Het Klimaatakkoord

[Ace1]

Meer dan huidige wereldwijde capaciteit: Noordzeelanden willen samen voor 100 gigawatt aan windparken bouwen op zee

Verschillende landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, België en Nederland, gaan zich engageren om samen 100 gigawatt offshore windcapaciteit te ontwikkelen op de Noordzee. Ze gaan ook de beveiliging van de infrastructuur verbeteren, nu de dreiging van sabotage toeneemt, zo bericht financieel nieuwsagentschap Bloomberg.

De energieministers van negen landen die elkaar volgende week ontmoeten in het Duitse Hamburg zullen een verklaring ondertekenen waarin ze zich engageren tot gezamenlijke projecten tegen 2050, zo blijkt uit een ontwerpverklaring die Bloomberg kon inkijken. Nu de veiligheid van dergelijke infrastructuur almaar vaker bedreigd wordt, willen de landen ook veiligheidsgerelateerde data uitwisselen. Ze willen zich daarnaast wapenen tegen cyber- en fysieke dreigingen, bijvoorbeeld door componenten van windturbines te onderwerpen aan stresstests.

De NAVO en de Europese Commissie nemen ook deel aan de top. Hoewel het niet grenst aan de Noordzee, is IJsland eveneens van de partij. Gastland Duitsland nodigde verder de staatshoofden en energieministers uit van België, Denemarken, Frankrijk, Groot-Brittannië, Ierland, Luxemburg, Nederland en Noorwegen.

Hoewel de Amerikaanse president Donald Trump zich om ideologische redenen verzet tegen windparken – ook deze week nog in zijn speech in het Zwitserse Davos –, bevestigt Europa met de verklaring zijn engagement voor offshore windenergie.

Op dit moment is er 83 gigawatt offshore windcapaciteit wereldwijd, blijkt uit het rapport van de Global Wind Energy Council van 2025. Tegelijkertijd groeit de noodzaak voor een betere bescherming van de infrastructuur, sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022.

België krijgt met de Prinses Elisabethzone een nieuw gebied in de Noordzee waar de komende jaren windparken zullen worden gebouwd. De aanbestedingsprocedure van de eerste kavel ligt op dit moment wel stil. Uiterlijk tegen eind maart wil de federale regering die opnieuw lanceren.

https://www.demorgen.be/snelnieuws/meer-dan-huidige-wereldwijde-capaciteit-noordzeelanden-willen-samen-voor-100-gigawatt-aan-windparken-bouwen-op-zee~b34a77f5/

[Ace1]

Gascentrale in IJsselmeer moet bij black-out Nederland draaiende houden

Een elektriciteitscentrale heeft zelf stroom nodig om op te starten, en dat is lastig bij een black-out. Energiebedrijf Engie bouwt daarom een installatie die in geval van nood op eigen houtje kan gaan draaien.

De rampzalige stroomuitval in Spanje en Portugal, april vorig jaar, heeft Europa laten zien hoe ingrijpend een 'black-out' kan zijn, met zelfs doden als gevolg. In Nederland heeft netbeheerder Tennet de Maxima-gascentrale in Lelystad nu aangewezen als een van de 'startmotoren' voor het Nederlandse stroomnet, mocht dat eens platliggen.

Een black-out is een ongecontroleerde uitval van het elektriciteitsnet in minimaal de helft van het land. In zo'n situatie kan het vervoer stilvallen, moeten winkels sluiten, kan het internet uitvallen en zitten mensen in het donker. De angst onder Nederlanders hiervoor is gegroeid door internationale spanningen en sabotageacties, zoals laatst in Berlijn.

Als het gebeurt, moet de elektriciteitscentrale van Engie binnen vier uur stroom kunnen leveren, om het net in Midden-Nederland weer op spanning te krijgen. Dat klinkt makkelijker dan het is, legt CEO Harry Talen van Engie Nederland uit.

"De elektriciteitscentrales in Nederland hebben zelf namelijk ook elektriciteit van buiten nodig om op te starten", zegt hij. "Gewoonlijk is dat geen probleem. Aan het einde van de dag gebruiken we bijvoorbeeld de laatste zonnestroom om de gascentrale op gang te brengen, en die produceert elektriciteit tot zonsopgang. Maar bij een black-out is dat anders, dan zit er geen stroom meer in het net."

Nieuwe, kleinere gasmotoren
De twee gasturbines van de Maxima-centrale staan op een kunstmatig eiland in het IJsselmeer. Ze leveren volgens Engie voldoende elektriciteit op voor 1,6 miljoen huishoudens. Talen: "De twee centrales hebben heel grote hoeveelheden elektriciteit nodig om te gaan draaien. We hebben wel accu's en noodsystemen om het licht en de computers aan te houden, maar die kunnen niet deze gasturbines aanzwengelen."

Daarom moeten er in 2028 nieuwe, kleinere gasmotoren op het terrein staan die veel minder elektriciteit nodig hebben. "Die krijgen we met onze noodsystemen wél aan de praat", zegt Talen. Met de stroom die ze opwekken kunnen de grote turbines gaan draaien. En die helpen vervolgens het stroomnet op gang.

"Hopelijk wordt het een installatie die we nooit nodig zullen hebben", zegt Talen. "De maatschappelijke kosten van stroomuitval zijn ontzettend hoog en we doen er alles aan om een black-out te voorkomen." Hij vergelijkt de noodinstallatie met de brandblusser in huis – die wil je ook nooit gebruiken.

'Laat maar eens zien wat jullie kunnen'
Voor de betrouwbaarheid legt Engie alles in tweevoud of drievoud aan. Bij een storing is er dan een alternatief. Eens per jaar laat Tennet die kleinere gasmotoren testen, op een onverwacht ogenblik. Talen: "Maar vermoedelijk gebeurt dat niet op een koude winterdag, zonder wind en zon, als de gascentrale hard nodig is. Op kantoor plan je ook geen brandoefening bij code oranje."

In een echte rampsituatie is Tennet verantwoordelijk voor het herstel van het stroomnet. Dat gebeurt stap voor stap, tot in alle fabrieken en woonwijken weer licht brandt. Veel ziekenhuizen en andere organisaties beschikken overigens over eigen noodstroom. Tennet heeft zelf 'nood- en back-upvoorzieningen' om de communicatie intact te houden, en voor de eigen computers en installaties.

Zeldzaam, maar niet onmogelijk
In Nederland is nog geen echte black-out geweest. Wel hebben er aanzienlijke stroomstoringen plaatsgevonden. In 2015 zat een miljoen mensen in Noord-Holland bijvoorbeeld enkele uren zonder stroom door schade aan een onderstation in Diemen.

"Een black-out is zeer zeldzaam", zegt een woordvoerder van Tennet. "In Europa zijn er in de afgelopen tientallen jaren maar enkele geweest. Zoals in Italië in 2003 en onder meer Duitsland, België en Frankrijk in 2006. Er moeten meerdere dingen tegelijk of achter elkaar misgaan voordat een black-out optreedt."

