Amerikaanse politiek

[Ace1]

Erika Kirk, jonge weduwe met ijzingwekkend geloof in bijbelse ordening

Drie maanden na de moord op Charlie Kirk is zijn weduwe Erika een invloedrijke stem in de VS. Wat maakt de opkomst van deze vrouw, die overeenkomsten vertoont met het ijzingwekkende, christen-nationalistische personage Serena Joy uit The Handmaid's Tale, zo opmerkelijk?

Enkele dagen na de moord op Charlie Kirk in september, verscheen de 37-jarige Erika Kirk voor het eerst internationaal ten tonele. 'De kreten van deze weduwe zullen over de hele wereld weerklinken als een strijdkreet', sprak een onberispelijk ogende Kirk vanachter een katheder, in het hoofdkantoor van Turning Point USA. Zij zou deze invloedrijke conservatieve organisatie, die door haar echtgenoot was opgericht, voortaan leiden.

Binnen Trumps Maga-beweging ('Make America Great Again') was Erika Kirk toen al een bekende naam. In de onder Maga-aanhangers populaire podcast van haar echtgenoot dook ze geregeld op als gast. Op een door een luisteraar ingezonden vraag wie van de twee het meest conservatief is, reageerde Charlie ooit: 'Zij. Absoluut. Ik ben gematigd, vergeleken met haar.'

In veel opzichten kan Erika Kirk worden gezien als de volmaakte postergirl van het christelijk nationalisme. Kirk (geboren als Frantzve) groeide op in een welvarende voorstad van Phoenix (Arizona), als kind van gelovige ouders. Geholpen door haar conventioneel aantrekkelijke voorkomen nam ze als minderjarige deel aan schoonheidswedstrijden; op 23-jarige leeftijd werd ze gekroond tot Miss Arizona. In die hoedanigheid leerde ze de Amerikaanse president kennen: Trump was jarenlang eigenaar van deze Missverkiezingen.

Enkele jaren later begon de Amerikaanse een podcast met een bijbelse inslag. En ook op andere vlakken bleek haar missionaire drang: Kirk begon een kledingmerk met religieuze teksten op hoodies en tassen, en lanceerde een app die gebruikers helpt om de volledige Bijbel door te lezen. Daarnaast volgt ze naar verluidt momenteel een doctoraatstraject Bijbelstudies.

Groot podium na moord op man
De moordaanslag op Charlie Kirk maakte haar man tot martelaar, in ieder geval binnen Maga-kringen, en gaf Erika Kirk een groot podium. Zo sprak ze tijdens een herdenkingsdienst in Arizona in september tienduizenden aanhangers toe, een optreden dat media omschreven als 'een mix van een politieke rally en een religieuze opwekking'. De voltallige top van de Republikeinse partij was erbij aanwezig.

In oktober liet ze zich naast Trump zien, bij de uitreiking van de presidentiële vrijheidsmedaille die Charlie Kirk postuum kreeg toegekend door de president. En in december, tijdens een door jongerenbeweging Turning Point USA georganiseerde conferentie, onthaalde ze de uit de gratie geraakte rapper Nicki Minaj als speciale gast.

Wie Erika Kirks optredens bekijkt, ziet dat de Amerikaanse al tijden zorgvuldig aan een religieus-conservatief imago bouwt. 'In vrijheid leven is het grootste geschenk, maar in vrijheid sterven is de grootste overwinning', preekte ze aan de zijde van Trump, een maand na de moord op haar echtgenoot. 'Luister naar de zachte stem van God en onthoud dat vrijheid in dit land een erfenis is die we moeten verdedigen.'

Afkeer van lhbti-gemeenschap
Op de linkerflank klinkt kritiek op de Kirks, die hun afkeer van de lhbti-gemeenschap nooit onder stoelen of banken staken. Waar Charlie Kirk meende dat de emancipatie van transgender personen het einde van de westerse beschaving zou inluiden, trekt Erika Kirk hun strijd naar een religieus niveau. Zij bestempelt de trans identiteit als verzet tegen de bijbelse orde, een rangschikking waarbij de vrouw onderworpen is aan de man.

Haar geloof in die bijbelse ordening kwam ook tot uiting in een recent interview met haar in The New York Times. Daarin bekritiseerde Erika Kirk de liberale vrouwen in New York, omdat zij massaal hun steun aan burgemeester Zohran Mamdani hebben uitgesproken. 'Als je zo carrièregedreven bent, ben je geneigd de overheid te zien als vervanging van andere aspecten van het leven; misschien wel zelfs van een relatie of gezin.'

De vrouwelijke stem voor Democraat Mamdani zou volgens Kirk gedreven worden door de vraag naar sociale voorzieningen, terwijl vrouwen volgens haar daarvoor bij hun echtgenoot horen aan te kloppen. De Amerikaanse predikt kortom bijbelse onderwerping van de vrouw, terwijl ze – net als het personage Serena Joy uit het dystopische The Handmaid's Tale – paradoxaal genoeg een groot podium opeist om die boodschap te verspreiden.

Radicaal-rechtse complotzucht
Sinds kort neemt ook de kritiek vanuit het conservatieve kamp toe. De moordaanslag op Charlie Kirk is inmiddels onderwerp van radicaal-rechtse complotzucht. De invloedrijke podcaster Candace Owens, die regelmatig antisemitische uitspraken doet, zei er in december van overtuigd te zijn dat de Israëlische inlichtingendienst Mossad achter de dood van de influencer zit. Erika Kirk weersprak dat fel, waardoor de twee tegenover elkaar kwamen te staan.

Andere Maga-kopstukken bekijken Kirk met argusogen, omdat ze met JD Vance aan de weg timmert om hem tot de volgende president verkozen te krijgen. De beweging is daar verdeeld over, net als over de koers van het Maga-conservatisme. De Amerikaanse pers rept inmiddels over een Maga-burgeroorlog.

Kirk zelf lijkt niet van plan te wijken. Zo sprak ze in december, tijdens de grote conferentie van Turning Point USA: 'We gaan ervoor zorgen dat de vriend van mijn man, JD Vance, wordt verkozen tot de 48ste president. Charlie, lieverd, ik zal van Turning Point USA het meest indrukwekkende maken dat dit land ooit heeft gezien.'

3x Erika Kirk
Drie citaten van Erika Kirk uit een podcast van haar die na de moord op haar man massaal werd opgepakt: 'Ik heb jarenlang in Manhattan een carrière nagejaagd en de boss babe uitgehangen die ik van de maatschappij moest zijn; het liet me uitgeput en leeg achter.'

'Mensen vrezen het woord 'onderwerping' omdat ze bang zijn voor machtsmisbruik. Maar wanneer een man werkelijk onder het gezag van God staat, is het voor een vrouw iets prachtigs om onder zijn bescherming te vallen.'

'Ik ben de vrouw, ik hoor me over zaken als het huishouden en de kinderen te ontfermen. Daarmee maak ik het makkelijk voor mijn man, zodat hij kan doen wat hij moet doen.'

https://www.volkskrant.nl/buitenland/erika-kirk-jonge-weduwe-met-ijzingwekkend-geloof-in-bijbelse-ordening~b61e7d70/

[Ace1]

Amerikaans handelstekort zakt naar laagste peil in 16 jaar

Een lagere invoer van geneesmiddelen en een hogere uitvoer van edelmetalen hebben het tekort op de Amerikaanse handelsbalans in oktober spectaculair doen dalen. Dat is een opsteker voor president Donald Trump.

Het Amerikaanse handelstekort is in oktober met liefst 39 procent gedaald, blijkt uit cijfers van het ministerie van Handel. Het deficit zakte naar 29,4 miljard dollar, tegenover 48,1 miljard in september. Dat is het kleinste tekort sinds juni 2009. Economen hadden een stijging van het tekort naar 58,7 miljard voorspeld.

De invoer van goederen en diensten verminderde met 3,2 procent tot 331,4 miljard dollar. Vooral de import van farmaceutische producten daalde. In september was die nog fors gestegen, omdat president Donald Trump had aangekondigd dat geneesmiddelen vanaf 1 oktober zouden worden onderworpen aan een invoertarief van 100 procent. Veel Amerikaanse farmabedrijven ontsnapten uiteindelijk aan de hoge importtarieven, omdat ze de regering-Trump prijsverlagingen van geneesmiddelen beloofden.

Goud en andere edelmetalen
De uitvoer steeg met 2,6 procent naar 302 miljard dollar. Dat was hoofdzakelijk te danken aan de hogere export van niet-monetair goud en andere edelmetalen. Niet-monetair goud is goud dat niet in handen is van de centrale bank. De maanden voor oktober was dan weer de invoer van goud fors gestegen, omdat handelaars toen anticipeerden op een mogelijke verhoging van de invoerheffing op het gele metaal.

