten van de vorige verkiezingen wordt vervangen. Orbán hoopt betere kansen te hebben met een vers blik politici die handiger zijn met sociale media.

Orbán herhaalde in zijn toespraak zijn bekende belofte om de EU, migranten en genderpolitiek buiten de deur te houden. De verkiezingen zouden een keuze zijn tussen oorlog en vrede in Europa. Orbán is in tegenstelling tot zijn meeste EU- en NAVO-bondgenoten tegen steun voor buurland Oekraïne. Hij onderhoudt nog altijd warme banden met de Russische president Poetin.

Tegelijkertijd opende Fidesz volop de aanval op Magyar. De oppositieleider werd weggezet als iemand die alleen maar belangen van de EU en Oekraïne zou dienen, en die een gevaar zou vormen voor een stabiele toekomst. De campagneslogan voor Fidesz is dan ook dat het "de veilige keuze" is voor Hongarije.

ChatGPT
Magyar greep het moment aan om een truc uit te halen die toch wel typisch is voor zijn manier van campagnevoeren. Direct toen de slogan bekend werd, kocht zijn team alle domeinnamen met deze woorden. Daarop werden anti-Orbán-teksten verkondigd: de premier zou hoofdzakelijk een veilige keuze zijn voor de oligarchen, een slechte gezondheidszorg en hogere schulden.

In verschillende peilingen staat Magyar met zijn partij stevig voor, met zo'n 50 procent van de stemmen. Orbán komt met Fidesz niet boven de 40 procent uit. De komende maanden moet blijken wat Orbáns regering verder nog zal proberen om de opmars van Magyar te stoppen, al mag hij als EU-lid ook niet te ver gaan.

Onlangs deelde een pro-Orbán-site een zogenaamd verkiezingsprogramma van de oppositieleider waarin stond dat hij de belastingen op allerlei vlakken wil verhogen. Het was nep en geschreven met ChatGPT.

Een ding staat vast: de verkiezingen kunnen niet alleen voor Hongarije maar voor heel Europa vergaande gevolgen hebben. Ook in Brussel zal nauwgezet worden gevolgd of de dwarsligger van de EU wordt weggestemd.

Opvallend daarbij is recent onderzoek waaruit blijkt dat binnen Hongarije het vertrouwen in de EU juist is toegenomen. De tegendraadse opvattingen van Orbán zullen hem deze keer mogelijk niet meer de overwinning bezorgen.

https://nos.nl/artikel/2598088-einde-aan-het-tijdperk-orban-hongaren-in-april-naar-de-stembus

[Ace1]

Hoger beroep Marine Le Pen van start: mag ze presidentskandidaat worden?

In Parijs is het hoger beroep van start gegaan dat de politieke toekomst van Marine Le Pen zal bepalen. De partijleider van het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) werd vorig jaar maart veroordeeld tot vier jaar cel voor het illegaal doorsluizen van meer dan 4 miljoen euro aan Europees geld naar de partijkas.

Van die vier jaar moet ze er twee in huisarrest doorbrengen met een elektronische enkelband. De overige twee jaar cel zijn voorwaardelijk.

Bij de rechtszaak werd ook bepaald dat zij zich vijf jaar lang niet verkiesbaar mag stellen. Met dit hoger beroep hoopt ze haar politieke carrière veilig te stellen. Ook tien Europarlementariërs van haar partij gingen in hoger beroep. Het proces loopt tot 12 februari, de rechter doet in de zomer uitspraak.

Politiek vonnis
Voor het hoger beroep heeft Le Pen haar advocatenteam uitgebreid. Verder heeft ze in de aanloop naar het proces weinig gezegd. Voor haar hangt er veel van deze zaak af. Volgend voorjaar zijn er presidentsverkiezingen in Frankrijk. In peilingen gaat haar partij aan kop.

Ze heeft de beschuldigingen altijd tegengesproken. Ze stelt dat zij en haar partijgenoten om politieke redenen zijn veroordeeld: ze zou gedwarsboomd worden om te voorkomen dat ze president van Frankrijk wordt. "Ik ben uitgeschakeld, maar effectief ook miljoenen Fransen", zei ze daarover.

Rassemblement National, tot 1 juni 2018 bekend als het Front National, is de laatste jaren uitgegroeid tot de grootste oppositiepartij in het Franse parlement. Uit een recente opiniepeiling van Le Monde blijkt dat 42 procent van de Fransen het eens is met de ideeën van de rechts-radicale partij. In 2022 was dat nog 29 procent.

Le Pen is een van de populairste politici van Frankrijk en zou kans maken om de volgende presidentsverkiezingen te winnen. Als zij bij de volgende verkiezingen geen kandidaat kan zijn, heeft Le Pen gezegd dat haar rechterhand Jordan Bardella in haar plaats kan meedoen. Deze 30-jarige politicus is populair, weet via TikTok jongeren te bereiken en wordt gezien als de politieke belofte van RN.

Ook in de peilingen staat hij er goed voor. Zó goed, dat aanhangers van de partij denken dat hij meer kans maakt om de president te worden dan Le Pen.

Bij de presidentsverkiezingen van 2017 en 2022 werd Le Pen tweede achter de huidige president Macron (Renaissance), wiens populariteit naar een dieptepunt is gedaald. Hij is in 2027 na twee termijnen niet meer herkiesbaar.

Na de veroordeling van Le Pen was het de vraag of haar hoger beroep snel behandeld zou worden, nog vóór de presidentsverkiezingen van volgend jaar. Het Hof van Beroep in Parijs kwam twee dagen na het vonnis al met een verklaring dat het de zaak in behandeling zou nemen. Het hoger beroep zal ongeveer een maand duren.

Frankrijk-correspondent Saskia Houttuin:
"Een nieuw jaar, een nieuwe rechtbank. Het hoger beroep van Marine Le Pen en tien andere leden van haar partij dient vanaf vandaag in het hart van Parijs: in het Paleis van Justitie op het Île de la Cité, op een steenworp afstand van de Notre Dame.

Dat er de komende weken veel op het spel staat bleek vanmiddag toen Le Pen langs een haag van journalisten en camera's de rechtszaal binnenliep. Zowel zij als haar advocatenteam onthield zich van enig commentaar.

In de rijkversierde zaal van het Cour d'appel (Hof van beroep), onder enorme bronzen kandelaren, oogde de politica geconcentreerd. De komende weken hoopt zij, zoals ze eerder deze week verklaarde, "de rechters van haar onschuld te overtuigen".

Terwijl vandaag de hoogste rechter onophoudelijk aan het woord was met het nalopen van technische details en het voorlezen eerdere verklaringen, wordt Le Pen naar verwachting volgende week naar voren geroepen om te getuigen.

Haar belangrijkste inzet is om het vijfjarige verbod op verkiezingsdeelname geschrapt of ingekort te krijgen. Of de vier rechters van het Hof van beroep daartoe besluiten, wordt pas aankomende zomer duidelijk."

https://nos.nl/artikel/2598035-hoger-beroep-marine-le-pen-van-start-mag-ze-presidentskandidaat-worden