In Spanje was er zo'n kettingreactie. De problemen begonnen op 28 april 2025 doordat de stroomvraag het grote aanbod van zonne-energie niet kon bijbenen. Elektriciteitscentrales schakelden zichzelf af en het hele stroomnet ging plat.

Een voordeel is dat het Nederlandse stroomnet veel minder geïsoleerd is dan het Spaanse, zegt Tennet. Nederland heeft meer kabelverbindingen met omringende landen die kunnen bijspringen bij problemen. Dat verkleint de risico's. Toch is het van groot belang om altijd voorbereid te zijn mocht het misgaan, zegt Tennet.

Elke regio van het land – noord, midden en zuid – heeft een eigen startmotor. Voor Midden-Nederland neemt Engie deze taak vanaf 2028 over van Eneco in Utrecht. Ook in de Rotterdamse haven en in de Eemshaven staan zulke installaties.

Geheime informatie?
De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid waarschuwt voor de mogelijkheid van sabotage aan de vitale infrastructuur. De Russen, de Chinezen of extremisten kunnen op internet makkelijk terugvinden waar de Nederlandse noodvoorzieningen staan. Waarom is dit eigenlijk geen vertrouwelijke informatie?

Veel Nederlanders maken zich zorgen over energiezekerheid, zegt een woordvoerder van Tennet. "Wij vinden het als publieke organisatie belangrijk om mensen te informeren hoe we met een black-start-installatie voor energiezekerheid zorgen. Hopelijk neemt dit zorgen weg."

Een aanbesteding is publieke informatie, zegt Harry Talen hierover. "Nederland kan niet alle windturbines en hoogspanningsmasten beveiligen tegen drones. Maar natuurlijk is de aandacht voor cybersecurity en voor fysieke beveiliging binnen ons vak gegroeid."

https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/gascentrale-in-ijsselmeer-moet-bij-black-out-nederland-draaiende-houden~b7bbf4da/

[Ace1]

Komt er dan toch een kerncentrale in Opmeer? Nieuwe ontwikkelaar meldt zich

De komst van een kleine kerncentrale in Opmeer leek maandenlang van de baan, maar nu lijkt er alsnog schot in de zaak te komen. Een nieuwe ontwikkelaar, het Nederlandse offshorebedrijf Allseas, wil onderzoeken of er in de gemeente alsnog een centrale kan komen.

In september vorig jaar werd duidelijk dat de twee voornaamste kandidaten, de Amerikaanse ontwikkelaars Last Energy en Westinghouse, met wie Opmeer lange tijd 'serieuze gesprekken' voerde, waren afgevallen. Daarmee leek de komst van een kleine kerncentrale in de gemeente voorlopig van de baan.

Maar in de tussentijd heeft een nieuwe ontwikkelaar bij de gemeente aangeklopt: het Nederlandse offshorebedrijf Allseas.

Allseas ontwikkelt op dit moment een eigen Small Modular Reactor (ook wel SMR genoemd) in samenwerking met de Technische Universiteit Delft en NRG Pallas in Petten. Het gaat om een zogenoemde hogetemperatuurreactor (HTR).

De afgelopen tijd heeft de gemeente achter de schermen meerdere gesprekken gevoerd met het bedrijf. Behalve kleine kerncentrales voor hun grote installatieschepen werkt het bedrijf ook aan de ontwikkeling van een SMR op land.

Daarnaast heeft ook het Deense bedrijf Copenhagen Atomics zich bij de gemeente gemeld, met wie Opmeer op de achtergrond in gesprek blijft.

Samenwerken met andere gemeenten
Dat de plattelandsgemeente hier wel oren naar heeft, is inmiddels geen geheim meer. Met de komst van slechts één centrale voldoet Opmeer ruimschoots aan de taak om in 2040 klimaatneutraal te zijn. De gemeente heeft zelfs al een locatie op het oog, maar kan nog niet zeggen waar die is. "We hebben hier de ruimte", is het enige wat een woordvoerder voor nu kwijt wil.

De eerstvolgende stap is het sluiten van een intentieovereenkomst met Allseas voor de bouw van een SMR in Opmeer. Naar verwachting wordt die in het eerste kwartaal van dit jaar ondertekend.

Na het ondertekenen van deze overeenkomst wil de gemeente met omliggende gemeenten in gesprek om te kijken of zij interesse hebben om zich aan te sluiten. "Als de centrale meer warmte en stroom produceert dan onze eigen inwoners en bedrijven kunnen verbruiken, dan hebben we afnemers nodig", zegt een woordvoerder.

Tot nu toe toont alleen Den Helder, dat zelf bezig is met de komst van een SMR, hier daadwerkelijk interesse in. Ook voor Agriport, waar datacenters van techgiganten Microsoft en Google gevestigd zijn, zou zo'n centrale interessant kunnen zijn.

Wat is een SMR?

Een kleine kerncentrale doet alles wat een grote kerncentrale ook doet, maar wekt minder stroom op en is een stuk kleiner. Zo'n centrale wordt ook wel een Small Modular Reactor (SMR) genoemd en dat heeft alles te maken met de modulaire bouw ervan. Onderdelen kunnen in een fabriek worden gemaakt en als legosteentjes in elkaar worden gezet.

https://www.nhnieuws.nl/nieuws/355901/nieuwe-kans-voor-kleine-kerncentrale-in-opmeer-nederlands-bedrijf-meldt-zich

[Ace1]

Niet uit Rusland en niet uit de VS, maar waar halen we dan ons gas vandaan?

Nederland haalt ongeveer een derde van de gasvoorraad uit de Verenigde Staten. Daarmee zijn we erg afhankelijk van de grillen van Trump. Maar wat zijn de alternatieven? Waar kan Nederland nog gas vandaan halen dat niet op bezwaren stuit?

Lng is vloeibaar gemaakt aardgas dat Nederland inkoopt nu we zijn afgestapt van Russisch gas. In vloeibare vorm neemt het weinig ruimte in beslag en is het makkelijk over grote afstanden te vervoeren per schip. De Verenigde Staten zijn een grote exporteur, maar nu president Trump zich van zijn onvoorspelbare kant laat zien, is de vraag hoe afhankelijk Nederland en andere EU-landen daarvan willen zijn.

In eigen land wordt ook gas gewonnen, maar dat is niet genoeg. Sinds de Groninger gasvelden gesloten zijn, zijn we aangewezen op enkele kleine gasvelden in verschillende provincies. Ook in de Noordzee zijn meerdere velden, zoals het gasveld bij Schiermonnikoog waar sinds vorig jaar geboord wordt. Deze plekken samen zijn goed voor ongeveer een derde van de Nederlandse gasproductie.

Maar gas dat in Nederland wordt gewonnen, is niet exclusief voor Nederland bestemd. Het wordt aangeboden op de gasmarkt, waar 'wie het maar wil' het kan afnemen, legt energie-expert en onderzoeker aan de TU Delft Aad Correljé uit. Hij is lid van de Mijnraad, een onafhankelijk adviesorgaan over onder meer gaswinning en -opslag.