Een lagere invoer van geneesmiddelen en een hogere uitvoer van edelmetalen hebben het tekort op de Amerikaanse handelsbalans in oktober spectaculair doen dalen. Dat is een opsteker voor president Donald Trump.

Het Amerikaanse handelstekort is in oktober met liefst 39 procent gedaald, blijkt uit cijfers van het ministerie van Handel. Het deficit zakte naar 29,4 miljard dollar, tegenover 48,1 miljard in september. Dat is het kleinste tekort sinds juni 2009. Economen hadden een stijging van het tekort naar 58,7 miljard voorspeld.

Vooral de invoer van farmaceutische producten daalde.
De invoer van goederen en diensten verminderde met 3,2 procent tot 331,4 miljard dollar. Vooral de import van farmaceutische producten daalde. In september was die nog fors gestegen, omdat president Donald Trump had aangekondigd dat geneesmiddelen vanaf 1 oktober zouden worden onderworpen aan een invoertarief van 100 procent. Veel Amerikaanse farmabedrijven ontsnapten uiteindelijk aan de hoge importtarieven, omdat ze de regering-Trump prijsverlagingen van geneesmiddelen beloofden.

Goud en andere edelmetalen
De uitvoer steeg met 2,6 procent naar 302 miljard dollar. Dat was hoofdzakelijk te danken aan de hogere export van niet-monetair goud en andere edelmetalen. Niet-monetair goud is goud dat niet in handen is van de centrale bank. De maanden voor oktober was dan weer de invoer van goud fors gestegen, omdat handelaars toen anticipeerden op een mogelijke verhoging van de invoerheffing op het gele metaal.

De cijfers per handelspartner tonen aan dat het handelstekort met Ierland fors is gedaald. Daarbij speelde de beperktere import van geneesmiddelen een rol. Veel grote Amerikaanse farmabedrijven, waaronder Eli Lilly en Pfizer, hebben een groot deel van hun productie in Ierland zitten, omdat de belastingdruk daar laag is.

Invoertarieven
De forse daling van het totale tekort op de handelsbalans is goed nieuws voor Trump. Die wil met hoge invoertarieven het handelstekort voor goederen terugdringen.

Toch was het Amerikaanse handelstekort over heel 2025 wellicht groter dan in 2024. Het gecumuleerde deficit van de eerste tien maanden van vorig jaar bedraagt 783 miljard dollar, tegenover 727 miljard in dezelfde periode een jaar eerder.

De handelscijfers schommelden het voorbije jaar sterk van maand tot maand. In het eerste kwartaal van 2025 was het handelstekort extreem hoog. Veel Amerikaanse bedrijven en gezinnen kochten toen grote hoeveelheden buitenlandse producten voordat de verhoging van de invoertarieven van kracht werd. Sinds de verhoging van de importheffingen op 2 april, door Trump 'Liberation Day' gedoopt, is de invoer teruggevallen, omdat de grote voorraden buitenlandse producten nu worden afgebouwd.

https://www.tijd.be/politiek-economie/internationaal/vs/amerikaans-handelstekort-zakt-naar-laagste-peil-in-16-jaar/10643283.html

[Benji87]

Trump haalt uit naar Republikeinen die resolutie over militaire macht steunden

Donald Trump heeft op Truth Social uitgehaald naar Republikeinse senatoren die in de Senaat een resolutie steunden waarmee Trumps macht bij militair ingrijpen moet worden ingeperkt. "Ze moeten nooit meer worden verkozen", schrijft Trump over de vijf Republikeinen.

Door de steun van de vijf Republikeinse senatoren kreeg de resolutie een meerderheid. Dat houdt in dat de Senaat volgende week stemt over het inperken van Trumps bevoegdheden bij militaire acties. "Republikeinen moeten zich schamen voor de senatoren die met de Democraten meestemden om onze macht weg te nemen om voor Amerika te vechten en het land te verdedigen", zei Trump.

De president heeft het verdedigen van de VS vaker als argument gebruikt om de aanval op Venezuela te rechtvaardigen, zonder daarvoor overtuigend bewijs te leveren.

Bron: nu.nl

[Ace1]

VS trekt zich terug uit tientallen VN-organisaties

De regering-Trump heeft aangekondigd dat de VS zich terugtrekt uit tientallen internationale organisaties, waaronder 31 van de Verenigde Naties.

Zo stopt de VS onder meer met steun aan het bevolkingsagentschap van de VN, UNFPA. Dat zet zich in meer dan 150 landen in voor onder meer gendergelijkheid en preventie van soa's. Ook stapt het land uit het VN-verdrag dat internationale klimaatonderhandelingen vastlegt (UNFCCC).

In een decreet dat president Trump gisteren tekende, staat dat de steun aan in totaal 66 organisaties, agentschappen en commissies wordt opgeschort. Volgens een verklaring van het Witte Huis handelen die "in strijd met de nationale belangen van de VS". Ook stelt het Witte Huis dat deze organisaties: "radicaal klimaatbeleid, mondiaal bestuur en ideologische programma's promoten die in strijd zijn met de soevereiniteit en economische macht van de VS".

'Woke'
Het stoppen van deze samenwerkingen past in een grotere strategie van de regering-Trump om organisaties die volgens hen 'woke'-ideologieën bevorderen of niet passen in zijn 'America First'-beleid niet meer te financieren. Eerder stopte de regering van Trump al met het steunen van organisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en werelderfgoedorganisatie Unesco.

Verder kondigde Trump vorig jaar aan om, net als in zijn eerste termijn, uit de VN-mensenrechtenraad te stappen.

Ook de financiering van USAID, het belangrijkste agentschap voor buitenlandse hulp, werd al eerder drastisch teruggeschroefd. Dat had grote gevolgen voor onder meer de strijd tegen ondervoeding in Nigeria en de strijd tegen aids.

https://nos.nl/artikel/2597328-vs-trekt-zich-terug-uit-tientallen-vn-organisaties

[Ace1]

Wat kunnen de Democraten doen nu hun president een ander land aanvalt?

Ook in eigen land is er flinke kritiek op het Amerikaanse optreden in Venezuela. 'De president heeft maling aan de volksvertegenwoordiging.' Maar wat kan het Congres doen?

Het zal niet verbazen dat de Democraten de afgelopen dagen woedend reageerden op de actie in Venezuela van hun regering. Ronduit illegaal, een minachting van de grondwet, een misdadige manier van machtsmisbruik – zo klinkt het aan de linkerzijde van het politieke spectrum. De vraag is alleen wat voor daden de oppositie kan voegen bij deze woorden en of er politieke dan wel juridische consequenties zullen volgen voor de Amerikaanse regering.

Nu heeft, volgens de Amerikaanse grondwet, alleen het Congres de bevoegdheid om de oorlog te verklaren. Bij militaire acties moet het Congres binnen 48 uur na de eerste vijandelijkheden instemmen, schrijft de War Powers Act uit 1973 voor. Bovendien moet de regering vooraf het Congres informeren over militaire acties 'in elke mogelijke vorm'.

Nog niets gehoord
Dat is nu niet gebeurd. Omdat dit, aldus buitenlandminister Marco Rubio, de missie in gevaar zou hebben gebracht. Dat is bij militaire operaties natuurlijk altijd het geval, vandaar dat hiertoe een kleine groep van acht Congresleden is ingesteld die over inlichtingen en defensie gaan.

De Democratisch Afgevaardigde Jim Himes is lid van deze club. Toch zei Himes zondag tegen CNN nog altijd niks van het Witte Huis te hebben gehoord. "Een zoveelste voorbeeld van de absolute wetteloosheid van deze regering" dat volgens hem "wederom laat zien dat Trump maling heeft aan de volksvertegenwoordiging".

Binnenkort, donderdag op z'n vroegst, wordt er in de Senaat gestemd over een Venezuela-resolutie die de regering moet verplichten om bij alles aangaande Venezuela éérst toestemming van het Congres te verkrijgen. Sinds de regering in september Venezolaanse vissersbootjes van vermeende drugssmokkelaars begon te bombarderen, is dankzij de Republikeinse meerderheid vier keer tevergeefs over een vergelijkbare resolutie gestemd.

Opsporingsactie
Maar verschillende Republikeinse senatoren voelen zich na de aanval op Venezuela inmiddels misleid door de regering, meldt Politico. Want het ging de regering dus wél om een machtswisseling, anders dan hun werd voorgehouden. Dat geeft deze resolutie toch nog enige kans, ook gezien de twee Republikeinse senatoren die de afgelopen keren al meestemden met de Democratische minderheid.