Ingewikkelde uitruil
Het is milieuvriendelijker om gas dicht bij huis te halen, schetst de energie-expert. ,,Er is dan relatief weinig uitstoot van CO2 en methaan. Haal je lng uit de Verenigde Staten, dan zijn die emissies veel hoger. Maar dichtbij spelen vaak weer andere belangen: ecologische argumenten, natuurbelangen. De gaswinning in Groningen is ook niet voor niets gestopt. Dat maakt het een heel ingewikkelde uitruil van belangen."

De VS heeft zich de laatste jaren ontpopt als een aantrekkelijke aanbieder van gas: lage prijzen en ze vragen geen langdurige contracten. ,,Als je snel gas nodig hebt, kun je daar gewoon een tanker lng bestellen'', aldus Correljé. Dat maakt dat alternatieven bijna altijd duurder en onaantrekkelijker zijn.

Australië, Midden-Oosten en Afrika
Zo is Australië een grote exporteur van lng. ,,Maar de transportkosten zijn hoog, de uitstoot van CO2 en methaan is hoog én het land exporteert alleen als je een langdurig contract aangaat. Dan moet je een contract van tien, twintig jaar afsluiten, terwijl we de komende jaren ons gasverbruik juist willen verminderen."

Spreiden, spreiden, spreiden is zijn devies. Niet van één partij afhankelijk zijn, maar gas importeren uit meerdere, kleine landen. Van welke landen? Tja, ook dan loop je vermoedelijk regelmatig tegen gewetensbezwaren op. Tegen Noorwegen en Canada als gasleverancier zullen weinig mensen bezwaar hebben. ,,Maar van andere exportlanden zoals Qatar, Israël, Egypte, Algerije en Nigeria kun je je afvragen of je dat wel moet willen.''

Dat is een afweging die Europese lidstaten moeten maken, vindt Correljé. ,,Hoe ver ben je bereid om daarin concessies te doen? Welke belangen stel je voorop: je eigenbelang, dat van het milieu of de geopolitiek?"

Lage gasvoorraad en invloed op gasprijs
Na een koude januarimaand is de Nederlandse gasvoorraad intussen nog voor 35,1 procent gevuld. Vorig jaar zaten we pas in februari op dat niveau. Correljé: ,,Het is in razend tempo gegaan. We hebben de afgelopen jaren geluk gehad met milde winters, maar nu zie je hoe zorgelijk deze situatie is."

Op de gasprijzen heeft het desondanks weinig invloed. Dat komt omdat er geen tekort is aan gas en de gasmarkt geen verstoringen verwacht. Een kapotte pijpleiding of stilvallende lng-terminals hebben invloed op de prijs, maar een politiek spel speelt vooralsnog nauwelijks een rol.

https://www.ad.nl/economie/niet-uit-rusland-en-niet-uit-de-vs-maar-waar-halen-we-dan-ons-gas-vandaan~ab983986/

[Ace1]

Hoe Amerikaans onderzoek kernfusie kan veranderen door nucleair afval om te zetten in tritium

Recentelijk zijn er spannende ontwikkelingen in de wereld van het energieonderzoek. Amerikaanse wetenschappers hebben een innovatieve techniek ontdekt waarmee nucleair afval kan worden omgezet in tritium, een essentiële brandstof voor toekomstige kernfusie-reactoren. Dit kan niet alleen de energieproductie toegankelijker maken, maar ook een belangrijke stap zijn in het verminderen van radioactief afval. Laten we dieper ingaan op deze veelbelovende ontdekking.

Waarom tritium cruciaal is voor kernfusie

Tritium is een uiterst zeldzame vorm van waterstof die onmisbaar is voor het kernfusieproces. Het fungeert samen met deuterium als brandstof in fusiereactoren. De productie ervan is echter levensvatbaar, want momenteel kost een kilogram tritium ongeveer 33 miljoen dollar en er is wereldwijd slechts zo'n 30 kilo beschikbaar. Dit is genoeg om ongeveer een half miljoen huishoudens een half jaar van stroom te voorzien.

Wetenschappers hebben nu een manier ontwikkeld om dit kostbare materiaal te produceren vanuit nucleair afval. Deze methode, die gebruikmaakt van een deeltjesversneller, bombardeert nucleair afval met neutronen en veroorzaakt reacties waardoor tritium ontstaat. Dit biedt een gebalanceerde aanpak: het vermindert niet alleen het afvalprobleem, maar levert ook cruciale brandstof voor een duurzame energie-toekomst.

https://www.robinhoodprodukties.nl/hoe-amerikaans-onderzoek-kernfusie-kan-veranderen-door-nucleair-afval-om-te-zetten-in-tritium/

[Ace1]

Japan neemt grootste kerncentrale ter wereld weer in bedrijf, vijftien jaar na Fukushima

De Tokyo Electric Power Company (Tepco) start vandaag de grootste kerncentrale ter wereld op. Japan sloot al zijn atoomcentrales na de ramp met de kernreactor van Fukushima in 2011, maar heeft er alweer veertien in gebruik genomen. Dit zeer tegen de zin van een meerderheid van de bevolking.

Het energiebedrijf zal in eerste instantie slechts een van de zeven reactoren van de Kashiwazaki-Kariwa-centrale weer aanzetten. Als het complex op volle toeren draait, is het wat productiecapaciteit betreft het grootste ter wereld.

De gouverneur van de provincie Niigata gaf vorige maand toestemming om de kerncentale in bedrijf te nemen. Hij gaat daarmee voorbij aan de zorgen die leven onder een groot deel van de bevolking. In een opiniepeiling die in september werd gehouden sprak 60 procent van de ondervraagden zich uit tegen de heropening van de centrale, tegen 37 procent voor.

Kernenergie ligt gevoelig in Japan. In 2011 werd het land getroffen door een tsunami, als gevolg van een krachtige aardbeving voor de noordoostkust van het eiland Honshu. Ondanks een hoge zeewering rond de centrale van Fukushima kwam het complex deels onder water te staan. De noodaggregaten die de koelpompen van elektriciteit moesten voorzien in geval van stroomuitval, vielen uit. Daardoor werden splijtstofstaven niet langer gekoeld, wat leidde tot een meltdown.

Toch weer kernenergie
Na de ramp liet de toenmalige regering uit voorzorg alle 54 operationele kerncentrales sluiten. Lange tijd leek dat het einde van het kernprogramma van Japan. Maar omdat het land zijn afhankelijkheid van fossiele brandstoffen wil verminderen en in 2050 CO2-neutraal wil zijn, worden er toch weer kerncentrales in gebruik genomen, van de 33 die nog inzetbaar zijn.

Een andere reden voor het opstarten van stilgelegde reactoren is de toegenomen vraag naar elektricicteit van datacenters door de opmars van kunstmatige intelligentie. In 2040, zegt de regering, moet kernenergie ongeveer een vijfde van de Japanse energievoorziening dekken.

Dinsdag trotseerden enkele tientallen betogers, vooral ouderen, de kou en sneeuw om bij de ingang van de kerncentrale van Kashiwazaki-Kariwa hun ongenoegen te uiten over het opstarten van de reactor.

Het wantrouwen tegen kernenergie leeft sterker in Kashiwazaki, omdat Tepco ook de exploitant is van de beschadigde centrale van Fukushima. 'De situatie in Fukushima is nog steeds niet onder controle. En Tepco wil een centrale herstarten? Voor mij is dat absoluut onacceptabel', riep Keisuke Abe, een 81-jarige demonstrant.

Slaat nergens op
'De stroom voor Tokyo wordt in Kashiwazaki opgewekt, en alleen de lokale bevolking zou gevaar moeten lopen? Dat slaat nergens op', klaagde Yumiko Abe, een 73-jarige inwoner van de stad, tegenover het Franse persbureau AFP. Tokio ligt aan de zuidwestkant van Honshu, op een kleine vier uur rijden van de centrale.

Het omvangrijke complex van Kashiwazaki-Kariwa is uitgerust met een 15 meter hoge zeewering ter bescherming tegen tsunami's. Ook zijn er nieuwe, verhoogde noodstroomvoorzieningen geïnstalleerd en andere veiligheidsmaatregelen genomen. Zaterdag meldde Tepco een defect aan een veiligheidssysteem dat in een vroeg stadium alarm moet slaan als er iets misgaat.

Voor Tepco staat er veel op het spel. Reactor 6 in Kashiwazaki-Kariwa is de eerste kernreactor die het bedrijf weer in gebruik neemt. 'Werknemers die een kerncentrale besturen, mogen nooit toegeven aan arrogantie of overmoed', zei Tepco-topman Tomoaki Kobayakawa in een interview met krant Asahi Shimbun.

'Er is altijd een risico op menselijke fouten of storingen aan machines en apparatuur. Alles hangt af van ons vermogen om deze problemen te signaleren, op te lossen en met bescheidenheid te werken.'

De Japanse kernenergie-industrie is de afgelopen weken in opspraak geraakt door een reeks schandalen en incidenten. Een andere exploitant, Chubu Electric Power, bleek de gegevens te hebben vervalst over de seismische risico's van een van zijn centrales. Ook de centrale van Kashiwazaki-Kariwa ligt in een aardbevingsgevoelig gebied.

In totaal zijn in Japan de laatste jaren veertien reactoren – voornamelijk gelegen in het westen en zuiden van het land – weer in bedrijf genomen na de invoering van strengere veiligheidsnormen. Medio januari waren er dertien operationeel.

https://www.volkskrant.nl/buitenland/japan-neemt-grootste-kerncentrale-ter-wereld-weer-in-bedrijf-vijftien-jaar-na-fukushima~b510f457/

[Master Mack]

Er zijn dus 3 opties importeer LNG uit Algerije, importeur LNG uit het Midden Oosten. Of open de gasvelden in Groningen weer en koop de huizen van de mensen op tegen een goede vergoeding zodat Nederland niet meer afhankelijk van gas uit het buitenland.

Opkopen en groot oefenterrein van maken een kuiltje meer of minder en wat trillen merk je niet als je ook wat UK Ajax IFV's koopt 🤣

[Ace1]

Er zijn dus 3 opties importeer LNG uit Algerije, importeur LNG uit het Midden Oosten. Of open de gasvelden in Groningen weer en koop de huizen van de mensen op tegen een goede vergoeding zodat Nederland niet meer afhankelijk van gas uit het buitenland.

[Ace1]

Russisch gas maakt plaats voor Amerikaans lng: 'Wil je niet nog een keer'

Door de afbouw van Russisch aardgas heeft Europa zich in rap tempo afhankelijk gemaakt van Amerikaans vloeibaar gas. Dat maakt ons kwetsbaarder voor grillen van de Verenigde Staten. Snelle inzet op schone energie kan het verschil maken, zien experts.
De hoogopgelopen geopolitieke spanningen over Groenland, de inval in Venezuela of de herhaaldelijke dreiging met importheffingen voor Europese producten. Het zijn allemaal voorbeelden van een wereldtoneel dat sterk beïnvloed wordt door de Amerikaanse president Donald Trump. Die lijkt de touwtjes in handen te hebben.

En dat is precies waar experts voor waarschuwen in nieuw onderzoek genaamd Europa's selectieve blindheid voor gas. Het onderzoek van Clingendael in samenwerking met een Duitse en Noorse denktank focust op de Europese energievoorziening. Die is op dit moment erg afhankelijk van de VS; zelfs meer dan het ooit geweest is.

Dat komt doordat Europa na de Russische inval in Oekraïne en energiecrisis snel wilde stoppen met Russisch aardgas en een diverser aanbod wilde. In december namen Europese lidstaten wetgeving aan die dat besluit juridisch bindend maakte. Sindsdien heeft de Europese Commissie ingezet op de import van vloeibaar gas (lng) uit de VS, dat wordt gebruikt in de industrie en om huizen te verwarmen.

Zo steeg de import van Amerikaans lng in 2025 in Europa met 61 procent, vergeleken met 2024 (zie grafiek). Sinds 2019 is dat verzesvoudigd. Het vloeibare gas is goed voor 59 procent van de lng-invoer van de Europese Unie. Nederland is de grootste importeur van alle EU-landen, maar dat heeft vooral te maken met het feit dat we een doorvoerland zijn.

Energie als drukmiddel
Maar in de tussentijd heeft de EU uit het oog verloren dat Europa wat energie betreft steeds meer is gaan leunen op die andere grootmacht: de VS. Energiedenktank IEEFA berekende dat de EU in 2030 tot wel 40 procent van al het gas uit de VS zou kunnen halen, als de vraag niet daalt.

Volgens gasexpert René Peters van onderzoeksinstituut TNO is dat deels een gevolg van marktwerking. "Als je het aan de markt overlaat, kies je altijd voor de goedkoopste aanbieder."

Dat terwijl het niet meer ondenkbaar is dat Trump energie als drukmiddel inzet, bijvoorbeeld door de prijzen aanzienlijk te verhogen, waarschuwen de onderzoekers van Clingendael. Dat komt doordat de politieke context met 180 graden is gedraaid én de VS hofleverancier is van het vloeibare gas.

De onderzoekers begrijpen het EU-besluit om de gasvoorziening diverser te maken, maar zijn wel kritisch op de uitwerking. "Dat moet niet 'alles behalve Rusland' betekenen", zegt Louise van Schaik, afdelingshoofd EU & Global Affairs bij Clingendael en een van de auteurs van het onderzoek.

"We hebben al een keer meegemaakt dat Rusland energie als wapen gebruikte. Dat wil je niet nog een keer", zegt ze, doelend op de VS. "We kunnen niet uitsluiten dat een ander land dat ook doet." Energie is geen neutrale markt meer en de VS is daardoor volgens de onderzoekers geen betrouwbare leverancier.

Nu het Groningenveld is gesloten, zou Europa in het beste geval uitsluitend Noors pijplijngas importeren. Dat gas is schoner dan lng en niet onderhevig aan politieke druk. Maar Noorwegen kan niet meer produceren dan het al doet.