Het Witte Huis stelt simpelweg dat er geen sprake is van oorlogsgerelateerde vijandelijkheden, maar van een opsporingsactie in het belang van Amerikaanse veiligheid – het tegengaan van drugssmokkel. Maar dat excuus klinkt steeds ongeloofwaardiger, zeker nadat de Amerikaanse president het hardop over Venezolaanse oliedollars had.

Bovendien: "Je kunt natuurlijk niet zeggen dat dit een opsporingsoperatie was, om vervolgens te verkondigen dat de VS voorlopig de dienst uitmaken in Venezuela. Dat slaat natuurlijk nergens op", verwoordde ‍grondwet-expert Jeremy Paul het tegenover persbureau Reuters. En ook: "Een binnenlandse criminele aanklacht is geen geldige reden om met militaire macht een buitenlandse regering af te zetten", aldus Matthew Waxman, gerenommeerd hoogleraar recht en nationale veiligheid aan Columbia Universiteit.

'Acties stap te ver'
Het bracht juristenberoepsorganisatie New York City Bar Association tot een lange verklaring waarin het gehakt maakt van het optreden in Venezuela. Dat is namelijk in strijd met tal van wetten en bepalingen. Sowieso, aldus de organisatie, heeft 'de president geen grondwettelijke bevoegdheid om een buitenland te besturen'.

"De acties van de president in Venezuela zijn een stap te ver om door het Congres te worden genegeerd", schrijft de organisatie, waarbij de volksvertegenwoordiging met klem wordt opgeroepen iets te doen. "Want ook Congresleden zijn gebonden aan hun eed om de grondwet en de wetten van de Verenigde Staten te verdedigen."

Er moet volgens de juristenvereniging onmiddellijk wetgeving komen die de macht van de president inzake Venezuela en defensie inperkt. En mocht de president dat vetoën, dan rest een afzettingsprocedure. "Om een wetteloze president in toom te houden wiens acties nu niet alleen in toenemende mate onze eigen democratie bedreigen, maar, zodra dit door anderen wordt nagevolgd, ook de vrede en veiligheid in de hele wereld."

https://www.trouw.nl/buitenland/wat-kunnen-de-democraten-doen-nu-hun-president-een-ander-land-aanvalt~be293e94/

[Benji87]

Trump: 'Als Republikeinen midterms verliezen, komt er een afzettingsprocedure'

Als de Republikeinse Partij de tussentijdse verkiezingen later dit jaar niet wint, dan vreest Donald Trump voor een afzettingsprocedure. Dat zei de Amerikaanse president dinsdag in een toespraak gericht aan zijn partijgenoten in het Congres.

"Jullie moeten de midterms (tussentijdse verkiezingen, red.) winnen", drukte Trump de Republikeinse fractie dinsdag in Washington op het hart. "Want als we dat niet doen, zullen ze een reden vinden om me af te zetten. Dan word ik impeached."

https://www.nu.nl/verkiezingen-vs/6381759/trump-als-republikeinen-midterms-verliezen-komt-er-een-afzettingsprocedure.html

[Harald]

Dit is het 200 jaar oude verhaal waarmee president Donald Trump Amerikaanse aanval op Venezuela goedpraat

EenVandaag https://share.google/Ku0yOt3hmBD0bbm1s

volgen? "Denken in invloedssfeer."

De zogenoemde 'Monroe-doctrine' is vernoemd naar James Monroe, president van de Verenigde Staten in de 19de eeuw. "Hij zei in 1823 in een toespraak dat het hele Westelijk Halfrond de 'achtertuin' van de Verenigde Staten is", legt Amerika-verslaggever Merijn de Waal van NRC uit.

Niet Europeaanse, maar Amerikaanse invloed
"Dat had te maken met landen in Latijns-Amerika en de Cariben, die zich losmaakten van hun koloniale heerser", gaat hij verder.

"Zij (de VS, red.) wilden bijvoorbeeld niet dat wanneer een land als Haïti los kwam van Frankrijk, dat daarna bijvoorbeeld Engeland er zou gaan heersen. Dat moest onder Amerikaanse invloed komen, niet Europese." Donald Trump denkt daar nu op dezelfde manier over.

Veiligheidsstrategie
Het is niet voor het eerst dat Trump dit verhaal houdt, vertelt De Waal. "We hebben hem bijvoorbeeld eerder al half grappend horen zeggen dat Canada wel de 51ste staat van Amerika kan worden."

De Monroe-doctrine wordt ook letterlijk genoemd in de Amerikaanse Veiligheidsstrategie die in december werd gepubliceerd door het Witte Huis. Daarin wordt gesproken over het 'herstellen van de Amerikaanse dominantie op het westelijk halfrond' en het 'beschermen van de toegang tot belangrijke gebieden in de regio.'

Denken in invloedssfeer
De aanval op Venezuela en de ontvoering van president Nicolás Maduro passen dan ook naadloos in dit verhaal. De Waal: "Dit is gewoon denken in invloedssfeer. De gedachte is: dit is ons halfrond, hier moeten andere machten wegwezen."

De gedachte is: dit is ons halfrond, hier moeten andere machten wegwezen
Amerika-verslaggever Merijn de Waal over de Monroe-doctrine

"In de vorige eeuw ging het dan vaak om de communistische Sovjets", geeft hij als voorbeeld. "Die zouden voet aan de grond krijgen als daar linkse leiders aan de macht kwamen. Dan werd er een coup gepleegd en een Amerika-gezinde dictator neergezet."

Nooit weggeweest
Eigenlijk is dit denken nooit weggeweest in Amerika, volgens De Waal. "Alleen onder Obama is het heel eventjes verdwenen. Zijn minister van Buitenlandse Zaken John Kerry zei toen dat het niet meer van deze tijd is."

"Maar ja, Trump doet alles natuurlijk het liefst anders dan Obama. Dus Trump plaatst zich helemaal in de traditie dat we Amerika groter moeten maken dan het al is."

Binnenlandse politiek
Tegelijkertijd krijgt Trump in de VS zelf juist kritiek. Waarom doet hij niet meer aan de inflatie, of de oplopende kosten van het dagelijks leven?

"Daar is wel kritiek op inderdaad", zegt De Waal. "Een deel van zijn MAGA-beweging zegt dan ook: Trump wil nu Venezuela runnen, maar waarom runt hij zijn eigen land niet beter?"

'Narcoterrorisme'
Hij zal deze actie dus moeten zien verkopen bij zijn achterban. "Het eerste argument dat Trump zal inzetten, is het 'narcoterrorisme'", legt Amerikadeskundige Laila Frank uit. "Maduro is volgens Trump een grote veroorzaker van de drugsproblematiek in de VS."

Daarnaast zal Trump ook het economische argument gebruiken: "De olie is goed voor de Amerikaanse economie. En volgens Trump ook goed voor de positie in de regio."

Groenland of Colombia?
Trump gaat ondertussen verder: in zijn regeringsvliegtuig Air Force One waarschuwde hij ook Colombia. De discussie rond Groenland laaide opnieuw op, nadat de vrouw van een van Trumps belangrijkste adviseurs een Tweet plaatste van de kaart van Groenland in de kleuren van de Amerikaanse vlag. Zijn deze landen de volgende die onder het mom van de Donroe-doctrine worden ingelijfd?

Want zo noemt Trump het zelf: 'Donroe-doctrine', een eigen variant op de Monroe-doctrine. "Het nieuwe van Trump is dat hij het idee van Monroe combineert van voor ons eigen continent zorgen, maar wel wat verder dan alleen Midden-Amerika", legt oud-diplomaat Rob Keller uit. "Ook Zuid-Amerika hoort erbij, Venezuela en misschien ook wel Groenland."

De NAVO opblazen
De Waal voegt toe: "Groenland heeft zeldzame aardmetalen. Dat is de olie van de 21e eeuw. Dat is economisch veel interessanter dan Venezuela."

"Maar daarmee zou hij de facto ook de NAVO opblazen. Want als de grootste bondgenoot binnen de alliantie een andere bondgenoot aanvalt, is dat bondgenootschap natuurlijk dood", sluit hij af.

[Ace1]

Trump trekt ons terug het mercantilisme uit de VOC-tijd in. Maar is dat wel zo dom als het klinkt?

De Amerikaanse president sleept de wereldeconomie terug naar een economische theorie die economen al sinds Adam Smith afdoen als achterhaald. En misschien valt er wat voor te zeggen.

Hij ziet zichzelf graag als koning, heeft imperialistische trekjes en ook nog een grote voorliefde voor goud: president Donald Trump zou prima passen tussen de Europese monarchen van de zogenoemde Gouden Eeuw.