De transitie is 'keihard' in ons eigen belang
Hoewel gas voorlopig onderdeel van de energiemix blijft, is Amerikaans lng volgens deskundigen niet de meest logische keus. Het is duur en slechter voor het klimaat dan pijpleidinggas, door de winning, transport en bewerking.

De experts zijn het erover eens dat de echte oplossing ligt in een snelle groene transitie, weg van gas. Oftewel: meer investeren in schone energiebronnen en in opslagtechnologie, en tegelijkertijd inzetten op energiebesparing.

Het geld dat nu in lng‑contracten met de VS zit, is goed voor de installatie van meer dan 500 gigawatt aan wind- en zonne-energie, berekende de denktank. Daarnaast bieden warmtepompen, waterstof en groen gas uitkomst, zegt Peters.

"Investeringen in de energietransitie zijn keihard in ons eigen belang van strategische autonomie", concludeert Van Schaik. "De afgelopen twee jaar is er op dit onderwerp echt te weinig doorgepakt."

Hoe zit het in Nederland?
Nederland is de grootste importeur van Amerikaans lng in de EU, omdat we met onze havens een belangrijk doorvoerland zijn. Het meeste gas dat binnenkomt in Rotterdam en de Eemshaven, gaat naar Duitsland en andere Europese landen.

Tegelijkertijd is Nederland zelf ook afhankelijk van gasimport, vertelt René Peters van TNO. Zelf produceren we jaarlijks nog zo'n 9 miljard kuub (onder meer op de Noordzee) terwijl we rond de 30 miljard kuub verbruiken. Het verschil wordt opgevuld met pijplijngas uit Noorwegen en lng uit de VS. Door het sluiten van het gasveld in Groningen is die afhankelijkheid toegenomen, denkt Peters.

Emma van Bergeijk is klimaatverslaggever
Emma schrijft over alle facetten van de klimaatcrisis, wetenschap, de energietransitie en duurzame economie.

https://www.nu.nl/klimaat/6383198/russisch-gas-maakt-plaats-voor-amerikaans-lng-wil-je-niet-nog-een-keer.html

[Ace1]

Stroomvoorziening

Steeds meer mensen kopen 'voor de zekerheid' een dieselaggregaat
De energietransitie is in volle gang. Toch zijn diesel- en benzine-aggregaten volgens verkopers nauwelijks aan te slepen, vooral vanwege de netcongestie en de dreiging van een noodsituatie.

Wie bij pruttelende dieselaggregaten aan bouwplaatsen of stratenmakers denkt, komt bedrogen uit. Peter Graat, directeur en mede-eigenaar bij Hendriks Installatietechniek, installeert ze juist steeds vaker bij doodnormale woningen. "Zeker bij nieuwbouwwoningen. Daar sluit ik heel vaak aggregaten aan op de meterkast."

Eigenaren van nieuwbouwwoningen zijn toch al aan het (ver)bouwen, zegt Graat, dus die denken: laat ik dan ook maar een aggregaataansluiting nemen. Waarom? Gewoon, 'voor de zekerheid'. "Stel de stroom valt uit. Dan loop je naar de schuur en pak je het aggregaat. Dat zet je aan en je hebt weer stroom."

Een aggregaat zet brandstof om in elektriciteit. Meestal werkt-ie op diesel of benzine, maar er bestaan ook gas-, waterstof- en biodieselvarianten. In feite kan er simpelweg een stekker(blok) in een aggregaat worden gestoken waarna er stroom uit komt. Installateurs zoals Graat kunnen een aggregaat ook op de meterkast aansluiten, zodat deze de rol van het elektriciteitsnet in een pand kan overnemen. Duur is die verbouwing van de meterkast niet, zegt Graat. "Voor een paar honderd euro ben je klaar. Dan moet je nog wel een aggregaatje aanschaffen."

Verkopers merken dat steeds meer particulieren – en bedrijven – dat ook werkelijk doen. "In alle eerlijkheid: aggregaten zijn niet aan te slepen", zegt Erik van Beek, salesmanager bij Bostools. De vraag ernaar noemt hij 'bijna absurd'. Hoe hard de verkoop de afgelopen jaren is gestegen, vindt Van Beek lastig te kwantificeren, want hij werkt pas anderhalf jaar bij Bostools. "Maar de afgelopen drie dagen hebben we tientallen aggregaten verkocht aan particulieren en bedrijven."

Paul Dijksman, salesmanager bij AIC Visser, verkoopt vergeleken met 2020 vijf keer zoveel aggregaten. In 2025 verkocht hij naar eigen zeggen 20 à 30 procent meer grote aggregaten dan in 2024. En zelfs zo'n '500 procent' meer kleinere aggregaten, die doorgaans geschikter zijn voor huishoudens.

Ook Zeppelin Power, dat vooral aggregaten met een groot vermogen van het merk Caterpillar verkoopt, merkt dat de vraag stijgt. Het aantal offertes dat bedrijven aanvroegen steeg in 2025 met 30 tot 50 procent, zegt accountmanager Dennis van Tol. Al zijn dit volgens hem meestal bedrijven die zich in de 'oriënterende fase' bevinden.

Quote van .
De run op aggregaten ontstond grofweg toen de wachttijden bij netbeheerders langer werden dan de wettelijke aansluittermijn
Landelijke cijfers over de verkoop van aggregaten zijn er niet. Wel concluderen ook brancheverenigingen Energie-Nederland en Techniek Nederland dat aggregaten stijgen in populariteit. Volgens een woordvoerder van Techniek Nederland is deze 'trend grofweg ingezet vanaf het moment dat netbeheerders structureel wachtlijsten kregen die langer duren dan de wettelijke aansluittermijnen.' Ofwel, sinds netcongestie een probleem is.

Dat is ook wat verkopers horen. Vooral bedrijfsmatige klanten tikken aggregaten op de kop vanwege netcongestie. Ondernemers die bij Van Tol en Zeppelin Power inslaan 'kunnen niet uitbreiden en krijgen geen grotere aansluiting' op het elektriciteitsnet. Of ondernemers willen überhaupt een bedrijf oprichten, maar kunnen geen of slechts een te kleine aansluiting op het net krijgen. Als alternatief kopen zij een aggregaat, zodat ze toch (meer) stroom hebben.

Elektrisch crematorium
In Schijndel wordt bijvoorbeeld een elektrisch crematorium gebouwd, vertelt installateur Graat, dat een gróte aansluiting op het elektriciteitsnet nodig heeft. Maar netbeheerder Enexis heeft die ruimte niet. De oplossing is 'een batterij' waar stroom op wordt opgeslagen, samen met 'een heel groot dieselaggregaat'. "Daar kunnen duizenden liters diesel in. Dat staat er sowieso drie jaar, dan krijgen ze misschien een aansluiting. Maar dat kan ook nog zeven jaar duren."

Omdat het elektriciteitsnet overbelast is, stijgt het risico op storingen, zegt Van Tol. Ook heerst er angst voor sabotagepogingen op kritieke infrastructuur onder bedrijven. "Dus bereiden ze zich voor."

Een back-up voor als de stroom uitvalt
Dat sentiment herkent Dijksman (AIC Visser): "De groei van de markt heeft te maken met onzekerheid op het gebied van stroomlevering. Mensen willen graag een back-up achter de hand hebben voor het geval de stroom uitvalt." Met een aggregaat kan de toko blijven draaien als het net (tijdelijk) geen stroom kan leveren.

Van Beek (Bostools) ziet dat de verkoop van aggregaten is toegenomen sinds vanuit de politiek wordt verteld dat Nederland zich moet voorbereiden op 'oorlog en noodsituaties, zoals de sabotage van het elektriciteitsnet'. Dat geldt dus voor bedrijven, maar ook voor particulieren. Dijksman dacht eerst dat particulieren die aggregaten aanschaffen bezeten waren door 'een bepaalde angstcultuur'. "Maar die angst blijkt eigenlijk best wel reëel."

Het Rijk raadt iedereen sinds kort aan om een noodpakket in huis te hebben waar onder meer een paar liter water en houdbaar voedsel in zit. Voor het geval er wat ernstigs gebeurt. In het informatieboekje Bereid je voor op een noodsituatie staat een imaginair voorbeeld: wat als de stroom 72 uur uitvalt? Daar wordt onder meer geadviseerd om een volle powerbank in huis te hebben.

Comfort behouden
"Dus zijn er ook mensen die denken: joh, als de stroom uitvalt dan wil ik een aggregaat in de buurt hebben", zegt Dijksman. Want met een aggregaat kan je een stuk meer dan met een powerbank. Mensen gaan vervolgens bedenken welke apparaten ze belangrijk vinden ten tijde van een stroomstoring, zegt Van Beek. "De koelkast en vriezer natuurlijk. Misschien de cv-ketel, internet, het koffiezetapparaat, de ledverlichting. Dat soort huishoudelijke apparaten kan je blijven voorzien van stroom met een aggregaat. Zo kan je toch een zekere mate van comfort behouden."

'In Apeldoorn is de stroom een paar keer uitgevallen. Als dat vaker gebeurt, zie je dat het zijn weerslag heeft op mensen.'
Erik van Beek
salesmanager bij Bostools
Het stroomnet hoeft niet noodzakelijkerwijs door (Russische) sabotage uit te vallen, het kan gewoon door netcongestie komen. Ook daar willen particulieren op voorbereid zijn, zegt Van Beek. "Ik woon zelf in Apeldoorn. Daar is de afgelopen tijd de stroom een paar keer uitgevallen. In verschillende wijken, waaronder de mijne. Dat is maar een paar uurtjes, maar als het vaker gebeurt zie je dat het zijn weerslag heeft op mensen."

Welk aggregaat iemand aanschaft, verschilt. De machines die Van Beek en Dijksman het meest verkopen aan particulieren kosten 1000 tot 2000 euro en functioneren vooral op benzine. Die beschikken grofweg over de capaciteit om één energiegroep in een huis te laten draaien.

Het einde der tijden
Beiden leveren ook wel eens grote aggregaten aan particulieren. Peter Graat installeerde laatst een flink ding bij een man met 'geld genoeg'. Die woonde in een villa en had ook een waterzuiveringsinstallatie en een batterij van 100 kilowatt. "Die verwacht dat het einde eraan komt", lacht hij.

De opkomst van deze aggregaten lijkt een anachronisme. Ze draaien meestal op fossiele brandstof, en was dit niet juist het tijdperk van de groene stroom? Olof van der Gaag, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) is opvallend mild. "Netcongestie klink altijd zo massief, maar op de meeste plekken is het maar een paar honderd uur per jaar een probleem." Tijdens piekmomenten waarop iedereen stroom nodig heeft, 's ochtends en vooral 's avonds. De rest van het jaar is er eigenlijk genoeg capaciteit op het net, zegt hij.

Als aggregaten uitsluitend tijdens piekmomenten – en in noodsituaties – worden ingezet om het krappe elektriciteitsnet te verstevigen, dan vindt Van der Gaag dat niet zo'n ramp. Dan kan ondertussen het net worden verzwaard en de energietransitie doorgaan. Het liefst zijn aggregaten wat hem betreft wel een tijdelijke maatregel. Hoe tijdelijk? "Tot de staart van deze winter." Vanaf volgende winter ziet Van der Gaag liever dat er wordt ingezet op duurzame back-ups. Zoals aggregaten die op groene waterstof of biogas functioneren, of grote accu's.

Het is de vraag of dat realistisch is. Stedin heeft (samen met TenneT) afgelopen augustus na een aanbestedingsprocedure twee partijen aangewezen die gasgeneratoren in Utrecht moeten neerzetten. Stedin verwacht 'grote capaciteitstekorten' in die provincie tot het net is uitgebreid, in 2033. Gasgeneratoren moeten dat voorkomen. Die na amper een jaar alweer weghalen, zou 'kapitaalvernietiging' zijn, vindt ook Van der Gaag. Bovendien doet ook netbeheerder Liander onderzoek naar de inzet van aggregaten binnen het eigen leveringsgebied, zegt een woordvoerder.

Ook handig voor carnaval
Aangezien zelfs netbeheerders al aggregaten inzetten of er serieus over nadenken, is de kans groot dat Nederland voorlopig nog niet van de fossiele machines af is. Ondanks de run op aggregaten hebben verkopers Dijksman en Van Beek er zelf nog geen aangeschaft. Ze rijden wel even naar de zaak om er eentje op te pikken mocht dat nodig zijn, zeggen beiden.

Peter Graat heeft er wel een. Ook 'gewoon voor de zekerheid'. En omdat hij ze installeert leek het hem wel handig om er eentje achter de hand te hebben, om te weten hoe ze precies werken. Bang voor het einde is hij in elk geval niet, zegt hij. Waar dat aggregaat volgens Graat trouwens ook bij van pas komt? "Carnaval. Dan leen ik dat ding altijd uit."

https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/steeds-meer-mensen-kopen-voor-de-zekerheid-een-dieselaggregaat~b938fe73/

[Huzaar1]

Nu al 

[Ace1]

Kabinet zoekt in Europa naar alternatief voor stikstofvergunningen

Het kabinet stelt een werkgroep samen die gaat kijken hoe andere landen in de Europese Unie de natuurvergunningverlening hebben geregeld. Het is de bedoeling dat deze werkgroep met adviezen komt die kunnen bijdragen aan een alternatief voor de huidige vorm van vergunningverlening.

Dit meldt staatssecretaris Jean Rummenie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur in een brief aan de Tweede Kamer. In die brief reageert hij op het onderzoek van professor Ronald Meester. Dit onderzoek gaat over de manier waarop cijfers en modellen worden toegepast in het stikstofdossier. Meester was in dat onderzoek zeer kritisch op het huidige beleid.

In zijn eindverslag stelt Meester voor om een multidisciplinaire werkgroep samen te stellen die onderzoek doet naar internationale handreikingen en adviezen die bij kunnen dragen aan een alternatief voor de huidige vorm van vergunningverlening. Rummenie neemt dit advies over en gaat op korte termijn een werkgroep samenstellen.