En dan misschien nog het meest vanwege zijn economische denkbeelden. Net als Europese staatshoofden en VOC-kooplieden uit die tijd houdt Trump van hoge importtarieven, bemoeit hij zich als president nadrukkelijk met het bedrijfsleven en vindt hij een handelstekort met andere landen een van de ergste dingen die er zijn.

Voor dit wereldbeeld heeft de Schotse econoom Adam Smith in 1776 een duur woord bedacht: mercantilisme. Om er meteen mee af te rekenen in zijn invloedrijke meesterwerk Rijkdom der naties.

Bijna 250 jaar na Smiths pleidooi voor een vrije markt, voor meer handel tussen landen, sleept Trump de wereldeconomie terug naar naar de VOC-tijd, in elk geval economisch gezien.

Maar is dat eigenlijk wel zo dom, of heeft het ook voordelen? Zouden niet méér westerse landen dat moeten doen?

De oceanen over, gebieden veroveren
Eerst even de geschiedenis. Net als Trump zagen veel hoofdrolspelers uit de Gouden Eeuw de wereldeconomie als een zero-sum game, een geen-winst-geen-verliessituatie. Rijkdom en economische groei zijn met andere woorden eindig, dachten de Engelse koningin Elizabeth I, Lodewijk XIV uit Frankrijk, de Spaanse koning Filips II en onze eigen VOC.

Wat het ene land erbij krijgt, moet dan wel ten koste gaan van een ander land. Daarom was het een goed idee om met veel geweld de oceanen over te stomen, andere gebieden te veroveren en koloniën te stichten.

Daarbij was het staatshoofden uiteindelijk te doen om een zo groot mogelijke goudvoorraad – in die tijd nog de belangrijkste maatstaf voor succes.

Hoge importheffingen
Die voorraad wilden zij onder meer aanleggen door te sturen op een handelsoverschot. Als hun land meer producten exporteerde dan importeerde, konden zij de opbrengst gebruiken om goud mee in te slaan. En hoe creëerden ze zo'n handelsoverschot in de Gouden Eeuw? Door import te ontmoedigen met hoge importheffingen op buitenlandse producten.

'Wij moeten de volgende regel volgen, om jaarlijks meer aan vreemden te verkopen dan wij van hen consumeren', schreef de invloedrijke econoom en baas van de Britse Oost-Indische Compagnie Thomas Mun begin 1600.

Trump volgt hetzelfde recept, al zegt hij het wat platter. De VS zijn volgens hem jarenlang 'misbruikt en leeggeroofd' door andere landen, en zijn heffingen maken de VS straks weer 'rich as hell'.

Kanonskogels of heffingen
Tot zover de eerste overeenkomst tussen Trump en de Gouden-Eeuwers. Wat het oude Europa daarnaast kenmerkte, was het zoveel mogelijk beschermen van eigen bedrijven tegen concurrentie, en tegen vijandige overheden in andere landen.

Dat beschermen kan met kanonskogels, zoals in de VOC-tijd. Maar ook door te dreigen met economische maatregelen, zoals Trump geregeld doet. Wil Brussel zijn regels voor Amerikaanse techbedrijven bijvoorbeeld niet versoepelen? Dan zal het Witte Huis als straf zijn heffingen op staal niet verlagen, zei het onlangs. In december werd oud-Eurocommissaris Thierry Breton zelfs de toegang tot de VS ontzegd, puur omdat hij medeverantwoordelijk was voor de Europese Digitale Dienstenwet waar Amerikaanse bedrijven last van zeggen te hebben.

Maar het navelstaren op je eigen economie, op een handelsoverschot en op het aanvallen van andere landen? Dat is uiteindelijk voor niemand beter, schreef econoom Smith al in 1776.

De economie ís geen zero-sum: van handel tussen twee landen gaan beide erop vooruit. Zijn boek is een van de meest invloedrijke werken uit de economie, en veel van de principes eruit zijn breed geaccepteerd.

Keiharde industriepolitiek
Toch is één aspect van het oude mercantilisme achteraf misschien zo gek nog niet. Naast het sturen op een handelsoverschot en het beschermen van eigen bedrijven deden de oude mercantilisten nog iets: zij kozen sectoren in hun economie die hun succesvol leken en durfden daar vol op in te zetten.

Keiharde industriepolitiek dus. Adam Smith doceerde daarentegen dat consumenten moeten bepalen waar de economie heengaat. Politiek moet volgens hem geen 'winnaars' kiezen in het bedrijfsleven, dat doet de markt wel.

Toen de hoogste economisch adviseur van George Bush sr. in 1992 werd gevraagd of de chipindustrie niet gericht gestimuleerd moest worden door de overheid, was zijn antwoord bijvoorbeeld: "Computerchips, aardappelchips, wat maakt het uit?" Zolang de economie groeit, wilde hij maar zeggen, maakt het niet uit waar de groei vandaan komt. Die houding was lang gemeengoed bij westerse denkers.

Schone energie komt nu uit China
Toch stelt Harvard-econoom Dani Rodrik in een recent artikel dat sommige problemen, zoals klimaatverandering, helemaal niet zomaar zijn op te lossen met een vrije markt. De Europese Unie probeert dat wel. Er zijn bijvoorbeeld verhandelbare uitstootrechten voor bedrijven, in de hoop dat er met vraag en aanbod een maatschappelijke prijs op vervuiling ontstaat. De resultaten daarvan zijn niet denderend, vindt Rodrik.

De opmars van schone energie komt in elk geval uit een heel andere hoek: China. Dat land bemoeit zich nadrukkelijk wél met zijn eigen industrie, en zet sinds 2009 hard in op schone energie. Misschien eerder als geopolitiek machtsmiddel dan om het klimaat te redden, maar toch.

Het resultaat is dat zonnepanelen, windturbines en elektrische auto's veel goedkoper en ruimer beschikbaar zijn dan tien jaar geleden. "Soms is het goed om wél winnaars te kiezen in je economie en daar op in te zetten", zegt ook politiek econoom en UvA-hoogleraar Brian Burgoon.

Trumps vriendjespolitiek
Helaas doet Trump het op een manier die bij Smith de nekharen overeind zou doen staan. Smith wilde politiek en markt graag uit elkaar houden omdat hij vreesde voor corruptie. En zie, Trumps beleid staat volgens Rodrik 'bol van de vriendjespolitiek', waarbij hij bedrijven voortrekt waar hij politieke banden mee heeft.

Daarnaast zet Trump zijn industriepolitiek niet bepaald in om het klimaat te redden. De president is juist druk bezig klimaatbeleid af te breken, en wil zoveel mogelijk olie uit de grond boren.

Ook zet hij veel in op de productie van computerchips en het bemachtigen van kritieke grondstoffen. Daar is volgens Burgoon en Rodrik dan weer wél wat voor te zeggen: onafhankelijk zijn van landen als Rusland en China.

Vrijhandel is mooi, maar niet altijd mogelijk met zulke vijandige staten. En al kan het wel, dan wil je ze soms niet rijker maken dan strikt noodzakelijk. Zelfs Adam Smith zou daar in dit geval begrip voor hebben, denkt Burgoon.

https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/trump-trekt-ons-terug-het-mercantilisme-uit-de-voc-tijd-in-maar-is-dat-wel-zo-dom-als-het-klinkt~b2d218cb/

[Ace1]

Mamdani onder luid gejuich geïnstalleerd als burgemeester: 'Deze over�winning is groter dan New York'

De inauguratie van de New Yorkse burgemeester Zohran Mamdani trekt donderdag tienduizenden bezoekers. Na een jaar vol tegenslag durven Democraten zich – aan het begin van een belangrijk verkiezingsjaar – voorzichtig optimistischer te voelen. 'Als collectief hebben we macht.'

Akpanoluo Etteh danst op de bevroren grond. Stilstaan lukt niet langer. 'Mijn tenen vriezen eraf', zegt Etteh (38) vanonder zijn bontmuts. 'Ik weet niet of ik dit ga volhouden.' Maar dan barst om hem heen een oorverdovend gejuich los. Eindelijk breekt het moment aan waarvoor Etteh en tienduizenden andere Amerikanen de New Yorkse vrieskou urenlang hebben getrotseerd.

Op het podium voor het stadhuis verschijnt Zohran Mamdani. Twee maanden na zijn verkiezingszege legt de 34-jarige Democraat donderdag de eed af voor het burgemeesterschap van New York. Met een zogenoemde block party, een Amerikaans straatfeest, heeft de burgemeester aanhangers getrokken uit het hele land.

'Ongelooflijk om getuige te mogen zijn van dit moment', zegt Etteh, die de kou voor even is vergeten. 'Een verschil van dag en nacht met hoe ik mij een jaar geleden voelde.'