Hij zal deze werkgroep vragen om te kijken naar landen met een vergelijkbare belasting van de natuur. Ook zal hij vragen om aanbevelingen te doen over hoe we van de systematiek van vergunningverlening gebruik kunnen maken. De werkgroep moet in ieder geval kijken naar Ierland, Italië, Denemarken, Vlaanderen en Frankrijk.

Natuurdoelanalyse
Verder ziet het kabinet andere bruikbare suggesties in het rapport van Meester, bijvoorbeeld om de toepassing van de natuurdoelanalyses aan te scherpen. De natuurdoelanalyses zijn niet geschikt om uitspraken te doen op het niveau van 1 hectare, maar beoordelen de staat van de natuur op gebiedsniveau. Dit zal worden benadrukt in de nieuwe handreiking natuurdoelanalyses.

Tegelijkertijd constateert het kabinet dat de aanbevelingen die Meester doet niet allemaal berusten op voldoende wetenschappelijke onderbouwing, zoals ook blijkt uit de peerreview van professor Arthur Petersen.

https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2026/01/17/kabinet-zoekt-in-Europa-naar-alternatief-voor-stikstofvergunningen

[Struijckje]

Stikstof heeft ook voordelen: regenwouden groeien bijna twee keer zo snel

Het herstel van tropische regenwouden is een onmisbaar wapen tegen klimaatverandering. Maar nieuw onderzoek laat zien dat hun groei wordt geremd door het ontbreken van een scheikundig element dat inmiddels berucht is in onze contreien. Geef jonge bossen genoeg stikstof en ze groeien bijna dubbel zo snel.

Als bomen groeien, halen ze koolstofdioxide uit de lucht en slaan die op in hout, wortels en takken. Vooral jonge, herstellende bossen zijn daarbij belangrijk, omdat ze snel groeien en ondertussen veel CO2 opnemen. Maar er zijn wel een aantal voorwaarden aan die groeispurt. Volgens een studie die deze week in vakblad Nature Communications is gepubliceerd, wordt het herstel van tropische bossen vaak afgeremd door een tekort aan stikstof, een essentiële voedingsstof voor planten. Met voldoende stikstof zouden deze bossen wereldwijd zo'n 820 miljoen ton extra CO2 per jaar kunnen opslaan. Jonge bossen kunnen dit tempo de eerste tien jaar volhouden, mits er voldoende stikstof in de bodem wordt geïnjecteerd.

Koolstofspons
"Stikstof bepaalt hoe snel jonge bossen terugkomen", zegt ecoloog Sarah Batterman van het Cary Institute of Ecosystem Studies. "De bossen groeiden in de eerste tien jaar bijna twee keer zo snel, nadat we stikstof toevoegden aan de bodem. Dat betekent een flinke stijging van de CO2-opname. Een proces dat kostbare tijd kan opleveren om onze netto uitstoot terug te dringen."

Ongeveer de helft van alle tropische bossen ter wereld is op het moment aan het herstellen, na aangetast te zijn door houtkap, bosbranden of landbouw. Het gros is te wijten aan het handelen van de mens en zorgt ervoor dat belangrijke voedingsstoffen uit de bodem wegspoelen, waaronder stikstof. Ook fosfor staat al een tijdje bekend als een mogelijke beperkende factor bij de groei van tropische bossen.

Om te testen welke voedingsstoffen de groei in de praktijk echt afremmen, zette een internationaal team onder leiding van Wenguang Tang van de Universiteit van Glasgow een uniek experiment op in de bossen van Panama. De wetenschappers zetten 76 proefvlakken uit – elk zo groot als een ijshockeyveld (60 bij 30 meter) – en voegden stikstof, fosfor, allebei of geen van beide toe aan de grond. De bossen varieerden van net herstellende landbouwgrond tot oerbossen die al honderden jaren nauwelijks verstoord waren. "Dit is het grootste en langstlopende experiment ter wereld waarbij stikstof en fosfor aan tropische bossen zijn toegevoegd", zegt Tang. "Elk stukje grond is minstens vijf keer volledig geïnventariseerd, met gegevens van meer dan 20.000 bomen per keer. Dat was een enorme logistieke uitdaging, maar het is ons gelukt."

Verbluffende groeispurt
In pas verlaten landbouwgebieden groeiden bossen met extra stikstof maar liefst 95 procent sneller. In bossen die al tien jaar aan het herstellen waren, was er een gemiddelde versnelling van 48 procent. "Het was echt verbluffend", vertelt Batterman enthousiast. "De percelen met extra stikstof zagen er gigantisch uit. De bomen waren enorm uit de kluiten gewassen. We hadden niet verwacht dat het herstel zo snel zou gaan en zo sterk zou reageren op het toevoegen van stikstofverbindingen."

Bij bossen van dertig jaar of ouder bleek extra stikstof geen effect meer te hebben. Dit komt waarschijnlijk omdat de bodem daar in de tussentijd zelf weer stikstof heeft opgebouwd, onder meer dankzij stikstofbindende bomen die samenwerken met bacteriën om stikstof uit de lucht vast te leggen.

Het fosforraadsel
Tot verrassing van de onderzoekers deed fosfor helemaal niets. Op geen enkele leeftijd leidde extra fosfor tot snellere groei. "Dit resultaat zet een hardnekkige theorie op losse schroeven", zegt Tang. "Lang werd gedacht dat tropische bossen vooral door fosforgebrek worden begrensd."

Mogelijk heeft fosfor invloed op de groei van wortels of vruchten, iets dat in deze studie niet is gemeten. Of bomen hebben slimme aanpassingen ontwikkeld om met weinig fosfor toch productief te blijven. Het team wil een poging doen om dit mysterie op te lossen door tropische bossen in Afrika en Azië te gaan bestuderen.

Twee vliegen in één klap
De potentiële klimaatwinst is enorm, het is vergelijkbaar met het van de weg halen van 142 miljoen benzineauto's per jaar, maar toch pleiten de onderzoekers nadrukkelijk níét voor grootschalige bemesting op plekken waar tropische oerbossen zijn weggevallen. Kunstmest is duur, vervuilend en kan zelf broeikasgassen veroorzaken.

De oplossing ligt volgens hen in het opzetten van slimme bosbouw. Plant bij herstelprojecten bijvoorbeeld bewust stikstofbindende boomsoorten. En richt herbebossing bij voorkeur op gebieden waar al veel stikstofvervuiling is door landbouw, verkeer of industrie. "Zo slaan bossen twee vliegen in één klap", zegt Batterman. "Ze ruimen stikstofvervuiling op én groeien sneller."