Toen had Donald Trump net de presidentsverkiezingen gewonnen. Het hele land leek naar rechts te hellen en alles waar Etteh als progressief in geloofde leek verloren. Nu treedt voor zijn ogen een piepjonge islamitische sociaaldemocraat aan als burgemeester van de grootste stad van het land. 'Deze overwinning is groter dan New York', zegt Etteh. 'Ik hoop dat Mamdani de toon zet voor Democraten in de rest van het land.'

Rollen omgedraaid
Republikeinen en Democraten beginnen dit nieuwe jaar met de rollen omgedraaid. De conservatieven worstelen met een steeds minder populaire president en het vooruitzicht van onzekere tussentijdse verkiezingen, terwijl de Democraten zich voor het eerst in maanden weer voorzichtig optimistisch durven voelen. De populariteit van Mamdani, na Trump de meest besproken Amerikaanse politicus van afgelopen jaar, heeft daar veel mee te maken.

Maandenlang wisten de Democraten geen krachtig oppositiegeluid te organiseren tegen Donald Trump. De partij kampte met een gebrek aan charismatische figuren met een aansprekende eigen boodschap. Mamdani, tot voor kort een obscure lokale politicus, is het toch gelukt.

'Een jaar geleden zat ik vol angst, en nu ben ik weer hoopvol over de toekomst', zegt Hamayel (27), een computerwetenschapper die niet met zijn achternaam in de krant wil. 'Democraten moeten op een gegeven moment inzien dat ze naar links moeten als ze verkiezingen willen winnen.'

'Happy New Era'
De stentorstem van Mamdani weerkaatst tegen de wolkenkrabbers. In bloemrijke taal zet de burgemeester de verkiezingsbelofte uiteen die hem in november de overwinning opleverde: het leven van burgers betaalbaarder maken. 'Veel te lang konden mensen in onze stad zich alleen maar vrij voelen als ze dat konden betalen', aldus Mamdani. 'Ons stadhuis gaat dat veranderen.'

Ook hier geldt Mamdani als voorbeeld voor de rest van de partij. Het idee van affordability, betaalbaarheid, is inmiddels verheven tot Democratische kernboodschap. Met een focus op de kosten van levensonderhoud hopen ze hun verloren macht in Washington en elders te herwinnen. Kiezers in heel het land geven te kennen dat zij Trumps economische beleid tekort vinden schieten.

'Wij zullen iets doen waarin New Yorkers beter zijn dan anderen', buldert Mamdani donderdag vanaf het podium. 'Wij zullen een leidend voorbeeld voor de wereld zijn.' Uit het publiek steken bordjes omhoog waarop de tekst 'Happy New Year' is vervangen door 'Happy New Era'.

Van woorden naar beleid
Mamdani's populariteit wordt vergeleken met die van oud-president Barack Obama, een politicus die er ook in slaagde op grassrootsniveau politiek kapitaal op te bouwen. De uitdaging voor Mamdani is om zijn verstrekkende ideeën om te zetten in beleid. Mamdani heeft vierhonderd New Yorkers benoemd als adviseurs die hem moeten helpen zijn plannen te verwezenlijken.

Bij de inauguratie hebben de bezoekers aan zijn woorden genoeg. Abbee Cox (33), die op een ijzig koud dranghek zit, vraagt of ze even mag wachten met praten totdat Mamdani's toespraak voorbij is. Samen met haar vrouw Jade Noven (32) kijkt ze ronduit verliefd naar de man die net burgemeester is geworden.

Beiden zijn overgevlogen vanuit San Francisco, aan de andere kant van het land, om dit moment te kunnen meemaken. 'Ik vind dit zo te gek', zegt Cox. 'Mamdani laat heel het land zien dat sociaaldemocraten een succesvolle campagne kunnen neerzetten.'

'De moraliteit in de Amerikaanse politiek is weer een stukje hersteld', zegt Noven. 'Zijn overwinning bewijst dat we als collectief macht hebben. Dat we samen echt nog wel een betere wereld kunnen bouwen.'

https://www.volkskrant.nl/buitenland/mamdani-onder-luid-gejuich-geinstalleerd-als-burgemeester-deze-over-winning-is-groter-dan-new-york~b24012f0/

[Ace1]

Jonge experts over 2026: Trump komt nog meer onder druk (en dat gaat de rest van de wereld voelen)

Van Poetin tot Trump en van AI tot de oorlog in Soedan: wat gaat 2026 ons brengen? Volgens sommigen wordt het een kanteljaar waarin (geo)politiek, technologie, sport en popcultuur dwars door elkaar lopen. Acht experts delen hun verwachtingen voor 2026. ,,De hele wereld heeft last van opdringerige technologie."

Donald Trump wil op 4 juli groots uitpakken met 250 jaar Amerikaanse onafhankelijkheid, maar achter het vuurwerk schuilt politieke nervositeit: de tussentijdse verkiezingen in november kunnen veel veranderen.

Europa kijkt mee, terwijl populistische bewegingen aan kracht winnen en verkiezingen in onder meer Hongarije spraakmakend worden. Intussen dendert kunstmatige intelligentie door economie en samenleving.

Ook de lichte kant ontbreekt niet. De megagame Grand Theft Auto VI komt eraan. Marilyn Monroe en Winnie de Poeh worden 100, popsterren als BTS en The Rolling Stones keren terug en een van de beroemdste kerken ter wereld nadert eindelijk haar voltooiing in Barcelona.

Sportliefhebbers krijgen een WK in drie landen, Winterspelen in Italië en een controversieel nieuw sportspektakel in Las Vegas waarbij alle mogelijke doping is toegestaan. En boven alles hangen ruimtevaartmissies rond de maan. Acht experts van Instituut Clingendael aan het woord over de grote thema's van 2026.

1. Poetin kan oorlog voorlopig nog volhouden
Rusland-expert Niels Drost (29) onderzocht met collega's en twintig internationale specialisten de stabiliteit van Rusland. Hun conclusie zegt iets over hoeveel haast het Kremlin met vrede zou moeten maken: niet veel haast, want ondanks het feit dat Rusland 40 procent van zijn begroting aan de oorlog besteedt, kan Poetin onder de huidige omstandigheden militair en economisch de komende maanden tot jaren doorgaan met landjepik.

Een deel van de met propaganda overspoelde Russische bevolking toont zich veerkrachtig en is 'trots op onze jongens'.

Tegelijk zal de hybride oorlog tegen Europa dit jaar doorgaan, verwacht Drost. We zagen al drones boven Eindhoven, sabotage bij Europese munitiefabrieken en verdachte Russische tankers voor de Deense kust – Poetin test systematisch westerse zwaktes en doorzettingsvermogen.

,,Het doel is angst zaaien en verdeeldheid creëren. Het mooie voor Poetin is dat hij alles kan ontkennen. Alleen inlichtingendiensten en onderzoekers die heel diep in openbare bronnen duiken kunnen Moskou's betrokkenheid bewijzen.''

Oekraïne kan onder nog zwaardere druk komen te staan om concessies te doen. Via zakenman en vertrouweling Kirill Dmitriev – geen diplomaat, maar dealmaker – paait Poetin Trump al met Amerikaans-Russische investeringen en zakelijke kansen.

Toch ziet Drost lichtpuntjes. 20 procent van de 140 miljoen Russen is tegen de oorlog, zoals muzikante Daria Loginova, die protestliedjes speelde en direct werd opgepakt. Subtiele protesten nemen toe: tegen nieuwe oorlogskerken, tegen lokale vervuiling. ,,Je mag niet tegen Poetin zijn, maar tegen een kerk in je park – dat kan wél'', zegt Drost.

Vanuit Amsterdam runnen Russische journalisten onafhankelijke media, voortgezet na het overlijden van Derk Sauer. Ze bereiken naar schatting iedere maand vijftien miljoen Russen. ,,We moeten dit koesteren. Het is een van de weinige manieren om Russen met onafhankelijke informatie te bereiken.''

2. Zonder Peking geen betaalbare groene energie
De relatie tussen Nederland en China? Ingewikkeld. Maar ook onvermijdelijk, denkt China-expert Rosaline Lantink (27). Want terwijl we in 2025 nog ruzieden over chipfabriek Nexperia, wordt Nederland stiekem nóg afhankelijker van Peking – niet voor goedkope gadgets, maar voor iets fundamentelers: groene energie. ,,Zonder China is een snelle en betaalbare energietransitie in Europa niet te doen."

China blijft in 2026 de onbetwiste kampioen groene technologie. Het land produceert wereldwijd de meeste batterijen voor elektrische auto's. Het bezit de helft van alle zonne-energiecapaciteit ter wereld. En in windenergie loopt het voorop. ,,Er is simpelweg geen ander land dat op deze schaal investeert", zegt Lantink. Komend voorjaar presenteert China een nieuw vijfjarenplan. Lantink verwacht dat het ook daarin draait om 'technologische zelfredzaamheid': halfgeleiders, kunstmatige intelligentie, strategische industrieën.

2. Zonder Peking geen betaalbare groene energie
De relatie tussen Nederland en China? Ingewikkeld. Maar ook onvermijdelijk, denkt China-expert Rosaline Lantink (27). Want terwijl we in 2025 nog ruzieden over chipfabriek Nexperia, wordt Nederland stiekem nóg afhankelijker van Peking – niet voor goedkope gadgets, maar voor iets fundamentelers: groene energie. ,,Zonder China is een snelle en betaalbare energietransitie in Europa niet te doen."

China blijft in 2026 de onbetwiste kampioen groene technologie. Het land produceert wereldwijd de meeste batterijen voor elektrische auto's. Het bezit de helft van alle zonne-energiecapaciteit ter wereld. En in windenergie loopt het voorop. ,,Er is simpelweg geen ander land dat op deze schaal investeert", zegt Lantink. Komend voorjaar presenteert China een nieuw vijfjarenplan. Lantink verwacht dat het ook daarin draait om 'technologische zelfredzaamheid': halfgeleiders, kunstmatige intelligentie, strategische industrieën.

Voor Europa is dat alles ook ongemakkelijk. We willen van fossiele energiebronnen af, maar zitten dan vast aan Chinese technologie met alle politieke risico's van dien.

Die groene dominantie is overigens geen idealisme van China. Het is strategie. China heeft schaarse olie- en gasreserves. Duurzame energie maakt het land minder afhankelijk van Rusland en het Midden-Oosten. En het versterkt Pekings geopolitieke positie, temeer daar China zelf rijke voorraden kritieke grondstoffen heeft en daarnaast ook heel sterk is in het – uit andere landen – importeren en verwerken van de wereldwijd gewilde zeldzame metalen.

,,Dat andere landen daarbij afhankelijk worden van Chinese zonnepanelen en batterijen?" zegt Lantink. "Dat zien zij als bijkomend voordeel."

En Taiwan? Een militaire confrontatie lijkt op korte termijn onwaarschijnlijk, denkt Lantink. Te riskant voor China, economisch én strategisch. ,,Peking heeft geduld. Het wacht op het juiste moment – en houdt daarbij Amerika scherp in de gaten."

3. Trump nog meer onder druk
Wie het eerste jaar van Trump II turbulent vond, kan de veiligheidsriemen maar beter omhouden. In november 2026 zijn er tussentijdse verkiezingen en Amerika-expert Liam Klein (32) waarschuwt: ,,Als Donald Trump onder druk komt te staan, wijst hij steeds gelegenheidsvijanden aan om zijn achterban bij elkaar te houden." Met andere woorden, als de peilingen slecht blijven, richt hij het vizier op Democraten ('criminelen'), Europa ('profiteurs'), migranten ('moordenaars') of transgenders ('waanzin').

De tussentijdse verkiezingen brengen een nieuw Huis van Afgevaardigden en vervangen een derde van de Senaat. In beide heeft Trump nu nog een meerderheid die veel van hem pikt. De Republikeinen beschikken over zat middelen om het verkiezingsproces te beïnvloeden: van politieke benoemingen tot controle over sociale media via techbaronnen als Satya Nadella (Microsoft), Mark Zuckerberg (Meta), Elon Musk (Tesla/xAI/SpaceX) en Sam Altman (OpenAI), aldus Klein.

Maar het kost Trump de nodige moeite om zijn eigen Maga-achterban in bedwang te houden, voorziet Klein. De beweging is enorm verdeeld over tal van onderwerpen. De arbeidersklasse in de beweging voelt zich bijvoorbeeld verraden: zij betalen meer bij de supermarkt door de hoge importheffingen die zijn ingevoerd, terwijl Trump zich omringt met Tech-miljardairs die zich alles kunnen veroorloven en ondertussen vakbonden bestrijden.

Met een knipoog kijkt Klein vooruit naar de grootscheepse viering van 250 jaar Amerikaanse onafhankelijkheid. ,,In 1776 werd de onafhankelijkheidsverklaring getekend waarmee de Amerikaanse koloniën zich vrijmaakten van het corrupte, imperialistische en autoritaire Britse rijk. Ergens hoop ik dat 2026 en nieuw onafhankelijkheidsjaar gaat worden, maar dan dat Europa zich meer vrijmaakt van Amerika."

4. Wat gebeurt er met Oekraïense vluchtelingen?
In 2027 loopt de speciale EU-regeling voor Oekraïense vluchtelingen af. Maar wat dan? Die vraag gaat menig Europees beleidsmaker dit jaar al bezighouden, weet migratieonderzoeker Anouk Pronk (27).

Want hoe langer mensen wegblijven uit hun land, hoe zwakker de band met thuis wordt. En hoe groter de kans dat een deel van de vluchtelingen in Nederland wil blijven.

Ook bij een eventueel staakt-het-vuren en vredesbesprekingen willen veel Oekraïners niet terug, verwacht Pronk. Het zal in Den Haag straks dus gaan over realistische ondersteuning van vrijwillige terugkeer, beter passend werk voor wie blijft, en over kwetsbare Oekraïners die niet kunnen werken en (nog) niet terug kunnen.

Nederland zit in grote lijnen op twee sporen die zowel terugkeer als integratie mogelijk maken, want er is immers ook behoefte aan geschoolde Oekraïense arbeidskrachten. 'Positief', vindt Pronk dat er meer wordt geluisterd naar de mensen zelf: wat willen zij, en wat hebben ze nodig?

Tegelijk blijven er knelpunten bestaan. Oekraïners mochten in Nederland snel aan de slag, maar er is weinig ingezet op taallessen, anders dan in Duitsland. Veel mensen zijn daardoor onder hun niveau gaan werken, terwijl Duitsland nu beter profiteert van hun vaardigheden.

Naast de discussie over Oekraïners speelt er een ander groot Europees plan. In juni treedt het nieuwe EU-asiel- en migratiepact in werking. Dit moet bijvoorbeeld asielprocedures versnellen en snellere terugkeer mogelijk maken. Zo worden mensen uit zogenoemde veilige landen sneller beoordeeld, vaak in gesloten centra aan de buitengrenzen. Daarnaast wordt er ingezet op Europese solidariteit om de opvang van asielzoekers eerlijker te verdelen. ,,De komende maanden zullen laten zien hoe goed Europese landen zijn voorbereid op de nieuwe wetten. Dit bepaalt ook het effect ervan in Nederland."

5. Een sleuteljaar voor Europa
Voor Europa wordt 2026 een sleuteljaar. Of we laten ons als figurant gebruiken door Amerikanen, Russen en Chinezen, of we durven zelf een hoofdrol te pakken. Volgens Europadeskundige Diederick van Wijk (31) is dat laatste heel goed mogelijk. ,,Europa staat er beter voor dan Europeanen zelf vaak denken."

De EU is ooit gebouwd voor vrede, niet om spierballen te tonen, benadrukt Van Wijk. Dat omschakelen naar de nieuwe geopolitieke werkelijkheid van Trump, Poetin en Xi wringt nu met onze waarden en normen. ,,Een opgeheven vingertje werkt alleen als je er ook een vuist van kunt maken", zegt Van Wijk. Dat betekent dus investeren in een eigen defensie-industrie en minder afhankelijk worden van bijvoorbeeld de nukken van een Amerikaanse president.

Ook richting China stelt Europa zich al steviger op. ,,We kunnen ons optrekken aan hun ingenieursmentaliteit, maar als China vals speelt met oneerlijke handelspraktijken, moet Europa durven ingrijpen."

Strenge privacywetgeving en techregels laten zien dat de EU daarin een eigen koers vaart, tot ongenoegen van Trump. ,,De hele wereld heeft last van opdringerige technologie. Overal zijn ouders bezorgd om hun kinderen. Alleen Europa laat zien dat het daartegen weerstand biedt. Die Europese regels geven de EU op veel plekken een nieuwe status en kunnen straks een exportproduct worden."

De EU staat onder druk en urgentie maakt creatief, denkt Van Wijk. Begin volgend jaar worden bijvoorbeeld maatregelen aangekondigd die ervoor zorgen dat regels over faillissementen, bedrijven en delen van het arbeidsrecht binnen Europa gelijk worden. Daardoor kunnen start-ups makkelijker en sneller groeien.