Alles draait om die groeiversnelling. "Op de lange termijn slaan bossen niet meer koolstof op", vertelt de ecologe. "Maar in die eerste tien jaar doen ze het wel veel sneller. En juist die tien jaar hebben we nu keihard nodig, omdat de overstap naar schone energie te traag verloopt. We kunnen tijd kopen door deze bossen optimaal te laten groeien."

https://scientias.nl/stikstof-heeft-ook-voordelen-regenwouden-groeien-bijna-twee-keer-zo-snel/

Natuurlijk heeft stikstof voordelen maar dan wel op de juiste plek en in de juiste hoeveelheid. Anders maak je alles stuk zoals te zien is hier in NL

[Huzaar1]

Ik zeg ook niet dat ik tegen kern energie ben. Dat traject moet gewoon doorgaan en eventueel opgevoerd. Ik ben er alleen op tegen dat dit bij de provincies komt te liggen. Ik ben zelf naar een bijeenkomst geweest voor kern energie in Flevoland maar ik verbaasde me over de gebrekkige kennis die rondging in die zaal. Men lijkt te denken dat het een zeecontainer is die nabij de stad wordt neergezet maar in het voorstel bleek dat niet het geval. Ook SMR's vereisen een enorme inspanning om gerealiseerd te worden.

Kan nog altijd worden overgenomen door het Rijk, we hebben op dit moment een tekort aan initiatief en het rijk lijkt veel vaster te zitten dan de provincie. Als het solvabel is en het risico kan worden geaccepteerd doen, een garantie indien het stroom oplevert van stroomafname is gegarandeerd gezien de behoefte die alleen maar elke dag verder groeit.

[Ace1]

Stikstof heeft ook voordelen: regenwouden groeien bijna twee keer zo snel

Het herstel van tropische regenwouden is een onmisbaar wapen tegen klimaatverandering. Maar nieuw onderzoek laat zien dat hun groei wordt geremd door het ontbreken van een scheikundig element dat inmiddels berucht is in onze contreien. Geef jonge bossen genoeg stikstof en ze groeien bijna dubbel zo snel.

Als bomen groeien, halen ze koolstofdioxide uit de lucht en slaan die op in hout, wortels en takken. Vooral jonge, herstellende bossen zijn daarbij belangrijk, omdat ze snel groeien en ondertussen veel CO2 opnemen. Maar er zijn wel een aantal voorwaarden aan die groeispurt. Volgens een studie die deze week in vakblad Nature Communications is gepubliceerd, wordt het herstel van tropische bossen vaak afgeremd door een tekort aan stikstof, een essentiële voedingsstof voor planten. Met voldoende stikstof zouden deze bossen wereldwijd zo'n 820 miljoen ton extra CO2 per jaar kunnen opslaan. Jonge bossen kunnen dit tempo de eerste tien jaar volhouden, mits er voldoende stikstof in de bodem wordt geïnjecteerd.

Koolstofspons
"Stikstof bepaalt hoe snel jonge bossen terugkomen", zegt ecoloog Sarah Batterman van het Cary Institute of Ecosystem Studies. "De bossen groeiden in de eerste tien jaar bijna twee keer zo snel, nadat we stikstof toevoegden aan de bodem. Dat betekent een flinke stijging van de CO2-opname. Een proces dat kostbare tijd kan opleveren om onze netto uitstoot terug te dringen."

Ongeveer de helft van alle tropische bossen ter wereld is op het moment aan het herstellen, na aangetast te zijn door houtkap, bosbranden of landbouw. Het gros is te wijten aan het handelen van de mens en zorgt ervoor dat belangrijke voedingsstoffen uit de bodem wegspoelen, waaronder stikstof. Ook fosfor staat al een tijdje bekend als een mogelijke beperkende factor bij de groei van tropische bossen.

Om te testen welke voedingsstoffen de groei in de praktijk echt afremmen, zette een internationaal team onder leiding van Wenguang Tang van de Universiteit van Glasgow een uniek experiment op in de bossen van Panama. De wetenschappers zetten 76 proefvlakken uit – elk zo groot als een ijshockeyveld (60 bij 30 meter) – en voegden stikstof, fosfor, allebei of geen van beide toe aan de grond. De bossen varieerden van net herstellende landbouwgrond tot oerbossen die al honderden jaren nauwelijks verstoord waren. "Dit is het grootste en langstlopende experiment ter wereld waarbij stikstof en fosfor aan tropische bossen zijn toegevoegd", zegt Tang. "Elk stukje grond is minstens vijf keer volledig geïnventariseerd, met gegevens van meer dan 20.000 bomen per keer. Dat was een enorme logistieke uitdaging, maar het is ons gelukt."

Verbluffende groeispurt
In pas verlaten landbouwgebieden groeiden bossen met extra stikstof maar liefst 95 procent sneller. In bossen die al tien jaar aan het herstellen waren, was er een gemiddelde versnelling van 48 procent. "Het was echt verbluffend", vertelt Batterman enthousiast. "De percelen met extra stikstof zagen er gigantisch uit. De bomen waren enorm uit de kluiten gewassen. We hadden niet verwacht dat het herstel zo snel zou gaan en zo sterk zou reageren op het toevoegen van stikstofverbindingen."

Bij bossen van dertig jaar of ouder bleek extra stikstof geen effect meer te hebben. Dit komt waarschijnlijk omdat de bodem daar in de tussentijd zelf weer stikstof heeft opgebouwd, onder meer dankzij stikstofbindende bomen die samenwerken met bacteriën om stikstof uit de lucht vast te leggen.

Het fosforraadsel
Tot verrassing van de onderzoekers deed fosfor helemaal niets. Op geen enkele leeftijd leidde extra fosfor tot snellere groei. "Dit resultaat zet een hardnekkige theorie op losse schroeven", zegt Tang. "Lang werd gedacht dat tropische bossen vooral door fosforgebrek worden begrensd."

Mogelijk heeft fosfor invloed op de groei van wortels of vruchten, iets dat in deze studie niet is gemeten. Of bomen hebben slimme aanpassingen ontwikkeld om met weinig fosfor toch productief te blijven. Het team wil een poging doen om dit mysterie op te lossen door tropische bossen in Afrika en Azië te gaan bestuderen.

Twee vliegen in één klap
De potentiële klimaatwinst is enorm, het is vergelijkbaar met het van de weg halen van 142 miljoen benzineauto's per jaar, maar toch pleiten de onderzoekers nadrukkelijk níét voor grootschalige bemesting op plekken waar tropische oerbossen zijn weggevallen. Kunstmest is duur, vervuilend en kan zelf broeikasgassen veroorzaken.

De oplossing ligt volgens hen in het opzetten van slimme bosbouw. Plant bij herstelprojecten bijvoorbeeld bewust stikstofbindende boomsoorten. En richt herbebossing bij voorkeur op gebieden waar al veel stikstofvervuiling is door landbouw, verkeer of industrie. "Zo slaan bossen twee vliegen in één klap", zegt Batterman. "Ze ruimen stikstofvervuiling op én groeien sneller."

Alles draait om die groeiversnelling. "Op de lange termijn slaan bossen niet meer koolstof op", vertelt de ecologe. "Maar in die eerste tien jaar doen ze het wel veel sneller. En juist die tien jaar hebben we nu keihard nodig, omdat de overstap naar schone energie te traag verloopt. We kunnen tijd kopen door deze bossen optimaal te laten groeien."

https://scientias.nl/stikstof-heeft-ook-voordelen-regenwouden-groeien-bijna-twee-keer-zo-snel/