,,Precies wat deze tijd vraagt. Jonge ondernemers spreken meer talen, zijn gewend over grenzen heen te werken. "

6. Weerbaarheid
Rusland, digitale aanvallen, klimaatrampen en AI-nepnieuws: Nederland wordt steeds alerter voor mogelijke noodsituaties 'om samen sterk te staan'. Burgers én overheid gaan zich verder voorbereiden op mogelijk zware tijden, voorziet weerbaarheidexpert Nienke Wessel (28).

De Rijksoverheid verstuurde al een informatieboekje met aanwijzingen om het in een noodsituatie 72 uur vol te kunnen houden. Gemeenten organiseren steeds meer buurtbijeenkomsten. In 2026 zet die weerbaarheidsbeweging door. Wessel: ,,Die ontwikkeling zie je van twee kanten komen. Van onderaf ontstaan in het hele land bijvoorbeeld buurt-WhatsAppgroepen. Niet om te klagen over geluidsoverlast of fout geparkeerde auto's, maar met een andere insteek: wie is kwetsbaar? Wie heeft hulp nodig als de stroom uitvalt, als de dijken bezwijken of als een cyberaanval het dagelijks leven ontregelt? Het is ook mooi dat dat tot een nieuwe vorm van solidariteit leidt."

,,Van bovenaf is er eveneens volop actie. Veiligheidsregio's starten projecten als de Risk Factory, waar basisschoolleerlingen en senioren in realistische scenario's oefenen hoe zij moeten handelen tijdens rampen."

,,De stroom kan uitvallen door Rusland, maar net zo goed door iets anders", zegt Wessel. ,,Denk aan klimaatrampen, sabotage of technische storingen. We moeten gewoon voorbereid zijn op een breed palet aan scenario's."

Ook desinformatie vormt een groeiende dreiging. Kunstmatige intelligentie maakt het verspreiden van nepnieuws steeds eenvoudiger, terwijl controle juist meer tijd kost. Toch is Wessel hoopvol. Onderzoek laat zien dat mensen kunnen leren nepnieuws te herkennen.

,,Er bestaan al trainingen die werken, maar ze zijn nog niet breed ingeburgerd." Volgens haar horen de gevaren van AI vaste lesstof op scholen te zijn, want het gaat niet alleen om journalisten, maar om iedereen die dagelijks door Instagram of TikTok scrolt.

7. AI: loskomen van onberekenbare VS
Europa hangt aan het infuus van Silicon Valley – en dat wordt steeds voelbaarder. Amerikaanse techbedrijven controleren 70 tot 80 procent van onze cloudmarkt, daar waar ook onze gevoeligste data worden opgeslagen, zoals die van DigiD. Nu Washington Europa steeds meer als concurrent ziet, zal Brussel in 2026 stevig doorpakken, voorziet technologie- en geopolitiek expert Alexandre Ferreira Gomes (33).

Want de digitale afhankelijkheid van de Verenigde Staten maakt ons kwetsbaar met een zo wispelturige president als Donald Trump. Veel van onze kritieke sectoren, zoals overheid, energie en rechtspraak, draaien op Amerikaanse cloud- en AI-diensten.

,,We hebben twintig jaar lang blind Amerikaanse IT gekocht", zegt Alexandre Ferreira Gomes (33). Dat geld is dus niet geïnvesteerd in Europa, maar in de macht van de grote Amerikaanse techbedrijven, en daar betalen we nu een prijs voor.

Met de afhankelijkheid van de Amerikanen is ook onze kwetsbaarheid gegroeid. Ferreira Gomes zegt dat Europa inmiddels snapt dat het technologische zelfstandigheid moet opbouwen.

De Europese Commissie heeft haar focus al verschoven, zegt hij. Niet langer alleen in het reguleren van kunstmatige intelligentie, maar ook in het actief stimuleren van Europese technologie.

,,Onze data moeten straks niet meer in een Amerikaanse cloud hangen, maar veilig opgeslagen zijn in Europese alternatieven die Amerikaanse producten prima kunnen vervangen. Angst is misschien een slechte motivator, maar op dit moment is het wel de realiteit waarin Europa eindelijk beweegt." Ferreira Gomes pleit niet voor een volledige 'ontkoppeling' van de VS, maar wel dat we onze onafhankelijkheid terughalen in de meest kritieke sectoren.

En dat kan 2026 een mooi jaar maken voor Nederland, want hier zitten diverse wereldtoppers op techgebied én, aldus de expert, we hebben met ons poldermodel een unieke positie om technologiebeleid vorm te geven dat zowel innovatief als democratisch is.

8. De 'genegeerde oorlog' in Soedan gaat door
De oorlog in Soedan zal dit jaar voortduren, met alle gruwelen die daar nu al bij horen. Het in Oost-Afrika gelegen land zal de grootste humanitaire crisis ter wereld blijven, vreest Soedan-onderzoeker Laurens van den Tempel (25).

De Verenigde Naties en de Afrikaanse Unie staan vrijwel machteloos. De VS bemiddelt weliswaar, samen met Saoedi-Arabië, Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten, maar uit geopolitiek eigenbelang voeden die laatste drie tegelijkertijd de oorlog met militaire, diplomatieke en financiële steun aan de strijdende partijen. De Emiraten ruilen bijvoorbeeld wapens tegen goud met de Soedanese paramilitairen.

Experts voorzien dat het geweld in de aanloop naar onderhandelingen zal blijven oplaaien. ,,Strijdende partijen proberen dan hun positie aan de onderhandelingstafel te versterken", zegt Van den Tempel. Alleen al in de stad Al-Fasher vielen eind vorig jaar tienduizenden doden bij massa-executies. ,,Er is hoop dat Saoedi-Arabië president Trump heeft overtuigd om actiever op te treden", aldus Van den Tempel, ,,maar of dat daadwerkelijk iets oplevert, is onzeker."

Van den Tempel spreekt onderhand liever van een 'genegeerde oorlog' dan van het vaak gehoorde 'vergeten oorlog': de omvang van het leed is grotendeels bekend, net als de verantwoordelijken en degenen die aan de touwtjes trekken. Maar weinig landen zijn bereid om voor Soedan hun goede relaties met Saoedi-Arabië of de Emiraten op het spel te zetten.

Toch ziet hij ook lichtpuntjes. In het land zelf functioneren netwerken van veelal jonge, lokale vrijwilligers — de emergency response rooms (ERRs) — als hulporganisatie, sociale dienst en soms zelfs als lokale overheid. Deze groepen, vorig jaar genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede, zorgen voor voedsel, water, medicijnen en onderdak, organiseren evacuaties en helpen bij wederopbouw, zelfs in gebieden waar internationale hulporganisaties niet of nauwelijks komen.

Internationale hulp blijft ondertussen beperkt. En dus bouwen Soedanezen volgens Van den Tempel vooral zelf verder aan wat er nog overeind staat.

https://www.ad.nl/binnenland/jonge-experts-over-2026-trump-komt-nog-meer-onder-druk-en-dat-gaat-de-rest-van-de-wereld-voelen~ac28df84/?slug_rd=1

[Ace1]

Mamdani midden in de nacht beëdigd als nieuwe burgemeester van New York

De 34-jarige Democraat Zohran Mamdani is vlak na middernacht beëdigd als burgemeester van New York. Hij is de jongste burgemeester van de Amerikaanse stad in meer dan honderd jaar tijd, en de eerste moslim in deze functie.

De ceremonie was in een verlaten metrostation onder het stadhuis. Die locatie springt in het oog vanwege een prachtige architectuur, maar heeft ook een symbolische betekenis. Een van de speerpunten van de campagne van Mamdani was betaalbaarheid, onder meer van het openbaar vervoer. "Dit is werkelijk de grootste eer en privilege van mijn leven", zei hij na de beëdiging in een kort statement.

Later op de dag zal Mamdani nog een keer geïnaugureerd worden in een grotere ceremonie. Daar is ook senator Bernie Sanders bij, een van de politieke voorbeelden van de nieuwe burgemeester.

Mamdani is de opvolger van Eric Adams, die in opspraak raakte door een corruptieschandaal. Adams zou in de tijd voor zijn burgemeesterschap steekpenningen hebben aangenomen van buitenlandse partijen, in ruil voor invloed in de grootste stad van de Verenigde Staten.

https://nos.nl/artikel/2596651-mamdani-midden-in-de-nacht-beedigd-als-nieuwe-burgemeester-van-new-york

[Ace1]

Nederlanders rouwen om veranderde VS onder Trump: 'De liefde is over'

2025 gaat de geschiedenis in als het jaar dat Amerika radicaal veranderde. Nu president Trump weer aan de macht is, gaan heilige huisjes omver en geopolitieke verhoudingen op de schop. Tot vreugde van zijn fans en tot afschuw van zijn critici.

Nieuwsuur spreekt drie Nederlanders die zich verbonden voelen met Amerika en zich zorgen maken over de ontwikkelingen daar.

Op 20 januari werd Trump beëdigd. "De Gouden Eeuw van Amerika begint nu", zei hij toen. Wat volgde zijn twaalf maanden van opzienbarende gebeurtenissen en beleid.

Zo ruziede hij openlijk met de Oekraïense president Zelensky, beteugelde hij kritische media, legde hij een bom onder de wereldhandel door forse importheffingen in te voeren en liet hij militair machtsvertoon zien in binnen- en buitenland. De relatie met Europa, jarenlang een trouwe bondgenoot, is zwaar onder druk komen te staan.

Trump-aanhangers wijzen erop dat de president immigratie beperkte, een streep zette door diversiteitsbeleid en bijdroeg aan een staakt-het-vuren in Gaza. Maar er is ook een grote groep Amerikanen die zich zorgen maken over de radicale veranderingen. Veel Nederlanders met Amerikaanse roots horen bij die laatste groep.

'Boos, gekwetst en verdrietig'
Zo ook Tracy Metz. Ze is journalist, geboren in Californië, en leidde jarenlang het John Adams Institute, dat de cultuurband tussen Amerika en Nederland levend wil houden. "De liefde is over. Kennelijk zijn we geen vriendjes meer."

Het doet Metz pijn dat Trump zijn pijlen richt op Europa. "We worden gewoon voor de bus gegooid. Heel veel mensen zijn net als ik boos, gekwetst en verdrietig over het verlies van tachtig jaar warme relatie waarbij we altijd dachten dat we er voor elkaar waren."

Toen Metz opgroeide, zag ze het naoorlogse Amerika als "een land van optimisme, vooruitgang en vernieuwing". Qua wetenschap, technologie en ook cultureel: de populairste muziek en films zijn traditiegetrouw van Amerikaanse makelij. "Al het goede leek uit Amerika te komen. Het is een beetje wennen dat dat niet meer zo is."

De in 2025 ingezette koerswijzigingen zouden wel eens lang kunnen duren, denkt Metz. "Ik ben bang dat het meer is dan een rimpeling, omdat het Trump gelukt is om al binnen een jaar de bijl aan de wortel van zo veel instituties te leggen."

"Wat ik nu zie gebeuren raakt mij, maar ook mijn land, recht in het hart. Hoe snel het is gegaan, de boosheid, de haat, de corruptie... Ik vind het niet te verteren. En daarmee voel ik een zekere machteloosheid. Het voelt voor mij als een soort rouwproces."

'Het land is totaal kapot'
Machteloos is ook het woord dat Marcel Hulst in de mond neemt. Als singer-songwriter haalt hij al jaren inspiratie uit Amerika, zijn geliefde land. Afgelopen jaar bekoelde die liefde. "Het land wordt overgenomen door een stel maffiabendes. Dat doet pijn."

Als kind luisterde Hulst naar Nirvana, het vlaggenschip van de muziekscene van Seattle. "Ik beschouw dat als mijn geboortegrond." Jarenlang adviseerde hij vrienden en kennissen door Amerika te reizen. "Maar nu denk ik: potverdomme, ik ben erin gestonken. Het land is totaal kapot. Ik voel me een beetje bedrogen."

Ook voor Hulst was Amerika een land van "ongekende mogelijkheden". "Dat is echt voorbij nu. Ik denk dat dit een enorme dip is en dat we decennia nodig hebben om hier uit te komen. Maar ik hou me vast aan het idee waarmee ik opgegroeid ben: dat Amerika zo veerkrachtig is dat het er altijd bovenop komt."

'Desintegratie van de samenleving'
Tot slot maakt ook Amerika-kenner Frans Verhagen zich zorgen. Hij schreef meerdere boeken over het land en zijn vrouw en kinderen zijn Amerikaans.

Verhagen verwachtte al dat het tweede Trump-tijdperk hectisch zou worden. "Maar er gebeuren dingen waarvan ik denk: poeh, dat had ik niet gedacht. Er is een soort desintegratie van de samenleving gaande die heel zorgwekkend en angstwekkend is."

De schrijver wil voorzichtig zijn met oordelen over Trump. "Maar het land heeft zo veel moeite met zichzelf. Het is vervelend te zien dat een land waarvan je houdt door zo'n moeilijke tijd gaat."

'Dit is mijn Amerika niet meer', zeggen sommige Trump-tegenstanders. Maar Verhagen vindt die uitspraak "nogal egocentrisch". "Alsof jouw Amerika ook het echte Amerika zou moeten zijn. Als Amerika even wat anders doet dan wat jij dacht dat het zou moeten doen, dan is het opeens niet meer jouw Amerika? Kom op."

Verhagen is niet van plan te stoppen met schrijven over het land. "Misschien moet ik zeggen dat ik een verkeerd beeld had van Amerika. Of misschien moeten Amerika en ik naar de therapeut om eens te overleggen hoe we verder moeten."

De Amerika-kenner zegt dat nog moet blijken hoe fundamenteel de ontwikkelingen zijn, en dat hij niet uitsluit dat het tij al in 2026 keert. "Amerika is altijd weer opgeklauterd, dat zal nu ook wel gebeuren."

https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2596204-nederlanders-rouwen-om-veranderde-vs-onder-trump-de-liefde-is-over

[Ace1]

Onenigheid over migratie en opkomst Hitler-bewonderaar zorgen voor scheuren in Maga-beweging

Donald Trump was afwezig tijdens het recente America Fest, het jaarlijkse treffen van zijn trouwste Maga-aanhangers. Hij stuurde liever een videoboodschap vanuit Florida. Begrijpelijk, want de Maga-beweging wordt verscheurd door persoonlijke ambities, openlijk racisme en antisemitisme. Een blik op het rumoer én de hoofdrolspelers.

Alle segmenten van Maga onderschrijven nog altijd Trumps succesvolle motto 'Make America Great Again' (een slogan die ooit uit de koker van president Reagan kwam). Ook heerst nog het gedeelde wantrouwen jegens de 'elite', de CIA en de FBI.

Maar daar blijft het onderhand wel bij. Want steeds grotere barsten kenmerken Trumps rechts-populistische coalitie. Precies een jaar geleden werden de eerste haarscheurtjes al zichtbaar.

Het ging er toen om hoe het Maga-grootheidsideaal snel bereikt moest worden. Elon Musk en andere techbazen uit Silicon Valley wilden daarvoor meer visa voor hoogopgeleide migranten. De fanatieke America First-achterban, die geen enkele buitenlander op de arbeidsmarkt tolereert, reageerde echter ziedend. Techbazen die pleitten voor het binnenlaten van mondiaal talent werden online aangevallen. Ook hun verzet tegen vakbonden binnen de bedrijven viel slecht bij de arbeidersbeweging binnen Maga.

https://www.ad.nl/buitenland/onenigheid-over-migratie-en-opkomst-hitler-bewonderaar-zorgen-voor-scheuren-in-maga-beweging~af691052/

[Huzaar1]

Het artikel is enkele weken oud. Ik had hem zelf ook over het hoofd gezien. Ik weet ook niet of jullie een account hebben op de NY post dus ik post hem hier maar even zo.

Het artikel beschrijft de huidige "purge" die gaande in de Amerikaanse legertop. En dat gaat heel hard op dit moment. Het begon al met het ontslaan van de helft van de legertop en enkele hoge officieren maar werd gevolgd door een "20% bezuiniging op vlag officieren" die volledig misbruikt is om critici in de legertop te ruimen en loyalisten te installeren.

Een gevaarlijk precedent want het geeft mij het gevoel af dat trump en consorten het leger gaan gebruiken om hun positie te consolideren.

Dat doen ze toch al lang? Heb al heel wat speeches op basissen met militairen aanwezig voorbij zien komen waarbij militaire assets in een politiek kamp worden getrokken.

[Benji87]

Het artikel is enkele weken oud. Ik had hem zelf ook over het hoofd gezien. Ik weet ook niet of jullie een account hebben op de NY post dus ik post hem hier maar even zo.

Het artikel beschrijft de huidige "purge" die gaande in de Amerikaanse legertop. En dat gaat heel hard op dit moment. Het begon al met het ontslaan van de helft van de legertop en enkele hoge officieren maar werd gevolgd door een "20% bezuiniging op vlag officieren" die volledig misbruikt is om critici in de legertop te ruimen en loyalisten te installeren.

Een gevaarlijk precedent want het geeft mij het gevoel af dat trump en consorten het leger gaan gebruiken om hun positie te consolideren.